Λευκάδα 1968: Πώς οργανώθηκε ο εορτασμός της πρώτης επετείου της 21ης Απριλίου
Στο βάθος τα Κολυβάτα Αλεξάνδρου
Ένα χαρακτηριστικό έγγραφο της Νομαρχίας Λευκάδας, με ημερομηνία 17 Απριλίου 1968, αποτυπώνει το «Γενικόν Πρόγραμμα Εορταστικών Εκδηλώσεων» για τη συμπλήρωση ενός έτους από την επιβολή της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967.
Το πρόγραμμα δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφιβολίας για τον τρόπο με τον οποίο επιχειρήθηκε η «εμπέδωση» του καθεστώτος στην τοπική κοινωνία.
Μαζικός και υποχρεωτικός χαρακτήρας
Οι εκδηλώσεις εκτείνονται από 21 Απριλίου έως 2 Μαΐου και περιλαμβάνουν: Γενικό σημαιοστολισμό δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων, υποχρεωτικό φωταγωγημένο περιβάλλον, Αψίδες και διακοσμήσεις στις εισόδους της πόλης, συνεχείς τελετές, παρελάσεις και εκδηλώσεις. Πρόκειται για μια πλήρη κινητοποίηση του δημόσιου και κοινωνικού χώρου.
Οι αψίδες τοποθετούνταν σε κεντρικά σημεία και εισόδους πόλεων, συχνά έφεραν συνθήματα και εμβλήματα του καθεστώτος, ήταν φωταγωγημένες και παρέμεναν για όλη τη διάρκεια των εκδηλώσεων. Δεν επρόκειτο για απλή διακόσμηση, αλλά για έντονα συμβολικές κατασκευές, που στόχευαν στη δημιουργία «εορταστικής» ατμόσφαιρας, στην ορατή επιβολή της παρουσίας του καθεστώτος στον δημόσιο χώρο και στη μαζική συμμετοχή (ή συμμόρφωση) των τοπικών κοινωνιών.
Διείσδυση σε όλους τους θεσμούς
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει: Επισκέψεις και εκδηλώσεις σε στρατιωτικές μονάδες, συμμετοχή δημοσίων υπαλλήλων και εργαζομένων, διανομή φυλλαδίων με το «έργο της Εθνικής Κυβερνήσεως», καθοδηγούμενη αρθρογραφία στον τοπικό Τύπο, ιδιαίτερη στόχευση στη νεολαία με ομιλίες σε μαθητές για την «Επανάσταση» και σχολικές εκθέσεις με θέμα: «Ποίαι αι υποχρεώσεις της Νεολαίας προς την Πατρίδα». Η εκπαίδευση αξιοποιείται ξεκάθαρα ως μέσο ιδεολογικής διαμόρφωσης.
Προπαγανδιστικά συνθήματα
Κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων προβλέπεται η χρήση συνθημάτων όπως: «21η Απριλίου ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ – Η ΕΛΛΑΣ ΑΝΕΣΤΗ», «21η Απριλίου ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ ΗΜΕΡΑ ΔΙΑ ΤΟ ΕΘΝΟΣ», «ΠΑΣΧΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΝ – ΠΑΣΧΑ ΕΘΝΙΚΟΝ». Η ταύτιση θρησκείας και καθεστώτος είναι εμφανής και συστηματική.
Το συγκεκριμένο ντοκουμέντο δείχνει καθαρά ότι ο εορτασμός δεν ήταν μια απλή επέτειος, αλλά εργαλείο μαζικής προπαγάνδας, μέσο ελέγχου και πειθαρχίας της κοινωνίας και προσπάθεια νομιμοποίησης του καθεστώτος μέσα από τελετουργία και συμμετοχή.
Η Λευκάδα δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά ένα ακόμη παράδειγμα του πώς η δικτατορία επιχείρησε να διαμορφώσει συνειδήσεις – από τα σχολεία μέχρι τις δημόσιες υπηρεσίες και την καθημερινότητα. Ένα ακόμη ιστορικό τεκμήριο που υπενθυμίζει πως ακόμη και οι «εορτασμοί» μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμός επιβολής.
