Αφιέρωμα στον Τσουκαλαδιώτη λαϊκό ποιητή Πάνο Ν. Σταματέλο (Βέρη) - Α΄ Μέρος Λευκαδίτικα Νέα - Lefkada News
Published On: Τε, Σεπ 4th, 2019

Αφιέρωμα στον Τσουκαλαδιώτη λαϊκό ποιητή Πάνο Ν. Σταματέλο (Βέρη) – Α΄ Μέρος

3_panos_N_StamatelosO Πάνος Ν. Σταματέλος (Βέρης)

Ο λαϊκός ποιητής Πάνος Ν. Σταματέλος (Βέρης) γεννήθηκε το 1927 στους Τσουκαλάδες. Ήταν τελειόφοιτος δημοτικού και ασκούσε το επάγγελμα του γεωργού-μαραγκού. Στο αρχείο που έφτασε στα χέρια μας υπάρχουν αρκετά χειρόγραφα ή δακτυλογραφημένα ποιήματα και κάποια άλλα φωτοτυπημένα. Οι φωτοτυπίες είναι πολλές φορές σε περισσότερα του ενός αντίγραφα που δείχνει ότι ίσως και να μοίραζε τα ποιήματά του. Διετέλεσε πρόεδρος της Κοινότητας Τσουκαλάδων από το 1975 μέχρι το 1982. Η θεματολογία κάποιων ποιημάτων του έχει να κάνει και με το πεδίο αυτό, τα Κοινοτικά και τους Κοινοτάρχες.

xeirografo_P_Stamatelou Χειρόγραφο ποίημα του Πάνου Ν. Σταματέλου (Βέρης)

Το αρχείο περιλαμβάνει ακόμη επικήδειους συγχωριανών του, ομιλίες με διάφορες αφορμές, λιγοστές λευκαδίτικες, κυρίως, εφημερίδες και περιοδικά («Λευκαδίτικη Πνοή» που εξέδιδε ο Σύλλογος Λευκαδίων Ηλιούπολης και γύρω Δήμων «Η Φανερωμένη», «Τσουκαλαδιώτικα» που εξέδιδε ο Σύλλογος Τσουκαλαδιωτών Αττικής «Η Ελιά», 1 φύλλο της εφημερίδας «Λευκαδίτικος Λόγος», δύο τεύχη του περιοδικού «Νήρικος» που εξέδιδε ο Σύλλογος Λευκαδίων Πάτρας κ.ά.) και διάφορα άλλα.

Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε λευκαδίτικες εφημερίδες, ενώ ο Σπύρος Βρεττός στη διδακτορική του διατριβή «Οι λαϊκοί ποιητές της Λευκάδας (1900-1985) ως κοινωνικό φαινόμενο» που εξέδωσε σε βιβλίο μνημονεύει επίσης τον λαϊκό ποιητή και συμπεριλαμβάνει στην έκδοση ποιήματά του.

Η τρίχα σέρνει καράβι

Κακούργα τύχη και κακιά
μου πήραν την μπουλντόζα
και την εδώσαν στον Χαλκιά
και μου κρατάει μπόζα.

Χαλκιά, Χαλκιά, Χαλκιά,
και της ΕΔΑ ηγέτη,
όπου ψηφάς Αριστερά
πως μούβαλες σεχλέτι.

Κατάφερες τον Διαμαντή
μ΄ αυτά τα παταλά σου
και σου τι δίνει, μα γιατί;
δεν ήρθε η σειρά σου.

Και ο Νομάρχης και αυτός
παρανομία κάνει,
την στέλνει εις το Κάθισμα
να σάξει το λιμάνι.

Ν΄ αράζουνε τα κότερα
με τις ξεβρακωμένες
να λιάζουν το κορμάκι τους
που καίγονται ο καημένες.

Να κάνουνε τα γούστα τους
να γεύονται τη γλύκα
όπου την έδωσε ο Θεός,
μεγάλος και αμαρτωλός,
στην αποκάτω τρύπα.

