Οι βουλευτικές εκλογές της 31ης Μάρτη του 1946 στην Λευκάδα – Μόνο ένας (1) ψήφισε στην «κόκκινη» Εγκλουβή – Μεγάλη η αποχή και στην υπόλοιπη επαρχία Λευκάδος

Από το «Ριζοσπάστη», φύλλο της Κυριακής 31 Μάρτη 1946

Με αφορμή την συμπλήρωση των 80 χρόνων από τις βουλευτικές εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946 και την αποχή του ΚΚΕ και των Κομμάτων του ΕΑΜ ακολουθεί ένα μικρό αφιέρωμα με επίκεντρο τη Λευκάδα.

Το Δοκίμιο Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ (τόμος Β2, Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 131) σημειώνει για την αποχή του ΚΚΕ και του ΕΑΜ από τις εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946: «Η επιλογή του ΚΚΕ και του ΕΑΜ να απέχουν από τις εκλογές ήταν σωστή. Βέβαια, προέκυπτε μια αντιφατικότητα, στο βαθμό που η αποχή δεν εντάχτηκε σε επεξεργασμένο πολιτικό σχέδιο γενικευμένης σύγκρουσης για την εξουσία».

Στη «Μαύρη Βίβλο: Το εκλογικό πραξικόπημα της 31η Μάρτη 1946», που εκδόθηκε τον Μάιο του 1946 από τον πολιτικό Συνασπισμό των Κομμάτων του ΕΑΜ, αποσπάσματα της οποίας παρουσίασε πρόσφατα ο «Ριζοσπάστης», αποτυπώνεται με σαφήνεια το γεγονός ότι οι εκλογές αυτές ήταν εκλογές βίας και νοθείας.

Τρικ που καλεί σε αποχή από τις εκλογές

Στη Λευκάδα, όπως και σε όλη την Ελλάδα, οι καταδιωκόμενοι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης αναγκάζονται μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας να πάρουν ξανά τα όπλα και να βγουν στο βουνό. Το 1946, χρονιά που έγιναν οι εκλογές (31 Μάρτη), ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ Πάνος Γιαννούλης που είναι επικηρυγμένος από το επίσημο μεταβαρκιζιανό κράτος, περιφέρεται με μια μικρή ομάδα στα χωριά της βορειοκεντρικής Λευκάδας. Πρώτο μέλημά του η αποφυγή συγκρούσεων με τους χωροφύλακες και τους ΜΑΫδες και η στρατολόγηση νέων ανταρτών.

Πριν ακόμη γίνει η επίθεση στο Σταθμό Χωροφυλακής Λιτόχωρου κατά της χωροφυλακής και των παρακρατικών συμμοριών στις 30 και 31 Μάρτη 1946 από 33 καταδιωκόμενους αγωνιστές, που σηματοδότησε την επίσημη έναρξη του ένοπλου αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, η ομάδα Γιαννούλη θα πέσει στις 22 Μάρτη του 1946 σε ενέδρα της Χωροφυλακής και ΜΑΫδων στην περιοχή Γιαννουλάτα, κοντά στη Μονή των Αγίων Πατέρων, αφήνοντας πίσω της δύο νεκρούς, τον Αλεξανδρίτη (από τον Αλέξανδρο Λευκάδας) Τάκη Σπ. Μανωλίτση, που είχε στρατολογηθεί μόλις το προηγούμενο βράδυ, και τον Καρσάνο (από την Καρυά Λευκάδας) Γιώργο Βλάχο (Μαντβά), ο οποίος ήταν οπλοπολυβολητής της ομάδας και κράτησε τους επιτιθέμενους μέχρι το τέλος για να μπορέσουν να διαφύγουν οι υπόλοιποι της ομάδας. Στη συμπλοκή θα τραυματιστεί επίσης ο Αντώνης Καραμποΐκης (Καλοκαίρης), στέλεχος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, από την Βαυκερή.

