Ένα ταξίδι στη μνήμη της Τεχνικής Εκπαίδευσης στη Λευκάδα: Από τη «Δημόσια Μέση Τεχνική Σχολή» στα σύγχρονα ΕΠΑ.Λ.

Μια τυχαία μεσημεριανή κουβέντα στο καφενείο του χωριού στάθηκε η αφορμή για να ξυπνήσουν μνήμες από μια άλλη, καθοριστική εποχή για την εκπαίδευση και τη νεολαία της Λευκάδας: το σχολικό έτος 1973-1974, όταν λειτούργησε για πρώτη φορά η Δημόσια Μέση Τεχνική Σχολή Λευκάδας.

Η ιστορία αυτής της πρώτης χρονιάς αποτυπώνεται ζωντανά μέσα από προσωπικά βιώματα της εποχής, αλλά και από ένα αυθεντικό «Αποδεικτικόν» προαγωγής που διασώθηκε μέχρι σήμερα, φέροντας τη σφραγίδα της σχολής και την υπογραφή του τότε Διευθυντή της, Παναγιώτη Κ. Μαντζάνα.

Οι πρώτες αίθουσες στην Πλατεία Μαρκά και η παράλληλη φοίτηση

Όταν η Δημόσια Μέση Τεχνική Σχολή Λευκάδας άνοιξε τις πύλες της το φθινόπωρο του 1973, εκπρόσωποί της επισκέφθηκαν το τότε εξατάξιο Γυμνάσιο -το οποίο στεγαζόταν στο κτίριο όπου σήμερα λειτουργεί το 4ο Δημοτικό Σχολείο Λευκάδας, δίπλα από το Δημοτικό Στάδιο στη Νεάπολη- ενημερώνοντας τους μαθητές ότι μπορούσε να εγγραφεί όποιος επιθυμούσε.

Έτσι παράλληλα με το Γυμνάσιο παρακολουθούσα με δική μου πρωτοβουλία (οι γονείς μου ήταν στη Γερμανία) και τα μαθήματα της πρώτης τάξης του Τμήματος Εργοδηγών Μηχανικών της Τεχνικής Σχολής.

Ελλείψει ιδιόκτητου κτιρίου, τα θεωρητικά μαθήματα φιλοξενούνταν στις αίθουσες του Δημοτικού Σχολείου στην Πλατεία Μαρκά (ένα ιστορικό σχολικό κτίριο που πλέον έχει κατεδαφιστεί), ενώ τα εργαστήρια λειτουργούσαν λίγο πιο κάτω, στο παλιό Γυμνάσιο Θηλέων. Καθώς ήταν η παρθενική χρονιά λειτουργίας της σχολής, το κλίμα ήταν ακόμη χαλαρό και τα μαθήματα αποδεικνύονταν ιδιαίτερα προσιτά για όσους παρακολουθούσαν το Γυμνάσιο.

Έτσι, το καλοκαίρι του 1974, ολοκλήρωσα με επιτυχία την Α΄ τάξη, λαμβάνοντας αργότερα το επίσημο «Αποδεικτικόν» προαγωγής στη Β΄ τάξη (με χαρακτηρισμούς όπως «Καλώς» και διαγωγή «κοσμιωτάτη»), προτού επιστρέψω αποκλειστικά στα θρανία του Γυμνασίου την επόμενη σχολική χρονιά.

Η εποχή των Σχολών Εργοδηγών (Δεκαετίες 1960 – 1970)

Οι Κατώτερες και Μέσες Τεχνικές Σχολές (γνωστές ως Σχολές Εργοδηγών) είχαν θεσμοθετηθεί στην Ελλάδα με το Νομοθετικό Διάταγμα 3971/1959, σε μια περίοδο που η χώρα και τα νησιά του Ιονίου προσπαθούσαν να ορθοποδήσουν και να εκσυγχρονιστούν μεταπολεμικά.

