Όταν η “ανάπτυξη” ισοπεδώνει τη μνήμη

Ευχαριστούμε, Δήμε Λευκάδας

Του Αντρέα Γεωργάκη*

Υπάρχουν έργα που γίνονται για να λύνουν προβλήματα. Και υπάρχουν έργα που γίνονται για να αποδεικνύουν ότι τα προβλήματα… ήταν τελικά πιο έξυπνα. Στην περιοχή του Φάρου και της Αμμόγλωσσας, ο Δήμος Λευκάδας αποφάσισε να αφήσει το αποτύπωμά του. Και τι αποτύπωμα! Τρεις τεράστιοι και κακάσχημοι μπούμστροι μέσα στη θάλασσα που τους λένε πρόβολους, θα συγκρατούσαν, υποτίθεται, την άμμο για να μη φράζει ο δίαυλος. Μελέτες επί μελετών, υπογραφές, σφραγίδες, “επιστημονική τεκμηρίωση”, και φυσικά ένα ταπεινό ποσό γύρω στα 20 εκατομμύρια ευρώ.

Το αποτέλεσμα; Η άμμος συνεχίζει απτόητη το έργο της. Ο δίαυλος γελάει. Η θάλασσα επίσης. Μόνο οι δημότες δεν γελάνε.

Αλλά η δημιουργικότητα δεν σταμάτησε εκεί.

Ο φάρος μας, το τοπόσημο της περιοχής, το σημείο αναφοράς μας, αυτό που έδινε όνομα και ταυτότητα στον τόπο, απομακρύνθηκε. Προφανώς, γιατί η μνήμη ενοχλεί όταν δεν χωράει στο εργολαβικό σχέδιο. Για εμάς ήταν κομμάτι της ζωής μας. Για κάποιους άλλους, απλώς ένα εμπόδιο.

Μαζί του εξαφανίστηκαν και οι τεράστιοι ογκόλιθοι που στέκονταν κάτω από τον φάρο. Για χρόνια ήταν εκεί – βουβοί μάρτυρες παιδικών καλοκαιριών, παιχνιδιών, φωτογραφιών, πρώτων βουτιών. Στη θέση τους ρίχτηκαν άτακτα κοφτερές κόκκινες νταμαρόπετρες που καμμία σχέση με το περιβαλλον έχουν αλλά είναι και επικίνδυνες. Με την πρώτη κακοκαιρία μετακινούνται σε όλο το μήκος της άλλοτε όμορφης αυτής παραλίας κι αυτό είναι το λιγότερο εξοργιστικό.

Αλλά τι σημασία έχουν οι αναμνήσεις μπροστά σε έναν εκσυγχρονισμό που σαρώνει τα πάντα; Τι σημασία έχει η ιστορία; Χωράνε έννοιες σαν αυτές μέσα στα τεχνικά τους δελτία;

Και τα μοναδικά εκείνα σκαλάκια; Εκείνα που μας βοηθούσαν να ανεβαίνουμε από τη βάρκα τα καλοκαίρια, να κάνουμε τις βουτιές μας, να γεμίζουμε αλάτι και ανεμελιά; Εξαφανίστηκαν κι αυτά. Ίσως γιατί ήταν υπερβολικά ανθρώπινα. Ίσως γιατί δεν υπήρχε κονδύλι “διατήρησης παιδικότητας”.

Το αποκορύφωμα;

Η άμμος που συσσωρεύτηκε από την πρόσφατη θαλασσοταραχή στον δρόμο, αντί να μεταφερθεί όπως θα ήταν λογικό στην παραλία της Αμμόγλωσσας που βρίσκεται ακριβώς δίπλα, εναποτέθηκε πάνω στο δρομάκι του τοιχίου του πρώην φάρου, κλείνοντας κυριολεκτικά το πέρασμα. Δεν μπορεί να περάσει άνθρωπος τώρα από κει. Γιατί; Επειδή αυτό ήταν το πιο πρόχειρο και γρήγορο, όχι όμως το λογικό, το χρηστικό ή για να το χοντρύνω λίγο μ΄ αυτούς, το καλαίσθητο…

Ίσως τελικά αυτό να είναι το σχέδιο. Αφού δεν μπορούν να διαγράψουν τη μνήμη μας, ας διαγράψουν τους δρόμους και τα μονοπάτια που οδηγούν σ΄ αυτήν.

Δεν πρόκειται απλώς για κακοσχεδιασμό. Είναι έλλειψη σεβασμού. Είναι αλαζονεία. Είναι η απόδειξη ότι μπορείς να δαπανήσεις εκατομμύρια και να χάσεις κάτι ανεκτίμητο: την ψυχή ενός τόπου.

Η θάλασσα, πάντως, θα παραμείνει εκεί. Η άμμος επίσης. Το ερώτημα είναι αν θα παραμείνει και η λογική.

* Παιδίατρος