Κάλαμος, Καστός: Μοναχικοί «σημαιοφόροι» του Ιονίου
Του Νικόλαου Στουραϊτη
Πρόσφατα κατά την εορτή της 25ης Μαρτίου έκαναν τον γύρο του διαδικτύου οι εικόνες με τους λιγοστούς μαθητές που παρέλασαν στα νησιά Κάλαμος και Καστός, καθώς και σε αλλά ακριτικά νησιά.
Βλέποντας τες αφενός νιώθεις μια υπερηφάνεια που οι λιγοστοί αυτοί κάτοικοι, μόνοι αγωνιζόμενοι, συνεχίζουν να κρατούν τη σημαία της χώρας μας ψηλά.
Αφετέρου, για τον Κάλαμο και τον Καστό, νιώθεις και μια θλίψη, διότι η εικόνα αυτή είναι μια εικόνα εγκατάλειψης, αφού δεν μιλάμε για ακριτικά νησιά που απέχουν δεκάδες ναυτικά μίλια από την στεριά, όπως συμβαίνει στο Αιγαίο, αλλά για κατοικημένα νησιά που είναι μόλις τέσσερα ναυτικά μίλια μακριά από την στεριά.
Ο Κάλαμος και ο Καστός είναι δύο πανέμορφα, μικρά νησιά στο Ιόνιο Πέλαγος, κοντά στη Λευκάδα και στις ακτές της Αιτωλοακαρνανίας. Είναι μνημεία φυσικής ομορφιάς και αυθεντικότητας… Ίσως από τα λίγα που έχουν μείνει.
Μόλις πρόσφατα ψηφίστηκε δια τυμπανοκρουσιών η δημιουργία θαλάσσιου πάρκου στο Ιόνιο. Παρ’όλα Αυτά τα δύο αυτά νησιά συνεχίζουν να παραμένουν κυριολεκτικά αφημένα στην τύχη τους.
ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ, τα νησιά αυτά τον χειμώνα ερημοποιούνται, τα δε καλοκαίρια αφήνονται έρμαια στον ανεξέλεγκτο τουρισμό που ίσως τα επόμενα χρόνια να τα κατακλύσει και να τα αποτελειώσει οικονομικά, δημογραφικά, περιβαλλοντικά.
ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ, στον Κάλαμο και στον Καστό, τα ελάχιστα προβλήματα – μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού – αντί να λύνονται, διογκώνονται… Οι κίνδυνοι και οι επιπτώσεις αυτής της πολιτικής μάλιστα είναι άμεσα ορατές. Φέτος για παράδειγμα στον Κάλαμο το νησί κατακλύστηκε από τόνους «έξωθεν» σκουπιδιών. Οι εικόνες παραλιών που είχαν μετατραπεί σε χωματερές ήταν εικόνες ντροπής που δεν τιμούν κανέναν και θα έπρεπε να ηχούν ως μια δυνατή καμπάνα κινητοποίησης.
ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ, συνοπτικά, τα δύο βασικά προβλήματα είναι τα εξής:
Α) Συγκοινωνία και Πρόσβαση: Τα νησιά προσεγγίζονται κυρίως με επιβατικά σκάφη από τον Μύτικα Αιτωλοακαρνανίας, χωρίς σύνδεση για αυτοκίνητα (γεγονός βέβαια που συμβάλλει στη διατήρηση του παραδοσιακού τους χαρακτήρα). Ωστόσο, τα δρομολόγια είναι ΕΛΑΧΙΣΤΑ και ανεπαρκή τόσο για τις ανάγκες των μόνιμων κατοίκων, όσο και των επισκεπτών.
Κάθε χρόνο δια πλειοδοτικού διαγωνισμού τα δρομολόγια ανατίθενται σε πλοιοκτήτες που αναλαμβάνουν να τα πραγματοποιούν. Ωστόσο, συνήθως κατακυρώνεται η «φθηνότερη» προσφορά που έχει και ως αποτέλεσμα λιγότερα δρομολόγια…
Είναι αδιανόητο δύο νησιά που έχουν αυξημένη επισκεψιμότητα τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, να έχουν μόνο ένα ή δύο δρομολόγια την μέρα και να συνωστίζονται στην ίδια γραμμή τρεις προορισμοί Κάλαμος, Καστός και Λευκάδα…
Αποτέλεσμα της έλλειψης επαρκούς συγκοινωνίας είναι η μείωση της επισκεψιμότητας και αγοραστικής κίνησης που κατ΄επέκταση δεν αφήνει περιθώρια μόνιμης διαμονής και εγκατάστασης στο νησί σε επιχειρηματίες και σε νέους του νησιού που θα ήθελαν να γυρίσουν στον τόπο τους.
Β) Η διαχείριση των απορριμμάτων: Το πρόβλημα εντοπίζεται ιδίως τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο που αυξάνεται η επισκεψιμότητα. Απαιτείται κατά τους μήνες αυτούς αυξημένος έλεγχος και προσλήψεις έκτακτου, εποχιακού προσωπικού με παροχή αντίστοιχου εξοπλισμού από Δήμο Λευκάδας. Το ιδανικό θα ήταν να προσλαμβάνονται μόνιμοι κάτοικοι των νησιών, στα πλαίσια στήριξης των τοπικών πληθυσμών.
