Κάστρο Αγίας Μαύρας: Η κάποτε πρωτεύουσα της Λευκάδας | Λευκαδίτικα Νέα - Lefkada News
Published On: Κυ, Νοε 22nd, 2020

Κάστρο Αγίας Μαύρας: Η κάποτε πρωτεύουσα της Λευκάδας

kastro_agias_mavras

Του Άγγελου Χορτη*
(Αναδημοσίευση από το σάιτ maxmag.gr)

Πειρατές, Φράγκοι, Ενετοί, Τούρκοι και άλλοι, κατέκτησαν το κάστρο της Αγίας Μαύρας κατά τη διάρκεια των επτά αιώνων ύπαρξης του. Ένα κάστρο που θεωρήθηκε από κάποιους κατακτητές του ως «διαβολικό κάστρο», λόγω της δυσκολίας που αντιμετώπισαν για να το πολιορκήσουν.

Κάθε φορά που κάποιος ταξιδεύει προς τη Λευκάδα, το πρώτο πράγμα που θα αντικρίσει στην είσοδο του νησιού, είναι το ιστορικό κάστρο της Αγίας Μαύρας. Χρονολογείται γύρω στο 1300 μ.Χ., και στο εσωτερικό του στέγαζε την πόλη της Λευκάδας από την πρώτη δεκαετία του 14ου αιώνα έως το 1684. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το νησί ονομαζόταν Αγία Μαύρα. Την ονομασία αυτή την είχαν επιβάλλει οι Ανδεγαυοί το 1331. Το όνομα «Αγία Μαύρα» το μετέφεραν από τη Γαλλία και το επέβαλαν και στο Μαχαιράδο της Ζακύνθου, όταν την κατέκτησαν κι αυτή. Σήμερα σώζονται ερείπια κτιρίων, κυρίως από την εποχή της Ενετοκρατίας, τα οποία χρησίμευαν περισσότερο ως στρατώνες. Αποτελεί ένα από τα πιο επιβλητικά μεσαιωνικά κτίσματα και θεωρείται πρότυπο οχυρωματικής τέχνης.

Η κατασκευή

Στις αρχές του 14ου αιώνα, ο Ιωάννης Ορσίνι παίρνει ως προίκα το νησί της Λευκάδας από τον γάμο του με την κόρη του Νικηφόρου Α’, Δεσπότη της Ηπείρου. Το 1302 μ.Χ., λοιπόν, κατασκεύασε ένα μικρό φρούριο στη θέση του κάστρου, το οποίο χρησίμευσε ως μικρός στρατιωτικός σταθμός με χαμηλό δυναμικό.

Η πρώτη πολιορκία και η διαμόρφωση του κάστρου

Το 1331, ο Βάλτερος Βρυέννιος, τιτουλάριος Δούκας των Αθηνών που είχε την υποστήριξη του Πάπα και των Ανδεγαυών, επιτίθεται στο κάστρο με 200 σιδερόφρακτους ιππότες. Το κατέκτησε και μαζί με αυτό και το νησί. Τότε ήταν που οι Ανδεγαυοί επέβαλαν την ονομασία «Αγία Μαύρα» για το νησί. Το 1332, ο Βρυέννιος επιστρέφει στην Ιταλία ύστερα από την λήξη της σταυροφορίας του, παραμένοντας πίσω στο νησί οι Ανδεγαυοί.

Το 1362 καταλαμβάνει το κάστρο της Αγίας Μαύρας ο κόμης Κεφαλληνίας και Ζακύνθου Λεονάρδος Α’ Τόκκος. Γύρω στο 1395, πραγματοποιούνται και οι πρώτες αλλαγές στο κάστρο. Προστίθενται διπλά τείχη σε όλες τις πλευρές του, εκτός από αυτή που «κοιτάει» προς την Αιτωλοακαρνανία, προμαχώνες και οκτώ κανόνια τα οποία στοχεύουν προς το Ιόνιο. Από το 1410 με 1420, ο Κάρολος Α’ των Τόκκων επεκτείνει το κάστρο και καταλήγει να έχει σχήμα πενταγωνικό. Παράλληλα, εγκαθιστά στο εσωτερικό του την πόλη της Αγίας Μαύρας, πρωτεύουσα του νησιού.

