Που είναι οι Έλληνες; Ή μήπως μείναμε μόνο με το όνομα;

Της Ζωής Χαλκιοπούλου
Πολύ συχνά επικαλούμαστε την ιστορία μας. Καμαρώνουμε για τους προγόνους μας, υψώνουμε σημαίες, μιλάμε για ηρωισμούς, για αγώνες, για ελευθερία, για δημοκρατία. Ξέρουμε απ' έξω ημερομηνίες, ονόματα και επετείους. Ξέρουμε να χειροκροτούμε τους νεκρούς μας.
Το ερώτημα είναι: ξέρουμε να τιμάμε τους ζωντανούς;
Πού είναι σήμερα οι Έλληνες; Πώς καταντήσαμε να μιλάμε τόσο πολύ για αξίες και να εφαρμόζουμε τόσο λίγες; Πώς καταφέραμε να κάνουμε την αδιαφορία καθημερινή συνήθεια και τον ατομισμό τρόπο ζωής;
Ο Ρήγας Φεραίος οραματίστηκε μια ελεύθερη πολιτεία, όπου οι άνθρωποι θα είχαν δικαιώματα και αξιοπρέπεια, ανεξάρτητα από καταγωγή και θρησκεία. Εμείς σήμερα πόσο εύκολα αποδεχόμαστε τον διπλανό μας; Πόσο εύκολα καταδικάζουμε τον διαφορετικό; Πόσο συχνά θυμόμαστε τα δικαιώματα του ανθρώπου μόνο όταν κινδυνεύουν τα δικά μας;
Ο Μακρυγιάννης αγωνίστηκε για την πατρίδα και την ελευθερία της, αλλά δεν δίστασε να μιλήσει για την αδικία και την ιδιοτέλεια. Εμείς τι κάναμε την πατρίδα; Ένα λάβαρο για τις γιορτές ή έναν τόπο που οφείλει να προσφέρει αξιοπρέπεια σε όλους τους ανθρώπους του;
Ο Γρηγόρης Λαμπράκης περπάτησε για την ειρήνη, γνωρίζοντας τους κινδύνους. Εμείς σήμερα δεν τολμάμε ούτε να διαφωνήσουμε όταν αδικείται κάποιος, μήπως και χαλάσουμε τις σχέσεις μας, μήπως και δυσαρεστήσουμε τον ισχυρό, μήπως και χάσουμε κάποιο μικρό ή μεγάλο προσωπικό όφελος.
Ο Μανώλης Γλέζος δεν περίμενε να αλλάξει ο κόσμος από μόνος του. Πήρε θέση, αντιστάθηκε, πλήρωσε το τίμημα των επιλογών του. Εμείς πολλές φορές περιμένουμε να αλλάξουν όλα, αρκεί να μη χρειαστεί να αλλάξουμε τίποτα εμείς.
Και κάπως έτσι φτάσαμε να θαυμάζουμε την ανδρεία στους άλλους, αλλά να φοβόμαστε την ευθύνη στον εαυτό μας.
Σήμερα, αν κάποιος πέσει στον δρόμο, μπορεί να τον προσπεράσουμε βιαστικά. Αν ένας ηλικιωμένος χρειάζεται βοήθεια, ίσως πούμε πως δεν είναι δική μας δουλειά. Αν ένας άνθρωπος αδικείται, μπορεί να σιωπήσουμε γιατί «πού να μπλέκεις τώρα». Αν κάποιος πεινάει, θα αναρωτηθούμε πρώτα γιατί δεν φρόντισε τον εαυτό του. Και μετά θα ανεβάσουμε μια ανάρτηση για την ανθρωπιά.
Έχουμε μάθει να καταγγέλλουμε την κοινωνία, λες και δεν είμαστε κομμάτι της. Να κατηγορούμε τους πάντες, αρκεί να μη χρειαστεί να κοιτάξουμε τις δικές μας πράξεις.