Τούτα προκύπτουν ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ και είναι γνωστά στις Τοπικές Αρχές. Ωστόσο, ΚΑΘΕ χρόνο ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ.
Υπάρχουν και άλλα σοβαρότατα προβλήματα όπως η έλλειψη μόνιμου γιατρού στον Καστό και η έλλειψη πόρων των Τοπικών Κοινοτήτων για την διενέργεια απλών και καθημερινών έργων. Υφίσταται μεγάλη αγανάκτηση και αγωνία των κατοίκων (μονίμων ή μη) του Καλάμου και του Καστού για την έλλειψη πόρων και την υποβάθμιση των υποδομών, καθώς και την αίσθηση ότι η διοικητική τους ένταξη στον Δήμο Λευκάδας (βάσει του Προγράμματος Καλλικράτης) δεν τους εξυπηρετεί επαρκώς.
Τα νησιά πλέον δεν έχουν καθόλου πόρους έστω για ελάχιστα έργα και βάσει των νόμων Καλλικράτη και Κλεισθένη, τους ελάχιστους αυτούς πόρους δημοτικών τελών που έχουν, τους αποδίδουν εξ ολοκλήρου στην Λευκάδα, που φαίνεται να αδιαφορεί για αυτά. Υπάρχει, συνεπώς, αίσθηση εγκατάλειψης και αδιαφορίας.
Και καταλήγουμε στο ερώτημα: Ποια είναι η πιο ρεαλιστική λύση;
Η πιο ρεαλιστική οδός για τη βελτίωση της κατάστασης, ίσως είναι η ενίσχυση της αυτοτέλειας και εξασφάλιση ειδικών προνομίων για τα νησιά τούτα:
1. Να υπάρξει αναλογική εφαρμογή ειδικών μέτρων νησιωτικής πολιτικής που ισχύουν και για άλλες απομακρυσμένες Κοινότητες.
2. Να υπάρξει αυξημένη οικονομική αυτοτέλεια των Κοινοτήτων των νησιών, πιθανόν με αλλαγή του Κανονισμού Λειτουργίας του Δήμου Λευκάδας, ώστε οι Τοπικές Κοινότητες Καλάμου και Καστού να αποκτήσουν αυξημένες αρμοδιότητες και δέσμευση συγκεκριμένου κονδυλίου από τον Δήμο Λευκάδας κάθε έτος, αποκλειστικά για τα έργα τους.
3. Να υπάρξει βελτίωση των όρων των συγκοινωνιών: Να υπάρξει βελτίωση των όρων των πλειοδοτικών διαγωνισμών, με πρόβλεψη αυτοτελών δρομολογίων για κάθε νησί και μεγαλύτερη συχνότητα δρομολογίων, ενώ να υπάρξει πρόβλεψη συνέχισης των δρομολογίων τούτων και τους χειμερινούς μήνες για να μην στερούνται επισκεψιμότητας τους μήνες Οκτώβριο έως Απρίλιο.
4. Να υπάρχει σημαντική εποχική ΕΝΙΣΧΥΣΗ των υπηρεσιών αποκομιδής απορριμμάτων ιδίως τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο από τον Δήμο Λευκάδας με πρόσληψη εποχικού προσωπικού και παροχή επιπλέον εξοπλισμού.
Οι τέσσερις αυτές λύσεις δεν είναι οι μόνες, όμως, είναι μια αρχή, για να βγουν τα νησιά αυτά από το περιθώριο και την εγκατάλειψη. Το κόστος δε υλοποίησής τους δεν είναι απαγορευτικό (αφού στην ουσία αποτελούν απλά βελτίωση των ήδη υφιστάμενων διαδικασιών). Το κέρδος, όμως, από την υλοποίησή τους θα είναι πολύ μεγαλύτερο, αφού νέος κόσμος θα μπορεί να μείνει στα νησιά, να δραστηριοποιηθεί και να ριζώσει εκεί, ενώ ταυτόχρονα το τόσο όμορφο οικοσύστημά τους θα προστατευθεί και θα διατηρηθεί.
Προσωπικά δεν είμαι υπέρμαχος του υπερτουρισμού. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί η αυθεντικότητα των μερών τούτων. Όμως, ο Κάλαμος και ο Καστός δεν είναι απλώς δύο κουκκίδες στον χάρτη. Είναι ζωντανά κύτταρα της ελληνικής επικράτειας, που κρατούν ακόμη το νήμα της ιστορίας, της φύσης και της αυθεντικότητας.
Η Πολιτεία (Δήμος Λευκάδας, Υπουργεία) πρέπει να είναι ο παραστάτης αυτών των μοναχικών «σημαιοφόρων» που κάθε χρόνο με την ομορφιά και την αυθεντικότητά τους κρατάνε την σημαία της χώρας μας ψηλά.