Η Αγία Μαύρα την περίοδο της Τουρκοκρατίας

Το 1479, ο Λεονάρδος Γ’ Τόκκος αρνείται να καταβάλλει στους Οθωμανούς τον φόρο υποτέλειας. Η άρνηση του είχε ως συνέπεια οι Τούρκοι να επιστρατεύσουν 5.000 άντρες για να επέμβουν στο κάστρο της Αγίας Μαύρας. Ο Λεονάρδος, ενήμερος για την επερχόμενη επίθεση, εγκαταλείπει το κάστρο και φεύγει για την Ιταλία μαζί με το μεγαλύτερο μέρος της φρουράς του. Το κάστρο πέφτει στα χέρια των Οθωμανών.

Το 1502, το κάστρο καταλαμβάνεται από συμμάχους του πάπα Αλέξανδρου ΣΤ’, του Λουδοβίκου ΙΒ’ της Γαλλίας και των Ιπποτών της Ρόδου. Μια πολιορκία που διήρκησε 7 ημέρες. Το 1503, οι Ενετοί αποφασίζουν να ανταλλάξουν με τους Οθωμανούς τη Λευκάδα με την Κεφαλλονιά και τη Ζάκυνθο. Επομένως, το κάστρο πέφτει ξανά στα χέρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Από το 1566 με 1571, οι Οθωμανοί διαμορφώνουν το κάστρο σε επταγωνικό σχήμα, το οποίο διατηρεί έως τις μέρες μας. Το 1625, ένας ισχυρός σεισμός προκαλεί μεγάλες ζημιές στο κάστρο της Αγίας Μαύρας. Η αποκατάσταση των ζημιών αυτών φέρνει την προσθήκη ένυδρης εσωτερικής τάφρου που απομονώνει την πρώτη φρουριακή κατασκευή του Ορσίνι. Η Αγία Μαύρα, λοιπόν, αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα φρούρια της οθωμανικής δυτικής μεθορίου. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, το κάστρο υπήρξε καταφύγιο πειρατών. Για ένα μεγάλο διάστημα το χρησιμοποιούσαν για να επιτεθούν σε εμπορικά πλοία και στις ακτές της Ηπείρου και των άλλων νησιών. Μάλιστα, χάρη στο μεγάλο πλήθος των πειρατών, οι ταξιδιώτες το αποκαλούσαν «φωλιά τεράτων». Η δραστηριότητα των πειρατών αποτέλεσε την αφορμή που παρακίνησε τους Ενετούς να αποπειραθούν να κυριεύσουν το κάστρο τρεις φορές, χωρίς ωστόσο να το κατορθώσουν. Ώσπου στις 6 Αυγούστου 1684 ξεκινάει ο 6ος Ενετοτουρκικός πόλεμος.

Η μεταφορά της πρωτεύουσας της Αγίας Μαύρας από τους Ενετούς

Το 1684, δύναμη 10.000 Ενετών υπό την αρχηγία του Φραντσέσκο Μοροζίνι, καταλαμβάνει το κάστρο ύστερα από πολιορκία 16 ημερών. Στο κάστρο βρέθηκε ο εντυπωσιακός αριθμός των 600 πειρατών οι οποίοι σφαγιάστηκαν επιτόπου. Οι Οθωμανοί του κάστρου μεταφέρθηκαν στην Πρέβεζα. Οι Ενετοί, λοιπόν, μετέφεραν την πρωτεύουσα του νησιού από το κάστρο στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα. Η περιοχή αυτή τότε ονομαζόταν «Αμαξική». Τα οθωμανικά οικοδομήματα του κάστρου γκρεμίστηκαν και μετατράπηκε σε στρατόπεδο.

