Βιβλιοπαρουσίαση: «Ο χρόνος των αντικειμένων» της Ελένης Βαρδουλάκη

Της Κατερίνας Λιβιτσάνου-Ντάνου

Το 2023 κυκλοφόρησε σε μια καλαίσθητη έκδοση από τις εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ το τρίτο βιβλίο της Ελένης Βαρδουλάκη, με τίτλο «Ο χρόνος των αντικειμένων». Πρόκειται για μια αξιόλογη ποιητική συλλογή, που αφιερώνει «σ’ αυτούς που μοιραστήκαμε το χρόνο» και επικεντρώνεται στη σχέση του χρόνου με τον άνθρωπο και τα αντικείμενα που τον περιβάλλουν.

Και όπως η ποιήτρια λέει στην αρχή του βιβλίου «χρόνος είναι μια ακολουθία συναισθημάτων, που ορίζεται από τη μεταβολή. Κινείται ανάμεσα στις αναμνήσεις, δεν είναι ίδιος για όλους και δε μετριέται με τον ίδιο τρόπο. Δε μοιράζεται, είναι μοναχικός, είναι επώδυνος, είναι απερίγραπτος, άλλοτε σκοτεινός και άλλοτε φωτεινός, αλλά πάντα περαστικός…».

Στα 24 ποιήματα της συλλογής διακρίνουμε έντονη συναισθηματική φόρτιση, μουσικότητα, λιτή και υπαινικτική γραφή, που έχει την ικανότητα να μετατρέπει απλές καθημερινές εμπειρίες σε στοχαστικές εικόνες. Ο χρόνος, παράγοντας καθοριστικός «αναποδογύρισε την κλεψύδρα / η άμμος άρχισε να κυλά / κάθε φορά μια άλλη ιστορία, ένα άλλο συναίσθημα / ένας άλλος χρόνος» (σελίδα 11) ή «τα είχε σβήσει όλα ο κλέφτης χρόνος» (σελίδα 15).

Άλλα θέματα που απασχολούν την ποιήτρια και προβληματίζουν τον αναγνώστη: η ζωή με τις χαρές και τις λύπες της, η μνήμη και η λήθη, η μοναξιά, η δύναμη της συλλογικότητας, η αξία της ευτυχίας, η αγάπη για πρόσωπα που έφυγαν, η συμφιλίωση με το παρόν και η νοσταλγία του παρελθόντος, ο απρόσιτος κόσμος, οι ανεκπλήρωτοι στόχοι, η αμφιβολία, «θυμήθηκε όλους τους δρόμους που δεν πήρε / όλα τα μέρη που δεν είδε, / όλους τους φίλους που δεν έκανε, / όλες τις αγάπες που δε γνώρισε / κι όλη την ευτυχία που δεν άγγιξε» (σελίδα 17) ή «ούτε θα ήξερα, όπως ξέρω τώρα, / πως η ευτυχία δε βρίσκεται κάπου έξω μακριά, / αλλά εκεί που υπάρχει γαλήνη» (σελίδα 47).

Επίσης, στοιχεία ζωής με κυριολεκτικό ή υποδηλωτικό χαρακτήρα όπως παλιές φωτογραφίες, η σταχτοπούτα, το σκάκι, η κλεψύδρα, το άγονο χωράφι, τα λουλούδια, ο χειμώνας, το παράθυρο, ο ήλιος, η αλεπού, το άλογο, η φύση γενικά «γι’ αυτό σου λέω τώρα κι εσένα / άφηνε καμιά φορά το παράθυρο ανοιχτό…» (σελίδα 33), «έψαχνε να βρει τη θάλασσα / κι έψαχνε το κελάηδισμα των πουλιών» (σελίδα 54) ή «εκεί πήρε –όπως όταν ήταν παιδί- τους μαρκαδόρους της / και ζωγράφισε έναν ήλιο ολόλαμπρο» (σελίδα 60).

Επιπλέον, τα παράξενα συναισθήματα, που κάποιες φορές προκύπτουν «εκείνο το πρωί ξύπνησε με μια παράξενη διάθεση. / Δεν ήταν θλίψη αυτό που ένιωθε / αλλά μια ενοχλητική αίσθηση / πως τα πράγματα δεν ήταν όπως θα έπρεπε να είναι» (σελίδα 61). Πρόσωπα που καθορίζουν την πορεία της ζωής οι γονείς και τα αδέρφια, οι συνεργάτες, οι φίλοι, οι απρόσκλητοι επισκέπτες, η γυναίκα με το λικέρ, ο αγαπημένος «έψαχνε ο πατέρας – ήθελε να βρει το παιδί και να το σώσει / τώρα μπορείς να κοιμηθείς ήσυχος γιε μου, / είπε ικανοποιημένος ο πατέρας…» (σελίδα 53), «καμιά φορά της κρατάω παρέα τα βράδια, / γεμίζω τα ποτήρια ως πάνω με λικέρ, / κι έτσι όπως τρίζουν τα ξύλα στο τζάκι / μετράμε μαζί τους χτύπους των ρολογιών όλου του κόσμου» (σελίδα 48).

Ποίηση ιδιαίτερη και υψηλή, με αυστηρό ηθικό κώδικα, με αξίες αναντικατάστατες, άλλοτε ρεαλιστική και άλλες φορές ουτοπική ή και σουρεαλιστική, με ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα και πολλά ερωτήματα γύρω από τη ζωή και το χρόνο. Διαβάζοντας τη συλλογή, προβληματίστηκα βαθιά και συμφωνώ ότι καθώς ο χρόνος περνάει και η ζωή φεύγει, ο άνθρωπος οφείλει να γίνεται σοφότερος και να πατάει γερά στα πόδια του «τώρα με τα μάτια που της έμειναν / κοιτάζει πάντα μπροστά, / κι αν καμιά φορά / σε κάποιο σταυροδρόμι λοξοδρομήσει για λίγο / δε φοβάται, / ξέρει πως σε λίγο θα βρει και πάλι το δρόμο της» (σελίδα 43).

Θερμά συγχαρητήρια Ελένη, σύντομα περιμένουμε ένα νέο ποιητικό δημιούργημα!

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΛΙΒΙΤΣΑΝΟΥ ΝΤΑΝΟΥ