Που η τρίχα της κατάφερε
ν΄ αράξει το βαπόρι
να τη δροσάνει άραγε
πεντάμορφο αγόρι;

Αυτά που λέτε αγαπητοί,
στο ξακουστό το Κάθισμα
θα γίνεται καλή σπουδή
με άριστα το μάθημα.

Και τα δικά μας τα παιδιά
θα πάνε να σπουδάσουν
όταν θα πάρουν μυρωδιά
στο πι και φι θα φτάσουν.

Κι αλίμονο εις τους γονείς
και τι μπορούν να πούνε
θα δώσουν τόπο στην οργή
όταν γυμνά τα δούνε.

Γι΄ αυτό τονίζω πιο μπροστά
βλέπω παρανομία
από τον φίλο τον Σκαλτσά
που τόχω αδυναμία.

Είναι παιδί της Αλλαγής
χρόνους πολλούς να ζήσει
και ο Κτενάς ο βουλευτής
βαριά με ΄χει προικίσει.

Πάνος Ν. Σταματέλος 1982

Σημειώσεις: Ο Πάνος Ν. Σταματέλος ήταν την εποχή εκείνη ακόμη πρόεδρος της Κοινότητας Τσουκαλάδων. Είχε πρωτοεκλεγεί στις δημοτικές εκλογές του 1975 και επανεκλέχτηκε στις δημοτικές εκλογές της 15ης Οκτωβρίου 1978. Στο αρχείο που μας παραχωρήθηκε υπάρχει και μία έντυπη προεκλογική ανακοίνωση, χωρίς ημερομηνία, των υποψηφίων της «Δημοκρατικής Ενότητας», όπου μεταξύ άλλων αναφέρει:

«Στην τετραετία που πέρασε και παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε καταφέραμε και κάναμε μερικά έργα σημαντικά για το χωριό όπως: Η διάνοιξη αγροτικών δρόμων Σπαθαριές και Καλαβρός, κατασκευή κοινοτικού καταστήματος, είσοδος του λεωφορείου μέσα στο χωριό, συνέχιση της κατασκευής του νέου νεκροταφείου που χρειάζεται ακόμη τελειοποίηση.

Παρ΄ όλα αυτά παραμένουν αρκετά καυτά προβλήματα άλυτα για το χωριό μας. Στόχος μας και πρόγραμμά μας είναι: Η διάνοιξη αγροτικών δρόμων που τόσο τους έχει ανάγκη το χωριό μας (Άϊ Γιώργης, Άϊ Γιάννης, Καλλιγόνι, Αντάνη, Λεβαντίνου) και αποπεράτωση του δρόμου για το δημοτικό σχολείο. Επίσης προτεραιότητα διάνοιξης οδικού δικτύου μέσα στο χωριό για το πούλμαν. Επίσης θα βοηθήσουμε να στεγαστεί ο Μορφωτικός πολιτιστικός σύλλογος στο ισόγειο του κοινοτικού καταστήματος… Για όλα τα παραπάνω σας ζητάμε να υπερψηφίσετε το συνδυασμό μας με επικεφαλής τον δημιουργικό Πρόεδρο Πάνο Σταματέλλο».

Ο Παναγιώτης Σκαλτσάς ήταν μέχρι το 1984 διορισμένος Νομάρχης Λευκάδας επί ΠΑΣΟΚ και μετέπειτα Θεσπρωτίας (1985-1989). Ο Διαμάντης ήταν προϊστάμενος της Τεχνικής Υπηρεσίας Δήμων και Κοινοτήτων (ΤΥΔΚ) της Νομαρχίας Λευκάδας. Ο Χαλικιάς ήταν μάλλον πρόεδρος της Κοινότητας Καρυωτών. Ο Γιώργος Κτενάς πρωτοεκλέχτηκε βουλευτής Λευκάδας με το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981.

Των Γερμανών οι φίλοι («Είναι η μόνη ώρα», είναι ο τίτλος του ίδιου ποιήματος σε άλλο αντίτυπο)

Σήμερα αγάλου η Ελάς
σ΄ ανατολή και δύση
και όποιος είναι φουκαράς
τον Βέτσα να ψηφίσει.

