Αντί επικηδείου στο Φώτη Μαργέλη

Όνειρο ήταν και πέταξε. Έφυγε … πάει … να βρεθούμε ξανά στο γενέθλιο νησί, στην «Ιθάκη» μας. Κι εκεί, ήσυχοι πια από τις πολλές σκοτούρες, μακρυά από τον θόρυβο της πόλης, να ζήσουμε όμορφα τα ύστερα χρόνια της ζωή μας. Ξαναπιάνοντας το μίτο μιας παιδικής ανέμελης ζωής που δε θέλαμε να χαθεί. Απολαμβάνοντας το βουνό, τον κάμπο, τη θάλασσα. Είτε πεζοπορώντας είτε σκάβοντας και φυτεύοντας τη γη είτε ψαρεύοντας σε βαρκάκι το απέραντο γαλάζιο…

Και τ’ όνειρο χάθηκε ξαφνικά! Όσο απροσδόκητα χάθηκε κι η ζωή του Φώτη. Κι ένα παράπονο βγήκε από την ψυχή. Ένας ακράτητος λυγμός: «τσάμπα τον χάσαμε»! Δεν ήταν η ώρα του. Ήταν ώρα συγκομιδής. Να δρέπει καρπούς από τόσους κόπους και θυσίες. Κόπους ολάκερης ζωής. Μιας ζωής που από μικρό παιδί, ξενιτεμένο, κέρδισε με τιτάνιο αγώνα. Με σθένος, αποφασιστικότητα, εντιμότητα, εργατικότητα!!!

Εργατικότερο άνθρωπο δεν συναντήσαμε ποτέ! Διορατικός! Διέκρινε τις ευκαιρίες και τις αξιοποιούσε. Δημιουργικός! Ποτέ δεν άφηνε το χρόνο να πάει χαμένος. Τον αξιοποιούσε με τον πιο πρόσφορο τρόπο. Οργανωτικός! Λειτουργούσε με σχέδιο, έχοντας ξεκάθαρους στόχους. Ρεαλιστής! Αν και ευαίσθητος άνθρωπος, έβλεπε ξεκάθαρα τη σκληρή πραγματικότητα. Κι αυτή μας παρουσίαζε προσπαθώντας να μας προφυλάξει. Εμάς τ’ αδέρφια του, τα παιδιά του. Φιλόξενος! Το σπίτι του – και σπίτι μας – στο Μόναχο, στα τέσσερα χρόνια που έζησα εκεί, ήταν πάντοτε ανοιχτό σε συγγενείς, γνωστούς και φίλους. Αγαπητός! Τον αγαπούσαν και τον σέβονταν όχι μόνο για την εργασία που σε τόσο κόσμο εξασφάλιζε (ως συνδετικός κρίκος εργοδοτών κι εργαζομένων) αλλά και για την αξιοσύνη, σοβαρότητα κι ευθυκρισία του. Κι ήταν πάντα δίκαιος ο Φώτης!! Από τα εκατοντάδες άτομα που πέρασαν από τη γνωστή γερμανική εφημερίδα (Bild Zeitung) στο Μόναχο, ποτέ δεν ακούστηκε παράπονο. Ακόμα κι απ’ αυτούς που ενίοτε, αναγκαστικά άφηνε εκτός εργασίας, λόγω περιορισμένης ζήτησης εργατών. Όλες και όλοι εμπιστευόταν την κρίση του.

Σεμνός! Ποτέ δεν περιαυτολογούσε ούτε επαίρονταν για τις θέσεις που κατείχε. Είτε στη Γερμανία είτε στην πατρίδα. Δεν τον ενδιέφεραν τα μάτια του κόσμου. Ούτε οι δημόσιες σχέσεις ή θέσεις (θέλγητρο για πολλούς). Τον ενδιέφερε η ουσία. Να είναι χρήσιμος. Να ζει σε μια πατρίδα που σέβεται τον πολίτη της και δε διώχνει τα παιδιά της. Για να μην βλαστημούν κι αυτά με τη σειρά τους το γάλα που βύζαξαν!!

Τον ενδιέφερε ένα κοινωνικό σύστημα που προστατεύει τον αδύνατο, ένα φορολογικό, δίκαιο και αναλογικό για όλα τα εισοδήματα. Γιατί αυτός πλήρωνε με συνέπεια κάθε του υποχρέωση. Τόσο στο κράτος, όσο και στον ταπεινότερο μεροκαματιάρη που απασχολούσε. Η αδικία, η άνιση μεταχείριση τον έπνιγε. Του στερούσε το ζωτικό του χώρο. Ποτέ δε συμβιβάστηκε με αυτή. Πάντοτε την αντιμάχονταν. Μ’ όποιο τρόπο μπορούσε. ΗΘΙΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ !! ΜΕΓΑΣ!! Μικρό το σωματικό του μπόι. Μέγιστο το ηθικό του ανάστημα!!!

Περήφανος για όσα πέτυχε: α) Μια υπέροχη οικογένεια! Δυο αξιοζήλευτα παλληκάρια και μια κρυφή χαρά. Ένα μικρό διαμαντάκι. Μια αφοσιωμένη σύντροφο που στέκονταν πάντα δίπλα του στις εύκολες και δύσκολες στιγμές. β) Μια σεβαστή περιουσία! Που παραδίδει δίχως χρέη ή άλλες δουλείες. «Μια μαγιά» όπως έλεγε, «να βρουν τα παιδιά μας, για να μη ζοριστούνε όσο εμείς». Υπόδειγμα αυτοδημιούργητου!! Το τάλαντο που βρήκε, το δεκαπλασίασε!! γ) Ένα καλό όνομα όπου κι αν βρέθηκε. Κερδίζοντας τη μέγιστη υπόληψη, το σεβασμό και την αποδοχή.

