Βιβλιοπαρουσίαση: “Υπό καθεστώς ομηρίας” του Δημήτρη Μπαλτά

Της Κατερίνας Λιβιτσάνου-Ντάνου

Στις αρχές του 2025 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις “Μετρονόμος” η έκτη ποιητική συλλογή του μεταπτυχιακού φιλολόγου, κριτικού λογοτεχνίας και ποιητή Δημήτρη Μπαλτά με τίτλο “Υπό καθεστώς ομηρίας”! Μια καλαίσθητη έκδοση με εικαστικό έργο εξωφύλλου από την Αγγελική Μουρτά, αποτελούμενη από 33 ποιήματα, όπου στο οπισθόφυλλο παρατίθεται το ομότιτλο ποίημα. “Είναι κάποιες νύχτες που οι ώρες σέρνονται βαριές / σαν πατήματα αρκούδας χωρίς προσανατολισμό, / χωρίς προορισμό… υπό / καθεστώς ομηρίας, σε κατάσταση νηνεμίας…. / Το παρόν διαστέλλεται ξερνώντας υποσχέσεις και / όνειρα. Όλα επανέρχονται στα φυσιολογικά για την / εποχή ημίμετρα. Εκτός απ” τ” ασπράδι του ματιού που / “χει κοκκινίσει επικίνδυνα”. Σε καθεστώς ομηρίας ( κατά τον τίτλο της συλλογής και το ποίημα) ο ίδιος ο ποιητής, αλλά γενικότερα ο άνθρωπος, που είναι όμηρος όλων όσων συμβαίνουν γύρω του και μέσα του και τον ωθούν να προβληματιστεί , να διαμαρτυρηθεί και να εκφραστεί μέσω της Ποίησης!

“Ειν υψηλή, πολύ υψηλή της Ποιήσεως η σκάλα” κατά τον Καβάφη στο ποίημά του “το πρώτο σκαλί”. Όμως ο Δημήτρης Μπαλτάς στην έκτη ποιητική του συλλογή (οι άλλες πέντε: «Η αρχή», «Μελωδίες λήθης», «Το όνομα του έρωτα», «Περιγραφές του ανεκπλήρωτου», «Τα λεπτά της σιωπής») έχει ανέβει αρκετά σκαλοπάτια, γιατί εκφράζεται μέσα από την Ποίηση, που τη θεωρεί ύψιστη μορφή τέχνης και πιστεύει πως εδώ δεν ισχύει το “η τέχνη για την τέχνη”, αλλά το “η τέχνη για τον άνθρωπο”. Θεωρώ πως συμφωνεί με την άποψη του Πάμπλο Νερούδα “η Ποίηση δεν ανήκει στους ποιητές, αλλά σ” αυτούς που την έχουν ανάγκη”.

Ποίηση αφαιρετική(η ουσία των πραγμάτων σε λίγες λέξεις), ο στίχος του ελεύθερος, ο λόγος του ευθύς, συμβολικός ή ρεαλιστικός, καταγγελτικός ή αποκαλυπτικός πολλές φορές. Εκφράζεται χωρίς περιστροφές , γιατί θέλει να τον κατανοούν, είναι λιγότερο ή περισσότερο συναισθηματικός, αντιδρά στα κακώς κείμενα και αντιστέκεται με τον τρόπο του, αφού οι στίχοι του είναι μια κραυγή διαμαρτυρίας και μια πράξη αντίστασης “Και πού είναι τέλος πάντων ένας βούρδουλας / να δώσει τέλος σε τούτη την αναρχία;”, “κι αν εσείς απαντάτε με γκλομπ και μολότοφ / εγώ απαντώ με τούτο το ποίημα”, “η ποίηση μαντάρει τους καημούς”. “και ο ήλιος / λαμπρό οδόσημο διαφυγής / από την αποτεφρωμένη γη”.