Θέλουμε δικαιοσύνη, αλλά όταν μας εξυπηρετεί η αδικία, κάνουμε πως δεν τη βλέπουμε. Θέλουμε ισότητα, αλλά μας αρέσουν οι εξαιρέσεις όταν αφορούν εμάς. Θέλουμε σεβασμό, αλλά ξεχνάμε να τον δείχνουμε.
Και το χειρότερο; Έχουμε αρχίσει να θεωρούμε όλα αυτά φυσιολογικά.
Δεν είναι όμως μόνο η ατομική μας ευθύνη. Είναι και η ευθύνη μιας πολιτείας που οφείλει να προστατεύει τους αδύναμους, να εξασφαλίζει δικαιοσύνη, να μη μετατρέπει την αξιοπρέπεια σε προνόμιο και την κοινωνική προστασία σε χάρη. Δεν μπορεί ένας πολίτης να αφήνεται μόνος απέναντι στην ανέχεια, στην ασθένεια, στην ανασφάλεια και στην αδικία. Η αλληλεγγύη δεν είναι φιλανθρωπικό άλλοθι για την απουσία του κράτους.
Αλλά ούτε και το κράτος μπορεί να γίνει η μόνιμη δικαιολογία μας για τη δική μας αδιαφορία.
Δεν γίνεται να ζητάμε μια καλύτερη Ελλάδα και να μη θέλουμε έναν καλύτερο εαυτό.
Δεν γίνεται να μιλάμε για τον πολιτισμό μας και να φερόμαστε απάνθρωπα. Δεν γίνεται να επικαλούμαστε τους αγωνιστές της ελευθερίας και να σκύβουμε το κεφάλι μπροστά σε κάθε μικρή ή μεγάλη αδικία.
Αλήθεια, τι θα έλεγαν όλοι εκείνοι που αγωνίστηκαν για μια Ελλάδα ελεύθερη, αν έβλεπαν πως σήμερα συχνά φοβόμαστε περισσότερο να χάσουμε το βόλεμά μας παρά
να χάσουμε την αξιοπρέπειά μας;
Δεν χρειάζονται άλλοι ήρωες στα βιβλία μας. Χρειάζονται άνθρωποι στην καθημερινότητά μας.
Άνθρωποι που θα πουν όχι στην αδικία, ακόμη κι όταν δεν τους αφορά. Που θα βοηθήσουν χωρίς να φωτογραφηθούν. Που θα υπερασπιστούν τον αδύναμο χωρίς να υπολογίσουν το προσωπικό τους συμφέρον. Που δεν θα μετρούν την αξία ενός ανθρώπου με βάση το τι μπορεί να τους προσφέρει.
Γιατί η Ελλάδα δεν κινδυνεύει μόνο όταν απειλούνται τα σύνορά της. Κινδυνεύει κι όταν χάνονται οι αξίες της. Όταν η αδικία γίνεται συνήθεια, η σιωπή γίνεται συνενοχή και η αδιαφορία βαφτίζεται εξυπνάδα.
Ας σταματήσουμε, λοιπόν, να καμαρώνουμε μόνο για το ποιοι ήμασταν.
Ας αναρωτηθούμε ποιοι γίναμε.
Και κυρίως, ποιοι θέλουμε να είμαστε από εδώ και πέρα.
Γιατί δεν αρκεί να λέμε πως είμαστε απόγονοι σπουδαίων Ελλήνων. Δεν κληρονομήσαμε μόνο ένα όνομα, μια γλώσσα και μια ιστορία. Κληρονομήσαμε και
μια ευθύνη.
Και αν σήμερα ψάχνουμε τους Έλληνες, ίσως θα έπρεπε πρώτα να κοιταχτούμε στον καθρέφτη.
Μήπως τελικά δεν χάθηκαν οι Έλληνες; Μήπως απλώς ξεχάσαμε τι σημαίνει να είσαι Άνθρωπος;






































































