Μια φθινοπωρινή βόλτα στο Μοναστήρι της Κόκκινης Εκκλησιάς

Φωτογραφίες
Γιάννης Ροντογιάννης

Τω 1478 οι Ιερομόναχοι Σάββας Μανωλίτσης και Χαρίτων Δαμιανής ωκοδόμησαν εν τινι γραφική τοποθεσία της περιφέρειας του χωρίου Πλατυστόμων Λευκάδος δια λίθων και κοκκινοπήλου μικρόν Ναόν, ον αφιέρωσαν εις το όνομα της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ευαγγελίστριας.

Έκτοτε, ο ως άνω Ναΐσκος, ως εκ του κοκκινοπήλου, επωνομάσθη και Κόκκινη εκκλησία. Μετα τινας μήνας οι εν λόγω Ιερομόναχοι, αφού ανήγειραν παρά τον Ναΐσκον και δύο οικίσκους, έζησαν εκεί ολόκληρον τον βίον των μετά μεγάλης ευλαβείας και ηθικής, απολαύοντες της εκτιμήσεως και της αγάπης όλων των κατοίκων της περιοχής εκείνης. Προϊόντος του χρόνου, καταταχθέντων εν τη Μονή και τινων άλλων μοναχών, τόσον αύτη όσον και ο Ναΐσκος εμεγεθύνθησαν δια συνεισφοράν των πιστών και δια της προσωπικής εργασίας των κοινοβιακών. Τέλος, ότε οι Ενετοί κατέλαβον την Λευκάδα, η Ενετική Κυβέρνησις παρεχώρησε τη Μονή κτήματά τινα, ίνα εκ των προσόδων τούτων συντηρήται, υπό τον όρον, όπως αύτη καταβάλλη ετησίως εις το Δημόσιον ταμείον Ρεάλια 45¹, άτινα τω 1701 ηυξήθησαν εις 60.²

Κατά τον σεισμόν του 1704 κατέρρευσεν ό τε Ναός και τα κελλία της Μονής, αλλ΄ οι μοναχοί κατώρθωσαν εν βραχυτάτω χρονικώ διαστήματι ν΄ ανεγείρουν ταύτα ευρύτερα και ανετώτερα.

Πλην του Ηγουμένου της Μονής Θεοφάνους Δανιά, όστις τω 1704, άμα ως εγένετο Αρχιεπίσκοπος Λευκάδος, τη είχε παραχωρήσει τον υπό τούτου εν τη πόλει αναγερθέντα Ναόν του Αγίου Δημητρίου και έτερος Ηγούμενος ταύτης, ο Ζαχαρίας Καβαλλάρης, τη παρεχώρησε τον υπό του ιδίου ανεγερθέντα εν τη κρήνη του Πασά Ναΐσκον της Αγίας Θέκλης.

Η Μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ευαγγελίστριας, ή Κόκκινης Εκκλησίας, πλην των ως άνω ρηθέντων δύο Μετοχίων, κατείχε και τον Ναόν των Αγίων Πάντων, κείμενον έξωθι της Μονής και εντός του περιβόλου, όστις εχρησιμοποιείτο ως κοιμητήριον, τον Ναόν της Υπεραγίας Θεοτόκου το Γενέσιον, κείμενον εις θέσιν Μαρίτσα, τον Ναόν του Αγίου Γεωργίου, κείμενον εις θέσιν Αντιλικόν, τον Ναόν του Αγίου Ιωάννου, κείμενον εις θέσιν Ασφακιά και τον Ναόν του Αγίου Γεωργίου, κείμενον εις θέσιν Παληοκατούνα.³

Μέχρι τινος διετηρούντο εν τω εικονοστασίω του Ναού της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ευαγγελίστριας, ή Κόκκινης εκκλησίας, αργυροποίκιλτοι εικόνες, ας μετ΄ άλλων Ιερών σκευών, είχεν αφιερώσει τω Ναώ η χήρα του εκ Κρήτης πλουσίου εμπόρου Καρόλου Μπον. Επίσης, η μοναχή Αγγέλω Παντελούκα, αφού εκόσμησε των ως άνω Ναόν δι΄ ωραιοτάτων Ιερών εικόνων, αφιέρωσε τη Μονή και άπασαν την κινητήν και ακίνητον περιουσίαν της.⁴

Δεξιά της θύρας του περιτειχίσματος της Μονής αναπαύεται η σορός του κατά το 1709 αποβιώσαντος Αρχιεπισκόπου Λευκάδος Θεοφάνους Δανιά, όστις επί πολλά έτη είχε διατελέσει Ηγούμενος ταύτης.
_______________________________
¹ Κρατικόν Αρχείον Ενετίας (Φάκελλος αριθ. 1174).
² Κρατικόν Αρχείον Ενετίας (Φάκελλος «Διατάγματα Συγκλήτου»).
³ Αρχειοφυλακείον Λευκάδος
⁴ Εκ σημειώσεως του ιστορικού Δημ. Πετριτσοπούλου
_______________________________
* Το ιστορικό της Μονής είναι από το βιβλίο του Κωνστ. Γ. Μαχαιρά, Ναοί και Μοναί Λευκάδος, Αθήναι 1957