Όλοι αγρότες είμαστε,
εργάτες Δημοκράτες,
και πρέπει να μαυρίσουμε
αυτούς τους πλουτοκράτες.

Αυτοί που χρόνια διοικούν
μας πίνουνε το αίμα
και για την φτώχεια δεν κοιτούν
αλήθεια και όχι ψέμα.

Τσαλδάρηδες, Παπανδρεϊκοί,
Πλαστηρικοί και τόσοι,
έχουμε χρόνια κατοχή
τον κόσμο έχουν σκοτώσει.

Μη φοβηθείτε βρε παιδιά
είναι η μόνη ώρα
ψηφίστε όλοι την ΕΔΑ
και ρίξτε τον στα φόρα.

Αν σκεφτείτε τι μας κάμαν
των Γερμανών οι φίλοι
πρέπει τώρα να πεθάνουν
νέο φως να ανατείλει.

Πάνος Ν. Σταματέλος (χωρίς ημερομηνία)

Σημείωση: Βέτσας ήταν το παρατσούκλι του γιατρού Ξενοφώντα Γληγόρη, υποψήφιου από τις εκλογές της 16ης Νοέμβρη του 1952 και κατόπιν με την ΕΔΑ (εκτός των εθνικών εκλογών της 19ης Φλεβάρη του 1956 που η ΕΔΑ συνεργάστηκε με την Δημοκρατική Ένωση). Εκλέχτηκε δύο φορές βουλευτής Λευκάδας με την ΕΔΑ, στις βουλευτικές εκλογές της 3ης Νοέμβρη του 1963 και στις βουλευτικές εκλογές της 16ης Φλεβάρη 1964. Ο λαϊκός ποιητής Πάνος Ν. Σταματέλος ήταν φίλος του γιατρού.

Για τα περασμένα

Έξω από το χωριό τ΄ αχούρια
τα κοτέτσα και οι γαϊδάροι
προβατίνες και ζυγούρια
μας κοπρίζουν το παζάρι.

Και θυμίζω εδώ και τώρα
Πρόεδρο και τους Συμβούλους
ήρθε φίλοι μου η ώρα
να εφαρμόσετε τους νόμους ούλους.

Απαράδεκτο ν΄ αδειάζουν
μες τους δρόμους τους μαστέλους
και οι Σύμβουλοι να κοιτάζουν
παριστάνουν τους αγγέλους.

Απολάνε και τον λιόσμο
λίγο απέξω απ΄ το χωριό
τα κουνούπια τσιμπάν τον κόσμο
και προντάν τον Τουρισμό.

Μες τους δρόμους έχουν ξύλα
τα σκουπίδια τα σκορπάν οι σκύλοι
και μας πιάνει ανατριχίλα
και ο Πρόεδρος έραψε τα χείλη.

Ούτε βγάνει μία λέξη,
του το λες χαμογελάει
και τον Θεό παρακαλάει
να βρέξει την βρομιά να την σκορπάει.

Η δεξαμενή είναι γεμάτη
για να πλύνουνε τους δρόμους
μέχρι και το τελευταίο μονοπάτι
και ακόμα υπονόμους

Γύρισε σελίδα Βέρη
για τα περασμένα χρόνια
όπου φκιάναν με το χέρι
μαντανίες και σεντόνια.

Ήσυχη ήταν η βραδιά
του Χρήστου Ροντογιάννη
γέμισε η πλατεία με προικιά
και με μακρύ φουστάνι.

Κουβέρτες και σαγιάσματα,
πετσέτες και τραπεζομάντιλα,
πολύ ωραία πράγματα
με του αργαλειού τα μλάγλαρα.

Με τα χέρια και δίχως χρήμα
με χαμόγελο στα χείλη
πως το φκιάνανε το νήμα
με της ρόκας το σφοντύλι.

Στο διασίδι πρώτη η Πάτρα
γύφαινε στον αργαλειό
έμοιαζε στην Κλεοπάτρα
και έλαμπε σαν τον Αυγερινό.

Εις τον μάγκανο η Γιόνη
εμαγκάνιζε λινάρι
όπου φκιάναν το σεντόνι
και το γκρίσο το απλάδι.