Στη Λευκάδα, η ίδρυση και λειτουργία της Δημόσιας Μέσης Τεχνικής Σχολής έδωσε ουσιαστική διέξοδο σε εκατοντάδες νέους, κυρίως από τα χωριά της λευκαδίτικης υπαίθρου, οι οποίοι μέχρι τότε είχαν περιορισμένες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές. Ειδικότητες όπως οι Εργοδηγοί Μηχανικοί, οι Ηλεκτρολόγοι και οι Δομικοί εξόπλιζαν τους αποφοίτους με ισχυρά πρακτικά εφόδια, επιτρέποντάς τους είτε να απορροφηθούν άμεσα σε τεχνικά έργα, στη ναυτιλία και στη βιομηχανία, είτε να συνεχίσουν τις σπουδές τους στις Ανώτερες Σχολές Υπομηχανικών (τα μετέπειτα ΚΑΤΕΕ και ΤΕΙ).

Οι μεγάλες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και η μετεξέλιξη

Η πορεία της τεχνικής εκπαίδευσης στη Λευκάδα ακολούθησε πιστά τις μεγάλες θεσμικές τομές του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, αλλάζοντας μορφή, ονομασία και δομή ανά δεκαετία:

1977 – Τα Τ.Ε.Λ. και οι Τ.Ε.Σ.: Τη χρονιά ακριβώς που εκδόθηκε το εικονιζόμενο αποδεικτικό (1977), ψηφίστηκε ο Νόμος 576/1977 (μεταρρύθμιση Ράλλη). Οι Μέσες Τεχνικές Σχολές καταργήθηκαν σταδιακά και τη θέση τους πήραν τα Τεχνικά Επαγγελματικά Λύκεια (Τ.Ε.Λ.) τριετούς φοίτησης —ισότιμα πλέον με τα Γενικά Λύκεια— καθώς και οι διετείς Τεχνικές Επαγγελματικές Σχολές (Τ.Ε.Σ.).

1985 – Τα Ενιαία Πολυκλαδικά Λύκεια (Ε.Π.Λ.): Στα μέσα της δεκαετίας του ’80, η Λευκάδα απέκτησε και τον θεσμό του Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου, σε μια προσπάθεια σύγκλισης της γενικής με την τεχνική παιδεία.

1998 – Τα Τ.Ε.Ε.: Με τη μεταρρύθμιση Αρσένη (Ν. 2640/1997), τα ΤΕΛ, οι ΤΕΣ και τα ΕΠΛ καταργήθηκαν και συγχωνεύτηκαν στα Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια (Τ.Ε.Ε.) Α΄ και Β΄ κύκλου.

2006 έως σήμερα – Τα ΕΠΑ.Λ. και τα Ε.Κ.: Με τον Νόμο 3475/2006 καθιερώθηκε η σημερινή μορφή των Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑ.Λ.), πλαισιωμένων από τα Εργαστηριακά Κέντρα (Ε.Κ.) (πρώην Σ.Ε.Κ.), όπου πραγματοποιείται η εξειδικευμένη εργαστηριακή άσκηση των μαθητών.

Η παρακαταθήκη

Από εκείνα τα πρώτα μαθήματα στις αίθουσες της Πλατείας Μαρκά και τη σφραγίδα της «Δημόσιας Μέσης Τεχνικής Σχολής Λευκάδος» το 1973, μέχρι τα σύγχρονα εργαστήρια του ΕΠΑ.Λ. Λευκάδας σήμερα, η τεχνική εκπαίδευση στο νησί διένυσε μια διαδρομή μισού και πλέον αιώνα. Οι ειδικότητες βέβαια εκσυγχρονίστηκαν -από τους κλασικούς εργοδηγούς μηχανικούς περάσαμε στην πληροφορική, τα ναυτιλιακά, τον τουρισμό και την υγεία- όμως η ουσία της προσφοράς στον τόπο και τους νέους του παραμένει αναλλοίωτη.