Κυριακή του Πάσχα στη Νικιάνα – Έθιμα που σβήνουν και μνήμες που μένουν

Κυριακή του Πάσχα σήμερα, 12 Απριλίου 2026, στη Νικιάνα Λευκάδας.

Χρόνο με τον χρόνο λιγοστεύουν όλο και περισσότεροι εκείνοι που επιλέγουν να ψήσουν το παραδοσιακό αρνί ή κατσίκι στη σούβλα, καθώς πολλοί καταφεύγουν πλέον στον φούρνο της γειτονιάς για το πασχαλινό τραπέζι.

Ακόμη λιγότεροι είναι όσοι συνεχίζουν να τηρούν ένα παλιό έθιμο των χωριών του Αλeξάνδρου Λευκάδας: το ψήσιμο του οβελία τη Δευτέρα του Πάσχα.

Για το ιδιαίτερο αυτό έθιμο έχουν δοθεί διάφορες ερμηνείες, με επικρατέστερη εκείνη που συνδέεται με τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Σύμφωνα με αυτή, οι αγωνιστές, για να αποφύγουν αιφνιδιαστικές επιθέσεις κατά τις μεγάλες γιορτές, μετακινούνταν και κατέφευγαν στη Λευκάδα, όπου γιόρταζαν ανενόχλητοι τη δεύτερη μέρα του Πάσχα, ψήνοντας εκεί τον οβελία. Η συνήθεια αυτή φαίνεται πως πέρασε και στους ντόπιους και διατηρήθηκε μέσα στον χρόνο.

Ένα ακόμη πασχαλινό έθιμο που θυμούνται οι παλαιότεροι στους ορεινούς οικισμούς του Αλέξανδρου ήταν ο σχηματισμός σταυρού με το αίμα του αρνιού στους παραστάτες και το ανώφλι των σπιτιών, αμέσως μετά τη σφαγή του το Μεγάλο Σάββατο. Σήμερα, το έθιμο αυτό επιβιώνει μεμονωμένα, με τον σταυρό να γίνεται πλέον με τον καπνό από το κερί της Ανάστασης, καθώς κανείς σχεδόν δεν σφάζει πλέον ο ίδιος.

Όπως αναφέρει ο Παναγιώτης Ματαφιάς στο βιβλίο του «Απ’ τον Αη Μηνά ίσαμε τον Πόντε» (Αθήνα, 1992), το έθιμο αυτό πιθανόν συνδέεται με τον συμβολισμό της νύχτας του «Εξολοθρευτού» στην Παλαιά Διαθήκη, όταν οι Εβραίοι σημάδευαν τα σπίτια τους για να προστατευτούν.

Παρά τις αλλαγές των καιρών, τα πασχαλινά έθιμα εξακολουθούν να κρατούν ζωντανή τη μνήμη, την παράδοση και την ταυτότητα των τόπων μας.

Χρόνια Πολλά στους όπου γης Έλληνες!