Η Ελένη με τη Δέσπω
στην τυλίχτρα το διασίδι
και έλεγε η μια την άλλη πέστο,
ετούτο είναι το στρωσίδι.

Η Λευτερία μπελονιάστρα
τι μοδίστρα ρε παιδιά,
δούλεψε κι αυτή με άστρα
μια ολόκληρη βραδιά.

Η Πανάγιω μοναχή της
είναι είπαν ειδικιά
στα φορέματα της νύφης
και σε όλα τα προικιά.

Άλλες δύο με τις ρόκες
για χονδρά και για ψηλά
και αυτές έκαναν πρόβες
που κατέχουνε πολλά.

Χαίρε Χρήστο Ροντογιάννη
Δάσκαλε και Λαογράφε
που κανένας δεν σε φτάνει
έφκιασες γνήσιο κινηματογράφο.

Αγαπητοί μου χωριανοί
ο σύλλογός μας ασθενεί
ούτε φράγκο πια δεν έχει
και ποθενάθε δεν παντέχει.

Βάλτε το ένα χέρι στην καρδιά
και τ΄ άλλο σας στην τσέπη
να πάρει θάρρος και χαρά
μπροστά του για να βλέπει.

Πάνος Ν. Σταματέλος 1996

Σημείωση: Βέρης ήταν το παρατσούκλι του λαϊκού ποιητή. Ένα άλλο που χρησιμοποιεί είναι Διαμαντούλης. Ο Χρήστος Ροντογιάννης, δάσκαλος και λαογράφος είχε διοργανώσει το 1996 στην πλατεία του χωριού μία εκδήλωση για τον αργαλειό και τις υφάντρες.

12_diasidiΗ Πάτρα και η Πανάγω σε διασίδι στους Τσουκαλάδες

Δυο από τις παλιές υφάντρες των Τσουκαλάδων, την Πάτρα και την Πανάγω που αναφέρονται στο ποίημα τις είχαμε γνωρίσει και προσωπικά τον Σεπτέμβρη του 2014 στο διασίδι που έγινε με πρωτοβουλία της ομάδας αργαλειού του Συλλόγου Φίλων Αλεξάνδρου «Φηγός» στους Τσουκαλάδες.

Προς τιμή του μεγάλου ανδρός και ποιητή ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ

Λευκάδα μου περήφανη
και πολυξακουσμένη
που έχεις για προστάτη σου
την Κυρά Φανερωμένη.

Έχεις πολλά χαρίσματα
σου τα ΄δωσε η φύση,
πρώτη στο ηλιοβασίλεμα
σαν πάει να καθίσει.

Στου Ιονίου τα νησιά
ο ήλιος κολυμπάει
στη θάλασσα βλέπεις φωτιά
και τη χαρά σκορπάει.

Έχεις μαΐστρο δροσερό
όπου σκορπά της λαύρες
τον Άνθρωπο τον κάνεις ζωηρό
τις αμμουδιές καθάριες.

Σε νανουρίζει η θάλασσα
όταν φυσά μπουρίνι,
στις αδελφές σου ανάμεσα
και μοιάζεις σαν μπαμπίνι

Χαίρε Νησί των Αθλητών
χώρα των οραμάτων
των Ποιητών, των Αγροτών,
Τέχνης και των Γραμμάτων.

Λευκάδα μου παντάμορφη,
κόρη της επτανήσου,
πατρίδα του Σικελιανού
του άξιου παιδιού με το μεγάλο νου.

Όλοι μας τον λατρεύουμε
συχνά θα τον υμνούμε
με στίχους και με μουσικές
Απόλλων τον θεωρούμε.

Τον Άγγελο Σικελιανό
που είχε καρδιά σαν το βουνό
ντυμένη στο χρυσάφι
κι όταν έρχεται το δειλινό μοσχοβολούν κι οι τάφοι.

Ήταν γεμάτος ανθρωπιά
και ποιητής ωραίος,
είχε Αγγέλου τα φτερά
και πάντα ρωμαλέος.

Τα μαλλιά του γοητεία
μάγευαν τον Ουρανό,
ήθελε Δημοκρατία,
λάτρευε και τον Θεό.