Ευεργέτησε πολλές και πολλούς! Με πρώτο και καλύτερο εμένα. Βλέποντας τις περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες του πατέρα μου κι αναγνωρίζοντας τη
σπάνια ηθική του γέροντα, δέχθηκε να με αναλάβει υπό την προστασία του στο Μόναχο για την περίοδο τον σπουδών μου!! Ήμουν μόλις 18 χρονών αγόρι, με όλα τα προβλήματα της εφηβείας. Κι ήταν για μένα, πατέρας κι αδερφός μαζί!! Πώς γίνεται να ξεχάσω τη μεγάλη του αγκαλιά; Το νοιάξιμο για οτιδήποτε μου συνέβαινε; Τα παρήγορα λόγια του στις δυσκολίες προσαρμογής μου; Τα μεροκάματα που πάντα μου εξασφάλιζε για να πληρώνω τα έξοδά μου και να μην επιβαρύνω περισσότερο τον πατέρα; Τις λύσεις που πάντα μου έβρισκε; Τους στόχους που πάντα μου υπενθύμιζε; Τις οδηγίες και συμβουλές του στο καθετί;

Δίπλα του αντρώθηκα, έγινα ανεξάρτητος. Κατάλαβα τί έπρεπε να κάνω για να μπορώ να ζήσω ακόμη και μόνος. Μου έδειξε με το παράδειγμά του, πώς να στέκομαι κόντρα στο κύμα και να επιβιώνω. Πώς ν’ αντιστέκομαι στο χαμό και να μη χάνομαι. Τί να πρωτοθυμηθώ… Του χρωστώ τόσα πολλά… ζωές δεν θα έφθαναν να του τα ξεχρεώσω…

Και πριν προλάβουμε να ξανασμίξουμε, μόνιμα πλέον κατά το σχέδιό μας, δραπέτευσε!! Ξαφνικά. Απροειδοποίητα. Ο πόνος μεγάλος. Τα δάκρυα πολλά. Οι αναμνήσεις κατακλυστικές. Επιστρέφεις στο αδυσώπητο παρόν. Μένοντας ενεός. Για την παντελή σου αδυναμία να ορίζεις την τύχη σου στα στερνά σου. Αφού Άλλος αποφασίζει για σένα. Αφήνοντας στα … σχέδια, ανεκπλήρωτους πόθους μιας ζωής… Αναδεικνύοντας σμικρότητες με τεράστιους εγωϊσμούς!!

Στην εξόδιο ακολουθία στο χωριό, τον συνοδεύσαμε όλες και όλοι εμείς που τον αγαπήσαμε, τον εκτιμήσαμε και θαυμάσαμε τη μεγάλη του (αν και αδύναμη) καρδιά. Τον συνοδεύσαμε στο κοιμητήριο όπως του ταίριαζε. Σιωπηλά. Σεμνά. Ταπεινά. Δίχως φανφάρες ή μεγαλοστομίες. Η αληθινή μεγαλοσύνη δεν φωνάζει. Λάμπει στη σεμνότητα. Ακούγεται στη σιωπή!!!

Όταν έβαλαν το φέρετρο στην εκκλησιά, τέσσερα-πέντε χελιδόνια μπήκαν μέσα. Ενώ εξελίσσονταν η τελετή, φτερούγιζαν τιτιβίζοντας χαρούμενα, διασχίζοντας πάνω-κάτω το ναό!! Ήταν τόσο ευχάριστο και χαρούμενο το τραγούδι τους, που το εκκλησίασμα κοιτούσε πότε προς τα κάτω, τους ανθρώπους και το φθαρτό του κόσμου τούτου, πότε προς τα πάνω, το χορό και το τραγούδι των χελιδονιών. Που πλημμύριζε το χώρο με χαρά, ανά(σ)ταση, ελπίδα για μια καλύτερη, μέλλουσα, ουράνια ζωή!!!

Ασυναίσθητα, εκστασιασμένος χαμογέλασα. Εκείνη τη στιγμή, μπρος στα μάτια μας, τα πουλάκια της άνοιξης, παραλάμβαναν την ψυχή του δίκαιου Φώτη και την ανέβαζαν με το χορό και τα τραγούδια τους ψηλά. Μέχρις εκεί, όπου την παρέλαβαν οι Άγγελοι για να τη συνοδεύσουν στον Παράδεισο!!!

Αγαπημένε μας Φώτη Μαργέλη του μπαρμπα-Γεράσιμου και της θεια-Σοφίας απ’ τον Άη Πέτρο στη νότια Λευκάδα. Το παράδειγμά σου, φάρος φωτεινός για μας. Δε θα σε ξεχάσουμε ποτέ. Ευχαριστούμε το Θεό που σ’ έφερε στη στράτα μας. Δώσ’ μας την ευχή σου.

Αθήνα, Πέμπτη πρωί στις 7-5-2026

Γιώργος Αντ. Κτενάς