Ο ιστορικός ναός του Αγίου Χαραλάμπους στην πόλη της Λευκάδας

O ναός του Αγίου Χαραλάμπους βρίσκεται στο ανατολικό μέρος της πόλης κοντά στην παραλία. Κτίσθηκε το 1743 ως ιδιωτικός και το 1817 έγινε συναδελφικός. Μετά το σεισμό του 1825 ανοικοδομήθηκε και το 1836 πήρε τις σημερινές του διαστάσεις (22×8μ.)¹.

Άποψη του τέμπλου του ναού, έργο του Πάνου Προσελέντη

Γράφει ο Κωνσταντίνος Γ. Μαχαιράς για το ναό²:

«Τω 1743 οι Ιερείς Δημήτριος Σούρμπης και Νικόλαος Βανδώρος ανήγειραν εν Λευκάδι Ναΐσκον, ον ετίμησαν επ΄ ονόματι του Αγίου Χαραλάμπους. Επί πολλά έτη ο Ναός ούτος ήτο ιδιοκτησία των οικογενειών και απογόνων των εν λόγω δύο Ιερέων, αλλά, τω 1817 οι κληρονόμοι ούτων δια της από 29 Ιουνίου 1817 συμβολαιογραφικής πράξεως συνέστησαν εν των Ναώ Συναδελφότητα, ίνα δια των συνεισφορών των εγγραφησομένων συναδελφών ανακαινισθή ο εν αθλία καταστάσει ευρισκόμενος τότε Ναός του Αγίου Χαραλάμπους».

Λεπτομέρειες του τέμπλου

(Καταχωρεί στη συνέχεια την ενδιαφέρουσα συμβολαιογραφική πράξη που υπογράφεται από τους Σπυρίδωνα Καλκάνη, Πάνο Φοντάνα, Σπυρίδωνα Σέρβο, Θεόδωρο Μεταξά, Ιωάννη Μάλαμα, Στάθη Τζήγκρικο (υπέγραψε εκ μέρους του αγράμματου Γιώργου Λαυράνου) και του Ιερέα Παναγιώτη Αϊτηνού. Υπογράφεται επίσης για τη γνησιότητα από το Δημόσιο Νοτάριο Νικόλαο Ζαμπέλη).

Αέτωμα του τέμπλου. Η Αποκαθήλωση του Χριστού, έργο ιταλικής τεχνοτροπίας του Σπυρ. Γαζή

Κατόπιν τούτου είχε συγκροτηθεί η Συναδελφότης του ναού του Αγίου Χαραλάμπους, εγγραφέντων εν ταύτη 270 περίπου συναδελφών.

Μετά εν έτος απεφασίσθη η εκ θεμελίων ανοικοδόμησις του ως άνω Ναού, ως προκύπτει εκ του λίαν ενδιαφέροντος συμφωνητικού, του συνομολογηθέντος μεταξύ των Επιτρόπου τούτου και των κτιστών. (Παρατίθεται το συμφωνητικό με ημερομηνία 1818 Ιουνίου 15 παλαιό, Αγία Μαύρα, των επιτρόπων της εκκλησίας Ιωάννη Ψωμά, Σπυρίδωνα Σέρβου, Φίλιππου Καλκάνη και Θεοδοσίου Σούνδια με τους μαστόρους χτίστες Νικολή Μαρινάκη, Βαγγέλη Παργινό και Σπυρίδωνα Αρβανίτη).

Χριστός και Πρόδρομος, στα δεσποτικά του ναού. Έργα του Σπυρίδωνα Μαράτζου3 που είναι θαμμένος στο ναό.

Όντως, εντός ολίγου χρόνου ο Ναός του Αγίου Χαραλάμπους είχεν ανοικοδομηθή και ανακαινισθή δια συνεισφορών των συναδελφών. Τέλος, ως άνω Ναός εμεγεθύνθη εν ταις σημαιριναίς του διαστάσεσει τω 1836.

Ο Ναός του Αγίου Χαραλάμπους διατηρεί εισέτι τον συναδελφικό του χαρακτήρα, αριθμών περί τους 40 συναδελφούς».

Άποψη της δεσποτικής εικόνας του Αγίου Χαραλάμπους. Έργο αγνώστου.

Με τον τελευταίο καταστροφικό σεισμό που έπληξε το νησί της Λευκάδας το 2003 ο ναός υπέστη σημαντικές ζημιές. Η Μητρόπολη Λευκάδας έχει αναλάβει εδώ και λίγα χρόνια μια εκστρατεία για την αναστύλωση μέσω δωρεών του ιστορικού αυτού ναού, ώστε να αποδοθεί και πάλι στη θρησκευτική λατρεία αλλά και να καταστεί σε κάθε ενδιαφερόμενο επισκέψιμος. Κάποιες εργασίες έχουν αποπερατωθεί, άλλες βρίσκονται σε εξέλιξη ενώ απομένουν ακόμη κάμποσα να γίνουν. Όποιος θα ήθελε να βοηθήσει μπορεί να απευθυνθεί στον υπεύθυνο για το ναό ιερέα που είναι ο π. Γρηγόριος Τσαβαλάς (τηλ.: 6974152365).
_________________________________
¹ Χριστιανική Ζωγραφική – Η μεταβυζαντινή και επτανησιακή τέχνη στις εκκλησίες και μοναστήρια της Λευκάδας (15ος-20ος αι.), Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών, Αθήνα 1999.
² Κωνσταντίνος Γ. Μαχαιράς, Ναοί και Μοναί Λευκάδος, Αθήναι 1957.
³ Ο Σπυρίδων Μαράτζος είναι ο αρχαιότερος Λευκαδίτης αγιογράφος. Γεννήθηκε το 1689 και πέθανε στις 30.04.1769. Τάφηκε στο ναό του Αγίου Χαραλάμπους. Ήταν στο επάγγελμα συμβολαιογράφος.