Αγαπούσε την Λευκάδα,
τις συκές και Σαλαμίνα
στη Φανερωμένη άναβε Λαμπάδα,
στους Δελφούς τακτικά το είχε ρουτίνα.

Δοξασμένο τ΄ όνομά σου
πάντα στον απάνω Κόσμο,
στην Λευκάδα την γενέτειρά του
που αντλεί την ευωδιά και δυόσμο.

Τιμή και Δόξα στον Λυρικό μας Ποιητή
τον μέγα Λευκαδίτη,
όλου του κόσμου Λυτρωτή
με τον Βαλαωρίτη.

Αθάνατος ο Σικελιανός
με τα φωτοβόλα μάτια
τον θρόνιασε ο πανάγαθος Θεός
στα αιώνια Παλάτια.

Πάνος Ν. Σταματέλος 1993

Σήκω επάνω Ιωσήφ

Σήκω επάνω Ιωσήφ
κι αθάνατε Μπουλιάνη
να δείτε την περεστρόικα
του Γκορμπατσόφ τι κάνει.
Γκρέμισε τον Μαρξισμό Λενινισμό
την κόκκινη σημαία
και φέρνει τον καπιταλισμό
να τα περνάμε ωραία.
Φέρνει και πάλι βασιλείς
πάλι να κυβερνήσουν
γνωστοί δυνάστες επί της Γης
τα αίμα να μας ρουφήξουν.

(Χωρίς υπογραφή και ημερομηνία)

Σημείωση: Ίσως να εννοεί τον Μπουντιόνι (Σεμιόν Μιχαήλοβιτς), διοικητή του ιππικού και στρατάρχη του Κόκκινου Στρατού, ο οποίος ήταν προσωπικός φίλος του Στάλιν και είχε πάρει μέρος τόσο στην Οχτωβριανή Επανάσταση όσο και στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το κρασί να είν΄ τραπέτσι

Χαίρε λεβέντη Κουνανή
κουνίσου και λυγίσου
με το ωραίο μαγαζί
ν΄ αγιάσει η ψυχή σου.

Φέρε απ΄ όλα τα καλά
μέχρι τη σουλτανίνα
γιαούρτια «Φάγε» αδειανά
να τα περνάμε φίνα.

Ακόμη και ξυνόγαλο
για την μακροζωία
κι αρχίνα το χαμόγελο
μαζί με την κυρία.

Φόρεσε και την ποδιά
ο Νόμος το επιβάλλει
να είναι όλα παστρικά
να λάμπει το μπουκάλι.

Να έχετε στο μαγαζί
και του πουλιού το γάλα
και θα ψωνίζουν οι χαζοί
μαζί και μαρμελάδα.

Τα τραπέζια σου ωραία
οι καρέκλες κινουργή
μετρητή απ΄ τον Περαία
για να σκάσουν οι εχθροί.

Πάμφθηνα τα μακαρόνια
σοκολάτες τσαμπαρία
η φακή σκοτώνει τριγώνια
και η μπύρα πάντα κρύα.

Κιάν την πιούνε οι γειτόνοι
πέσανε εις το κρεβάτι
μα κανένας δεν γλυτώνει
έχασες και τον πελάτη.

Βραστερά και τα φασόλια
γίνονται τελείως λιόμα
να καλείς τον Kαρατσόλια
κάθε δεύτερο, στο γιόμα.

Τα πατάρια φορτωμένα
κουκουρούκου και χαρτιά υγείας
κι΄ όταν ρθουν τα πεπρωμένα
θα τα κάνουμε πρωίας.

Πρόσεχε τα γεροντάκια
πρέπει να καλοπερνάνε
να τους φέρνεις γιαουρτάκια
όπου δεν μπορούν να φάνε.

Φέρε Κώστα και σαρδέλες
που τραβιώνται με σταφύλια
σαν τις έμορφες κοπέλες
με τα κόκκινα τα χείλια.

Πρόσεχε και τους μπεκρήδες
ψίνε τους και κοκορέτσι
κάπου κάπου και ακρίδες
και κρασί να είν΄ τραπέτσι.