Η κατοχή του κάστρου από τους Γάλλους, η ένταξη στην Επτάνησο Πολιτεία των Ρώσων και των Τούρκων και η επιστροφή των Γάλλων

Το 1797, το κάστρο πέφτει στα χέρια των Γάλλων, ύστερα από τη λήξη της συνθήκης του Καποφόρμιο που έδωσε τέλος στην Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας. Τον Οκτώβριο του 1798, ρωσοτουρκικές δυνάμεις πολιορκούν το κάστρο για 12 ημέρες με συνεχή βομβαρδισμό. Ο φρούραρχος Μιαλέ αναγκάζεται να το παραδώσει μαζί με το νησί. Από το 1802, το κάστρο ανήκει στην αυτοκρατορία της Επτανήσου Πολιτείας, ένα κρατίδιο που δημιουργήθηκε ύστερα από την κατάληψη των Επτανήσων υπό ρωσική και οθωμανική κυριαρχία. Το 1807, η Επτάνησος Πολιτεία πέφτει στα χέρια του Ναπολέοντος ύστερα από την νίκη του με την Ρωσία και οι Γάλλοι επιστρέφουν στο κάστρο.

Το «διαβολικό» κάστρο της Αγίας Μαύρας

Στις 9 Μαρτίου του 1810, οι Άγγλοι με δύναμη 4.000 ανδρών, ξεκινούν την πολιορκία του κάστρου, και στις 16 Απριλίου ολοκληρώνεται ύστερα από έκρηξη οβίδας στην εκκλησία της Αγίας Μαύρας. Στην επιχείρηση της πολιορκίας συμμετείχε και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Ο φρούραρχος Καμί «στριμώχτηκε» και αναγκάστηκε να παραδώσει το κάστρο στους Άγγλους. Ο Άγγλος Ταγματάρχης Τσαρτς αποκάλεσε το κάστρο «διαβολικό», λόγω δυσκολίας της κατάληψης του που διήρκησε 40 ημέρες.

Στις 21 Μαΐου του 1864, τα Επτάνησα ενώθηκαν με την Ελλάδα και το κάστρο αποτέλεσε στρατόπεδο των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή για τους Τούρκους. Από το 1922 έως το 1932 στεγάστηκαν πρόσφυγες της Μικράς Ασίας παράλληλα με τους στρατιώτες. Το 1938, το κράτος του Μεταξά χρησιμοποίησε τα υλικά των τειχών του κάστρου πωλώντας τα προκειμένου να ενισχύσει οικονομικά το Μετοχικό Ταμείο Στρατού. Το εγχείρημα αυτό είχε ως αποτέλεσμα το κάστρο να καταλήξει στην ερειπωμένη κατάσταση που διατηρείται μέχρι σήμερα. Το κάστρο στις μέρες μας αποτελεί ιστορικό μνημείο. Η εκκλησία της Αγίας Μαύρας, που βρίσκεται στο βόρειο άκρο του εσωτερικού του, χτίστηκε το 1883. Η Αγία Μαύρα είναι πολιούχος του νησιού και γιορτάζει στις 3 Μαΐου.

Πηγή: maxmag.gr

Πηγές:
Σφέτσας, Μ. (2015). Συνοπτική Ιστορία του Κάστρου της Αγίας Μαύρας. Fagotto Books.
Κάστρο Αγίας Μαύρας. Ανακτήθηκε από golefkas.gr/kastra-kai-froyria (Τελευταία πρόσβαση 16/11/2020).
Το φωτογραφικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε για το άρθρο είναι από το προσωπικό αρχείο του Άγγελου Χόρτη.

* Ο Άγγελος Χόρτης είναι δημοσιογράφος και ζει και εργάζεται στα Ιωάννινα. Βασικότερο αντικείμενο ενασχόλησης του είναι το ρεπορτάζ στους δρόμους και κόλλησε το «μικρόβιο» της δημοσιογραφίας από αρκετά μικρή ηλικία. Λατρεύει τη Λογοτεχνία, τις ξένες γλώσσες, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Η Λογοτεχνία και οι ξένες γλώσσες γεμίζουν συνήθως τον ελεύθερο του χρόνο, καθώς ασχολείται με την συγγραφή βιβλίων και με την μετάφραση μικρών κειμένων.


