Μια εικόνα του Μεσοπολέμου με ισχυρό πολιτικό συμβολισμό

Η φωτογραφία, τραβηγμένη πιθανότατα κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, αποτυπώνει δύο καλοντυμένους άνδρες, καθισμένους με επιμελημένη στάση, μπροστά στον φωτογραφικό φακό. Τα κοστούμια, τα γιλέκα, οι γραβάτες και το προσεγμένο χτένισμα παραπέμπουν ξεκάθαρα στις δεκαετίες του 1920 ή των αρχών του 1930, μια εποχή έντονων κοινωνικών και πολιτικών ζυμώσεων τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.

Ο άνδρας που κάθεται αριστερά κρατά στα χέρια του την εφημερίδα Ριζοσπάστης, με τον τίτλο να διακρίνεται καθαρά σε μεγάλα κεφαλαία γράμματα. Το γεγονός αυτό δεν φαίνεται τυχαίο. Η εφημερίδα λειτουργεί ως σκόπιμο στοιχείο της σύνθεσης, ένα σύμβολο πολιτικής ταυτότητας και ιδεολογικής τοποθέτησης. Παραμένει όμως ανοιχτό το ερώτημα αν πρόκειται για τον αθηναϊκό Ριζοσπάστη, που από το 1921 αποτέλεσε «Όργανο του Σοσιαλεργατικού Κομμουνιστικού Κόμματος της Ελλάδος και της ΓΣΕΕ» και μετέπειτα του κομμουνιστικού κόμματος στην Ελλάδα, ή για την ομώνυμη εφημερίδα που εκδιδόταν στην Κέρκυρα ως «Εφημερίς Εθνική και Δημοτική».

Στη δεξιά πλευρά της φωτογραφίας, ο δεύτερος άνδρας έχει ακουμπισμένη στα πόδια του τη γαλλική εφημερίδα L’Humanité. Η παρουσία της συγκεκριμένης εφημερίδας, που από τις αρχές του 20ού αιώνα συνδέθηκε άρρηκτα με το γαλλικό εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα, προσδίδει στη φωτογραφία μια σαφή διεθνιστική διάσταση. Η ταυτόχρονη εμφάνιση ελληνικού και γαλλικού αριστερού Τύπου στο ίδιο κάδρο δεν μπορεί παρά να ερμηνευθεί ως συνειδητή επιλογή.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ύφος των προσώπων. Οι δύο άνδρες δεν ποζάρουν χαλαρά· αντίθετα, κοιτούν τον φακό με σοβαρότητα και αυτοπεποίθηση. Η στάση τους, σε συνδυασμό με τις εφημερίδες, υποδηλώνει ανθρώπους μορφωμένους, πιθανόν πολιτικοποιημένους, που επιθυμούν να αποτυπώσουν -και να δηλώσουν- τη σχέση τους με τις ιδέες της εποχής. Η φωτογραφία μοιάζει περισσότερο με δήλωση θέσης παρά με απλό αναμνηστικό στιγμιότυπο.

Ακόμη κι αν τα πρόσωπα παραμένουν άγνωστα, η εικόνα λειτουργεί ως ιστορικό τεκμήριο. Φανερώνει πώς, στον Μεσοπόλεμο, ο Τύπος δεν ήταν απλώς μέσο ενημέρωσης αλλά σύμβολο πολιτικής στράτευσης, και πώς οι ιδέες ταξίδευαν από την Αθήνα (ή και την Κέρκυρα) μέχρι το Παρίσι και αντίστροφα.

Για τον σημερινό αναγνώστη, η φωτογραφία αυτή υπενθυμίζει ότι πίσω από τα πρόσωπα των παλιών εικόνων κρύβονται ιστορίες ανθρώπων που έζησαν σε εποχές δύσκολες, αλλά βαθιά πολιτικοποιημένες, όπου ακόμη και μια εφημερίδα στα χέρια μπορούσε να αποτελέσει δήλωση ταυτότητας και στάσης ζωής.