Και δικαίωμα μην δώσεις
σε κανέναν τζογαδόρο
κακομοίρη θα πληρώσεις
μέγα πρόστιμο και φόρο.

Πάνος Ν. Σταματέλος, Νοέμβριος 1994

Τον εκήδεψαν Σαββάτο

Δώστε λιγάκι προσοχή,
επίκαιρο μαντάτο,
εφέρανε τη μουσική
για έναν γάιδαρο βαρβάτο.

Όταν έφυγε η Αννέτα
για να πάει στα παιδιά,
το γαϊδούρι βρήκαν τέντα
φουσκωμένη την κοιλιά

Τρέχουνε για τον Καρπέτα,
και του λένε Δημητράκη,
δεν βαράει η τρομπέτα
ψόφησε το γαϊδουράκι.

Απολιέται ο καημένος
με τα δάκρυα στα μάτια
και βαριά συγκινημένος
στης στενιάς τα μονοπάτια.

Κι όπως βγαίνει απ΄ τ΄ αμάξι
και ανοίγει το αχούρι
από λίγο να τρομάξει
μες τη θήκη το κουμπούρι.

Πήγανε και οι γειτόνοι
με λουλούδια στο κουτί,
τον σκεπάζουν με σεντόνι
και του λένε στο αυτί.

Θεός σχωρέσε γαϊδουράκι
μα γιατί να μας μισέψεις
πάρτον δώθε Δημητράκη
πήγαινε να τον κηδέψεις.

Όχι κύριοι απόψε
είναι νύχτα και δεν κάνει
φέρτε τα κλειδιά κλειδώστε
φέρτε μου και το λιβάνι.

Να λιβανίσω τρεις φορές
να φύγουν οι διαβόλοι
και αύριο ώρες πρωινές
ελάτε να ψάλουμε, το τριλαμπέ.

Ξημέρωσε και το πρωί
Ο Μήτσος ήρθε πάλι
έφερε την μουσική
και τον παπά να ψάλει.

Πρώτα του ΄ριξε τρισάγιο
και τον βάζουνε στ΄ αμάξι
και δεν είχανε κουράγιο
μην γκαρίξει και τους σκιάξει.

Μπροστά πηγαίνει η μουσική
οι ψάλτες και οι παπάδες
των Τσουκαλάδων η Αρχή
του τόπου οι Αφεντάδες.

Μαζί και οι Αγροφύλακες
τον τόπο να σφραγίσουν
μην πάνε οι βρυκόλακες
και τον γρατσουνίσουν.

Τον σταυρό και τα στεφάνια
τα πηγαίνανε οι σκύλοι,
με χαρά και υπερηφάνεια
και όλο αγλείφανε τα χείλη.

Κι όταν φτάσανε στο μνήμα
απολήσαν τουφεκιές
και τον πήρε λεν΄ το κύμα
να του γιάνει τις πληγές.

Να του φύγουν οι αμαρτίες
πέρα εκεί εις το Κοντούρι
που κάνουν μπάνιο οι κυρίες
να του βλέπουν το κουμπούρι.

Και οι σκύλοι κάθε βράδυ
θα γυρνούν στην αμμουδιά
μες της νύχτας το σκοτάδι
για να παίρνουν μυρωδιά.

Θέος σχωρέσ΄ τον κακομοίρη
σε κηδέψανε Σαββάτο
γάιδαρε του Κατσαμπίρη
όπου ήσουνα βαρβάτος.

Πάνος Ν. Σταματέλος 1996


Displaying 1 Comments
Have Your Say
  1. Ο/Η ΓΙΩΡΓΟΣ λέει:

    ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΒΑΡΒΑΤΟ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΠΑΙΔΙΑ ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟΝ ΑΗΛΑΤΟ ΚΑΥΕ ΔΕΥΤΕΡΗ ΒΡΑΔΙΑ….
    ΘΑΝΑΤΕ ΜΠΑΜΡΜΠΑ ΠΑΝΟ..

Αφήστε το σχόλιό σας

XHTML: You can use these html tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

      











Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.