«Φανερωμένη»: Το ιερόν προσκύνημα της Λευκάδας (του Ν. Πετρή)

Το γενικόν προσκυνητάριον των Λευκαδίων, η Μονή η τιμωμένη επ’ ονόματι της Φανερωμένης, κείται επιτερπέσπαστα επ’ όρους βορειοδυτικώς της πόλεως… «Η επί τη ιερά μνήμη της Θεοτόκου Πανήγυρις τελείται εν τη ημέρα του Αγ. Πνεύματος». Σημειωτέον ότι εν τοις εγγράφοις της μονής υπάρχει ήδε βίβλος «περιγραφή του κατά την νήσον Λευκάδα ιερού μοναστηρίου της υπεραγίας Θεοτόκου του επονομαζομένου Φανερωμένης υπό μοναχού Νήφωνος εκ της νήσου Σίφνου κ.λ.π. εν έτει σωτηρίω 1872». Προοιμιάζεται δε εν τη βίβλω αυτή ο συγγραφεύς ώδε. «Έστι γνωστόν τοις πάσιν, ότι πριν έτι κηρύξωσιν οι Απόστολοι το Ευαγγέλιον η ειδωλολατρεία ήτο απανταχού διαδεδομένη και δη και εις Λευκάδα· μετά δε την εις ουρανόν ανάληψιν του Κυρίου ημών και την επιφοίτησιν του Αγίου Πνεύματος εις τους μαθητάς και τους Αποστόλους διεσπάρησαν οι Απόστολοι εις πάσαν την οικουμένην ίνα κηρύξωσι το Ευαγγέλιον της ενσάρκου του Θεού οικονομίας.

Ο Απόστολος Ηρωδίων, έχων συνεργόν και τον απόστολον Σώσιον εκήρυττον απαμταχού τον Χριστόν ως τον αληθινόν Θεόν… Μετά ταύτα μετέβησαν εις Λευκάδα ίνα κηρύξωσι και εκεί τον θείον λόγον, αλλ’ επειδή τότε η πόλις δεν έκειτο όπου ήδη νυν κείται, ανέβησαν εις το όρος, ένθα ήδη κείται το μοναστήριον, τότε δε ήτο ναός ελληνικός και είδωλον της Αρτέμιδος, διό και πολλοί συναθροιζόμενοι εκεί εποίουν τας μυσαράς αυτών θυσίας· οι δε του Κυρίου απόστολοι βλέποντες και την τοποθεσίαν κατάλληλον και τον καιρόν εύθετον διά τον εκεί συναθροιζόμενον λαόν ανέβησαν εις αυτό το όρος ήρξαντο της διδαχής ευαγγελιζόμενοι τω λαώ τον Κύριον ημών Ιησού Χριστόν χάριτι του Παναγίου Πνεύματος του φωτίσαντος αυτούς.

Και ούτω διδάσκοντες τον λαόν την αληθινήν πίστιν κατεκρήμνισαν το ακάθαρτον είδωλον της Αρτέμιδος και τον ελληνικόν ναόν και βαπτίσαντες το πλήθος των πιστευόντων έκτισαν εκεί ναόν άγιον εις τιμήν και μνήμην της Θεοτόκου. Τοιούτον εν κεφαλαίω το ιστορικόν της ιδρύσεως της μονής Φανερωμένης.

* Ο Νικόλαος Πετρής ήταν διακεκριμένος Γυμνασιάρχης του 19ου αιώνα. Είναι ευρύτερα γνωστός για την καταγραφή της εκκλησιαστικής και μοναστικής ιστορίας της Λευκάδας. Το 1884 δημοσίευσε δύο εμπεριστατωμένα κείμενα στο έγκριτο φιλολογικό περιοδικό «Παρνασσός» με επίκεντρο τη Λευκάδα. Στα κείμενά του αυτά περιέγραψε σημαντικά μοναστήρια του νησιού, όπως η Ιερά Μονή Φανερωμένης, η Μονή Αγίου Ιωάννη στο Λιβάδι και η Μονή Αγίου Γεωργίου Σκάρων.