Displaying 1 Comments
Have Your Say
  1. Ο/Η Η ένωση λέει:

    Η ένταξη της Λευκάδος -μαζί με τα άλλα Ιόνια νησιά- στην Ελληνική επικράτεια έγινε μόνο ώς παραχώρηση των Άγγλων με στόχο να καταβάλεται αρχικά απ τα Ιόνια νησιά μέρος της Βασιλικής χορηγίας Γεωργίου Α. Η αδελφή του Βασιλιά Γεωργίου Α , ήταν σύζυγος του Διαδόχου Εδουάρδου του Αγγλικού Βικτωριανού θρόνου και Βασιλιά το 1901-1910.
    Το κλίμα δήθεν ένωσης με την Ελλάδα ώς ρομαντική ιστόρηση με γεναιότητες Βαλαωρίτικες κλπ μυθολογικά αέρα πατέρα, ήταν για κατανάλωση και ψευτορεμβασμούς. Μια και οι Άγγλοι δεν ήθελαν ουσιαστικά να παραχωρήσουν την «» νοστιμότερη μπουκιά «» την Κέρκυρα, παρά μόνο τα λοιπά άνοστα οικονομικά νησιά.
    Αλλά δεν ήθελαν ταυτόχρονα οι Εγγλέζοι να είναι λειψοί οι πόροι και τα εισοδήματα για την βασιλική ετήσια χορηγία.
    Και επειδή οι ώς τότε αρχοντική τάξη των επτανήσων ήξεραν ότι θα αναγκαστούν να πληρώσουν για την βασιλική χορηγία ή θα έχαναν εισοδήματα και κοινωνική παρέμβαση, για τούτο ήταν αντίθετη με την ένωση με πρώτον τον Ιωάννη Βαλαωρίτη ( πατέρα του αφελούς και επιδοματούχου ποιητή) .Και το ίδιο και στα άλλα τα νησιά για τους Σιόρηδες και κόντηδες και κόμηδες. Όλο το κατασκεύασμα της δήθεν ένωσης των επτανήσων ώς ρομαντικό ψιλοπαραμύθι είναι μέρος του ρομαντικόκαλαμπορτζίδικου Ελληνικού Εθνικού ρομαντισμού, που παρέκαμπτε και παρακάμπτει ακόμα την κρατική σημασία.
    Τα επτάνησα λοιπόν με τις όποιες κρατικές -έστω Αγγλικά προσδιορισμένες- λειτουργίες εντάχθηκαν σε μια τότε Ελλαδική πραγματικότητα της κρατικής ανοργανωσιάς και της οικογενειοφιλικής κατάληψης της κρατικής κληρονομητέας αντιπαραγωγικής εξουσίας. Για τούτο και αλλοιώθηκα λως παραγωγικά κοινωνικά οικονομική και πολιτιστικά με τα χρόνια. Και οι άρχοντες της Επτανήσου -ενημερωμένοι και όχι βλάκες- επεδίωξαν την σύνδεσή των οικογενειακά με τημ κρατική διαχείρηση.Χατακτηριστικότερο παράδειγμα η Οικογένεια Βαλαωριτέων που μπλέξανε άμεσα με την πολιτική από το 1864 και διετέλεσαν υπουργοί , βουλευτές μόνιμα πρόεδρος βουλής, διπλωμάτες, διοικητής σιδηροδρόμων και Τραπεζών, μέχρι και το 1940 ώς υφυπουργός οικονομικών ο εγγονός ( έριχνε και πιστολιές κατά λάθος και εξεπίτηδες), αλλά με συνέχεια της κοινωνικής παρέμβασης οικογενειακά ώς τις μέρες μας .
    Η ένωση της επτανήσου με την Ελλαδικότητα και την κουλτούρα της αρπαχτής και κατεργαριάς πάνω στην βάση κατάληψης και διαχείρησης της κρατικής εξουσίας και των κρατικών ταμείων,
