Η Μονή των Αγίων Πατέρων στη Νικιάνα Αλεξάνδρου στις αρχές του 1860 μέσα από τα μάτια του Άγγλου περιηγητή David Thomas Ansted

Ο Άγγλος γεωλόγος και περιηγητής David Thomas Ansted που επισκέφτηκε το 1863 το νησί της Λευκάδας, στο βιβλίο του με τίτλο «The Ionian Islands in the year 1863», μετά την αναφορά του στο δάσος των Σκάρων και το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, περιγράφει τη Μονή των Αγίων Πατέρων, στη Νικιάνα Αλεξάνδρου, χωρίς όμως να την κατονομάζει με ακρίβεια. Γράφει:

«Αφού αποχαιρέτησα τους φίλους μου, τους μοναχούς, επέστρεψα από τους Σκάρους στην πόλη από έναν μικρότερο και πιο απότομο δρόμο από αυτόν από τον οποίο είχα έρθει και, στο δρόμο, σταμάτησα για να παρατηρήσω έναν πολύ εντυπωσιακό και γραφικό όγκο του κροκαλοπαγούς των λόφων, που είχε καταπέσει και προεξείχε από την πλαγιά του βουνού με παράξενο τρόπο. Το εκτεθειμένο τμήμα αυτού του τεράστιου βράχου, καθώς προβάλλει από το έδαφος, είχε εμβαδόν πενήντα τετραγωνικά πόδια και σχεδόν είκοσι πόδια πάχος. Κάτω από αυτόν υπήρχε ένας μεγάλος χώρος, που είχε χτιστεί περιμετρικά ώστε να χρησιμεύει ως υπόστεγο για ζώα, με μέρος του ίδιου του βράχου να σχηματίζει τη στέγη.

Κοντά στην κορυφή, σε μια εσοχή του βράχου, υπήρχε ένα μικρό παρεκκλήσι, κατασκευασμένο προς τιμήν τριών αγίων, των οποίων τα πορτρέτα είχαν κάποτε ζωγραφιστεί σε τρεις μικρές σανίδες που κρέμονταν μπροστά από την Αγία Τράπεζα. Από τις ζωγραφιές δεν είχε απομείνει τίποτε άλλο παρά μόνο τμήματα από τους επιχρυσωμένους φωτοστέφανους που άλλοτε περιέβαλλαν τα κεφάλια των αγίων. Όλα τα υπόλοιπα είχαν από καιρό «σβηστεί» από τα φιλιά των πιστών· όμως οι σύντροφοί μου, όπως και πολλοί άλλοι, εξακολουθούσαν με μεγάλη ευλάβεια να ασπάζονται τις λερωμένες σανίδες.

Το πιο παράξενο ήταν η ύπαρξη ενός πηγαδιού στο εσωτερικό του βράχου, το νερό του οποίου γεμίζει μια στέρνα, που λέγεται πως είναι ο τάφος ενός από τους αγίους και ότι είναι θαυματουργό. Αυτό πρέπει να είναι μια μικρή, φυσική, αρτεσιανή πηγή, που προέρχεται από κάποια ρωγμή, ίσως συνδεόμενη με την πτώση του βράχου από ψηλότερα. Πέρα από αυτόν τον γιγάντιο ογκόλιθο, που μοιάζει με επιστέγασμα ενός τεράστιου προϊστορικού μεγαλιθικού μνημείου, υπάρχουν πολλές μεγάλες πέτρες στην πλαγιά του λόφου, οι οποίες έχουν πέσει καθώς υποσκάφτηκαν από τα καιρικά φαινόμενα.

Ένα παράξενο φαινόμενο έχει παρατηρηθεί σε μερικούς από αυτούς τους όγκους, τόσο στη φυσική τους θέση πάνω στον βράχο όσο και όταν έπεσαν. Πολλοί από αυτούς είναι σκαμμένοι κάθετα, σαν να έχουν τρυπηθεί από κάποιο τεράστιο εργαλείο· ή, όταν ένα μέρος της πέτρας έχει αποσπαστεί, μοιάζουν με γιγάντια καθίσματα σμιλεμένα τεχνητά. Αυτό, ωστόσο, μπορεί να εξηγηθεί με φυσικό και απλό τρόπο· και εκατοντάδες παρόμοιες περιπτώσεις, σε διαφορετικά στάδια εξέλιξης, μπορούν να παρατηρηθούν στα γύρω βράχια. Είναι το αποτέλεσμα της βλάστησης που αρχίζει να αναπτύσσεται στην επιφάνεια ενός όγκου κροκαλοπαγούς και προχωρά προς τα κάτω στο εσωτερικό του βράχου, διαβρώνοντάς τον με τη διαλυτική δύναμη του νερού».