Στη Λευκάδα, όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα οι εκλογές έγιναν σε κλίμα τρομοκρατίας και εκβιασμών. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Νομάρχης Λευκάδας «ετσιθελικά απαγόρευσε στα Κόμματα του ΕΑΜ να οργανώσουν πανδημοκρατική συγκέντρωση» (Ριζοσπάστης, Φύλλο της Τρίτης 26 Μάρτη 1946).

Ας δούμε όμως τα αποτελέσματα των εκλογών στην Λευκάδα που ανήκε την εποχή εκείνη ως επαρχία στο Νόμο Πρέβεζας ο οποίος συγκροτούσε μαζί με την Άρτα την εκλογική περιφέρεια Πρεβέζης και Άρτης.

Στις εκλογές έλαβαν:

Βουλευτές εκλέχτηκαν από την πρώτη κατανομή από την ΗΝΩΜΕΝΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΕΘΝΙΚΟΦΡΟΝΩΝ οι Χριστόδουλος ΡΙΖΟΣ (ΛΑΪΚΟ ΚΟΜΜΑ – Ψήφοι 3.780), Κωνσταντίνος ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ (ΛΑΪΚΟ ΚΟΜΜΑ – Ψήφοι 3.049), Κωνσταντίνος ΚΑΛΚΑΝΗΣ (ΛΑΪΚΟ ΚΟΜΜΑ – Ψήφοι 2.866) και από το ΕΘΝΙΚΟ ΚΟΜΜΑ οι Ναπολέων ΖΕΡΒΑΣ (Ψήφοι 10.259), Ευριπίδης ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ (Ψήφοι 5.224), Δημήτριος ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ (Ψήφοι 4.187), Ιωάννης ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ψήφοι 3.399). Εκλέχτηκε επίσης από τη δεύτερη κατανομή από την ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ (ΕΠΕ) ο Πέτρος ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ (Ψήφοι 1.186).

Άλλοι υποψήφιοι βουλευτές που πιθανολογούμε από το επίθετο ότι μπορεί να ήταν από την Επαρχία Λευκάδας έλαβαν: Πάνος ΦΙΛΙΠΠΑΣ (ΗΝΩΜΕΝΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΕΘΝΙΚΟΦΡΟΝΩΝ – ΛΑΪΚΟ ΚΟΜΜΑ – Ψήφοι 1.870), Μιχαήλ ΦΙΛΙΠΠΑΣ (ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ – ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ – Ψήφοι 144), Διονύσιος ΚΟΝΤΟΜΙΧΗΣ (ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ – ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ – Ψήφοι 134), Γεράσιμος ΣΟΛΔΑΤΟΣ (ΚΟΜΜΑ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ – Ψήφοι 315), Ηλίας ΓΡΑΨΑΣ (ΚΟΜΜΑ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ – Ψήφοι 206), Μάρκος ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ (ΕΘΝΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΟΣ – Ψήφοι 2.568).

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης τα αναλυτικά αποτελέσματα των εκλογικών τμημάτων της Επαρχίας Λευκάδας. Όπως ήταν αναμενόμενο η συμμετοχή στις εκλογές ήταν μεγάλη στα χωριά της Νότιας Λευκάδας όπου το ΕΘΝΙΚΟ ΚΟΜΜΑ του ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑ ΖΕΡΒΑ, ιδρυτή του ΕΔΕΣ, θα έρθει πρώτο κόμμα στα χωριά Χαραδιάτικα, Κατωχώρι, Σύβρο, Πόρο, Νυδρί, όπου έδρασαν κατά την περίοδο της κατοχής και του Εμφυλίου οι αυτοαποκαλούμενες Ένοπλες Ομάδες Νοτίου Νήσου (Ε.Ο.Ν.Ν.).