    όχι μόνο δεν ωφέλησε την επτανησιακή οργάνωση παραγωγή οικονομικότητα κοινωνισμό και τελικά διαβίωση και απόχρωση πολιτιστική , αλλά ισοπέδωσε και αποδυνάμωσε κάθε δυνατότητα πολιτισμού που είχαν τα επτάνησα.
    Απ το Ελλαδικό σλυμπτωμα της αρπαχτής έφτασε η έκφραση «» τον πήρε το σχέδιο «» ή «» τους πήρε το σχέδιο «» εννοώντας μπούκαραν στο κρατικό φα’ί”, βασικά μέσω της κουλτούρας της καταπάτησης και κοινωνικής κλοπής. -Οι πρώτες οικοπεδποιήσεις και καταπατήσεις γής στην διάνοιξη της οδού Αθηνών Πειραιώς στην Οθωνική πρωτεύουσα της τότε Ελλάδος και οι παράνομες αυθαίρετες δομήσεις στην πρωτεύουσα.
    Την ίδια εποχή που για να οικοδομούσες στην Λευκάδα , απαιτούνταν εγκεκριμένο έστω απ την Αγγλική αρχή σχέδιο με τοπογραφικά κατόψεις και ζωγραφική των όψεων του κτιρίου και ανάλογα την χρήση ειδικές κατασκευαστικές δομές και προβλέψεις.
    Ο όρος»» Ένωση»» εξ άλλουβελιναι χαρακτηριστικός , όχι ενσωμάτωση αλλά Ένωση ουσιαστικά διαφορετικών ποσοτήτων και ποιοτήτων .
    Δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ώς Επτανησιακή -και Λευκαδίτικη άρα- πρόοδος η «» ένωση»» με την Ελλάδα και υοό όποια μορφή Ελλαδικότητας και αν ειδωθεί.Και ούτε μπορεί να υπάρχει η άποψη της κοινής γλώσσας-που δεν ήταν κοινή ώς λειτουργία και κοινωνικό επικοινωνιακό στοιχείο – για να δικαιολογείται κάθε φορά το παραμύθι της δήθεν ένωσης της Επτανήσου με τον Ελλαδικό ηπειρωτικό σύμπτωμα υπό το πρίσμα της δήθεν κρατικής οντότητας.
    Το θέμα είναι μεγάλο , και πονηρό μαζί για όσους υπεραμύνονται με την ασφάλεια του χρόνου εκ των υστέρων για τη ένωση, κάνοντας αφαίρεση του εκάστοτε ιστορικού πραγματικού και βιωμένου.
    Τα κοψίδια προβατίνα και γίδα που αρχίζουν να ψήνονται στα πεζοδρόμια της τσίκνας απ το πρω’ί” της κάθε Τσικνοπέμπτης ώς κοινωνικό πολιτισμικό λειτουργικό- κατ ευθείαν ενωσιακό δάνειο απ τον ηπειρωτικό χώρο- είναι ένας βιοπολιτισμικός συμβολισμός μιας χύμα ξετροχιασμένης Ελλαδικότητας και δήθεν πολιτισμικού χαρακτηριστικού ώς ενωτική Ελληνικότητα, που όμως δεν έχει καμμία σχέση με την Επτανησιακή κουλτούρα αντίστοιχα έστω και των φαρομανητών.
    Το αν η ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα,ωφέλησε τα Επτάνησα θα παραμείνει ανοιχτό μελετητικά θέμα. Ποιό προσδιορισμένο είναι-λιγώτερο ανοιχτό- οτι η ένωση πέφερε αρνητικές μεταβολές και παγιώσεις στα Επτάνησα και στην παραγωγική κοινωνική οικονομική πολιτιστική διαχρονικά ενεστότητα.

Αφήστε το σχόλιό σας

XHTML: You can use these html tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

        







Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.