Ο ποιητής έρχεται αντιμέτωπος με τον εαυτό του και εκφράζεται. Τον ευνοεί η νύχτα, γιατί τότε έχει το χρόνο να κάνει απολογισμό για όσα είδε, έζησε, έπραξε τη μέρα και να ονειρευτεί για το μέλλον του. Κινείται σε τρεις άξονες: τον ερωτικό, τον κοινωνικοπολιτικό και τον υπαρξιακό. Ο έρωτας καθορίζει τη ζωή των ανθρώπων, τα κακώς κείμενα τον πληγώνουν, μισεί όσους τον πρόδωσαν, απεχθάνεται την αδικία, το βόλεμα, τη μοναξιά, τον πόλεμο. Ζητάει αξιοπρέπεια και ελευθερία, αναγνώριση και σεβασμό, συμμετέχει στους κοινωνικούς αγώνες, αναφέρεται στην ετερότητα “είναι πικρό να σε ξεχνούν αυτοί που πίστεψες / που αγάπησες, που πόνεσες …/ είναι πικρό το αναπότρεπτο”, “μα η ψυχή μου που διψάει για μια Ανάσταση”, “τα μάτια σου δυο άστρα στο σκοτεινό ουρανό μου”, “όλοι αύριο στο συλλαλητήριο των εργαζομένων / στην πλατεία Συντάγματος”, “δε χωνεύεται η αλήθεια σε τούτη τη ζωή”, “τα πουλιά… / πόση ελευθερία απολαμβάνουν / πόσο ελεύθερα κινούνται στο χώρο”, “σε τρομάζει το απείκασμα και σε ταλαιπωρεί /… / το ποίημα έχει ήδη αρχίσε να ξυπνά / απ” το λήθαργό του”.

Επίσης, αγαπάει πολύ τα ζώα και βρίσκει αγάπη και κατανόηση στο σκυλί του. “τα βράδια της θλίψης τα περνάω μαζί με το σκυλί μου / ποτέ δε με κοιτά- / ζει επιτιμητικά , ποτέ δε με κουρελιάζει ούτε γυρεύει / να του εξηγήσω τα ανεξήγητα. Μόνο μου παραστέκε- / ται αγόγγυστα”. Η μάνα του είναι πρόσωπο αναντικατάστατο “στο σπίτι η μυρωδιά σου παντού, / η φωνή σου σε κάθε γωνιά, / οι συμβουλές σου πάντα μ” έπιαναν / απροετοίμαστο / στον καθρέφτη το βλέμμα σου με βομβαρδίζει”. Ο χρόνος που περνά και αφήνει τα σημάδια του τον προβληματίζει αρκετά στο ποίημα της σελίδας 39 “Είναι εβδομήντα οκτώ / … / είναι είκοσι δύο / … / δυο γυναίκες / τις ενώνουν το τρεμούλιασμα στην άκρη του ματιού, / … / η μουδιασμένη ευγένεια ψυχής. / Μα πάνω απ΄ όλα τις ενώνει η κλωστή του χρόνου / του χρόνου και της καρτερίας”. Οι συναντήσεις με απλούς ανθρώπους (βιβλιοπώλης, κουρέας) τον ικανοποιούν, συζητάει μαζί τους (εν απορία σελίδα 21 και στο κουρείο σελίδα 28) και φιλοσοφούν “μα, πόσοι άνθρωποι πρέπει να πεθάνουν / ακόμα, για να πάψουν οι πόλεμοι σ΄ αυτόν τον κόσμο; / … / μα η είρήνη, φίλε μου, είναι σαν / την ποίηση. Δεν πουλάει”, “άλλη μια φορά το καλοκαίρι προσήλθε μπαμπέσικα / έτοιμο να δυναμιτίσει τις πιο καλά καταχωνιασμένες / ελλείψεις, τις πιο ανομολόγητες ανάγκες μας”.

Ύστερα από το όμορφο ταξίδι στα μονοπάτια της ποίησης του Δημήτρη Μπαλτά, του εύχομαι να συνεχίσει να γράφει και προτρέπω τον καθένα να αγαπήσει την Ποίηση, αφού κατά τον Μανόλη Αναγνωστάκη “Τώρα πια η αγκαλιά μας δε στένεψε, για / να δεχτεί όλους τους ανθρώπους. / … / θα το κερδίσουμε κάποτε τούτο τ΄ / απωλεσμένο μας όραμα / … / με την Ποίηση που έγινε Αγάπη”.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΛΙΒΙΤΣΑΝΟΥ ΝΤΑΝΟΥ