Υπάρχουν στοιχεία μόνο για τους ψηφίσαντες (3.991) και όχι για τους γραμμένους στους καταλόγους εκλογείς. Ως εκ τούτου δεν μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια το μέγεθος της αποχής από τις εκλογές σύμφωνα με τη γραμμή που έδωσε το ΚΚΕ και ο Συνασπισμός των κομμάτων που απάρτιζαν το ΕΑΜ. Μπορούμε όμως να συγκρίνουμε τα στοιχεία με βάση το δημοψήφισμα της 1ης Σεπτεμβρίου του 1946, που έγινε λίγους μήνες αργότερα. Oι γραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους ήταν τότε 10.862 και είχαν ψηφίσει 9.938 βάση των εκλογικών καταλόγων και 573 βάση ειδικών δελτίων (σύνολο: 9.911). Συγκριτικά δηλαδή με το δημοψήφισμα της ίδιας χρονιάς ψήφισαν στις εθνικές εκλογές 5.920 λιγότεροι – ποσοστό 59,80%.

Ριζοσπάστης, φύλλο της Τρίτης 2 Απρίλη 1946

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύονται στον «Ριζοσπάστη», στο φύλλο της Τρίτης 2 Απρίλη 1946, η αποχή ήταν 68%. Από τους 11.183 εγγεγραμμένους στη πόλη της Λευκάδας και σε 17 αγροτικά τμήματα ψήφισαν 3.905.

Ριζοσπάστης, φύλλο της Τρίτης 2 Απρίλη 1946

Ο Θεόδωρος Χαβίνης, υποψήφιος των Φιλελευθέρων, όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφο για το ρόλο της Συμμαχικής Επιτροπής Παρατηρητών γέλασε και με τον τρόπο που χαρακτηριστικά πρόδινε τι ήθελε να πει, απάντησε: «Σε κάποιο τμήμα μπήκε ένας παρατηρητής έριξε μια ματιά και έφυγε». Σε ερώτηση για την αποχή ο Θ. Χαβίνης απάντησε: «Η αποχή στη Λευκάδα ήταν 60%. Στην πόλη της Πρέβεζας 40%. Στην Κρανιά 90%. Η αποχή είναι αντικειμενική. Όλοι αυτοί που δεν ψήφισαν είναι πραγματικοί Εαμίτες», ενώ σε παρατήρηση αντιπροσώπου μοναρχικής εφημερίδος απέκρουσε με έντονο ύφος «τον ισχυρισμόν ότι η αποχή είναι φυσική».(«Μαύρη Βίβλο: Το εκλογικό πραξικόπημα της 31η Μάρτη 1946»).

Ριζοσπάστης, φύλλο της Τρίτης 2 Απρίλη 1946, Σ 2

Η αποχή φαίνεται να είναι πολύ μεγάλη στα ΕΑΜοκρατούμενα χωριά της βορειοκεντρικής Λευκάδας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην «κόκκινη» Εγκλουβή που είχε καεί σχεδόν ολοσχερώς και πλιατσικολογηθεί πριν 19 μήνες από τους «οπλαρχηγούς» της Νότιας Λευκάδας μόνος ένας (1) θα πάει να ψηφίσει (ψήφισε ΕΠΕ και ίσως να ήταν και ο δικαστικός αντιπρόσωπος αν οι εκλογές γινόταν όπως γίνονται σήμερα), στο Καλαμίτσι ψήφισαν 52, στο Σπαρτοχώρι Μεγανησίου 50, στους Τσουκαλάδες 58, στον Αλέξανδρο 53 και στα δύο τμήματα της Καρυάς που ήταν τότε κεφαλοχώρι 156.

Ριζοσπάστης, φύλλο της Πέμπτης 4 Απρίλη 1946

Τέσσερις μέρες μετά τις εκλογές, στις 4 Απρίλη 1946, δημοσιεύεται στον «Ριζοσπάστη» μήνυμα εξακοσίων διωκόμενων Λευκαδιτών που είχαν καταφύγει πρόσφυγες στην Αθήνα για να γλυτώσουν από την τρομοκρατία με το οποίο συγχαίρουν τους συντοπίτες τους στο νησί, οι οποίοι «παρ΄ όλη την άγρια τρομοκρατία και τους εκβιασμούς έδωσαν με εποτυχία τη μάχη της αποχής».

Ριζοσπάστης, πρωτοσέλιδο της Κυριακής 31 Μάρτη 1946