Τα σκάμνα της παιδικής μας ηλικίας, οι μουριές στις αυλές των χωριών και τα καλοκαίρια που μύριζαν γειτονιά, παιχνίδι και ανεμελιά

Είναι η εποχή τους. Τα σκάμνα, ή αλλιώς τα μούρα, κάνουν και πάλι την εμφάνισή τους στις μουριές, ξυπνώντας μνήμες από άλλες εποχές, τότε που τα παιδιά περίμεναν με ανυπομονησία να μαυρίσουν οι καρποί για να σκαρφαλώσουν στα δέντρα και να τα γευτούν κατευθείαν από τα κλαδιά.

Όπως συμβαίνει κάθε χρόνο τέτοια εποχή, ένα μικρό κεσεδάκι με σκάμνα από γείτονα και συγγενή ήταν αρκετό για να φέρει πίσω εικόνες από τα παιδικά χρόνια. Τότε που οι σκαμνιές -οι μουριές- υπήρχαν σχεδόν σε κάθε γειτονιά και αυλή. Άλλες έκαναν άσπρα σκάμνα, γλυκά και απαλά στη γεύση, κι άλλες μαύρα, πιο χυμώδη και αγαπημένα στα παιδιά.

Τα μεγάλα μαύρα σκάμνα τα αποκαλούσαν σε αρκετά χωριά «μπουμπουτσίνες», μια λέξη παράξενη και σχεδόν χαμένη σήμερα, με άγνωστη προέλευση. Κι όμως, για όσους έζησαν εκείνα τα καλοκαίρια, η λέξη αυτή κουβαλά ολόκληρες εικόνες: παιδιά σκαρφαλωμένα μέχρι τα πιο ψηλά και λεπτά κλαδιά, εκεί όπου ο ήλιος ωρίμαζε καλύτερα τους καρπούς, φωνές και γέλια στις αυλές και στις γειτονιές: «Πω πω, μια μπουμπουτσίνα!».

Άλλες φορές κάτω από τις μουριές τα παιδιά παραμόνευαν ώρες ολόκληρες για τα σπουργίτια, που φαίνεται πως αγαπούσαν κι εκείνα ιδιαίτερα τον καρπό της μουριάς. Με λαστιχιέρες στα χέρια και ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού, τα καλοκαίρια κυλούσαν διαφορετικά, απλά και ανέμελα.

Σήμερα οι μουριές σπάνια τραβούν την προσοχή των νεότερων. Κι όμως, παλιότερα σε ορισμένα χωριά οι καρποί τους θεωρούνταν τόσο πολύτιμοι ώστε φυλάγονταν ακόμη και από δραγάτες. Μπορεί αυτό να μη συνέβαινε παντού, όμως οι μεγαλύτεροι θυμούνται ακόμη τους γείτονες να διαμαρτύρονται όχι για τα σκάμνα που έτρωγαν τα παιδιά, αλλά για τις φωνές και τη φασαρία που αναστάτωναν τη μεσημεριανή καλοκαιρινή ραστώνη.

Η μουριά, που σε παλαιότερα κείμενα αναφέρεται και ως «Μορέα», είχε σημαντική θέση στη λαϊκή ζωή και στη βιβλιογραφία της εποχής. Ο Π.Γ. Γεννάδιος στο «Λεξικόν Φυτολογικόν» (Αθήνα, 1914) σημειώνει χαρακτηριστικά:

«Ο καρπός της είναι οπώρα ουχί μεν εκλεκτή, πλην, ένεκα της ευθηνίας και της πρωϊμότητός της, εκ των συχνά χρησιμοποιουμένων παρά τω λαώ. Ενιαχού τα μόρα ή μούρα αποσταζόμενα παρέχουσιν οινόπνευμα καλής ποιότητος».

Αντίστοιχα, στο «Εγχειρίδιο Φυσικής Ιστορίας» του Σπυρίδωνος Μηλιαράκη (Αθήνα, 1906), διαβάζουμε:

«Ο καρπός της λευκής μορέας είναι λευκός και γλυκύς, της μελαίνης ερυθρός προς το μέλαν και υπόγλυκυς και όξινος προς γεύσιν. Η μέλαινα μορέα διακρίνεται προς τούτοις και εκ των φύλλων, τα οποία είναι αδρότερα των της λευκής και χνοώδη εκατέρωθεν».

Ίσως τελικά τα σκάμνα να μην είναι απλώς ένας ξεχασμένος καρπός του καλοκαιριού. Είναι μικρές γεύσεις μνήμης, δεμένες με τις αυλές, τα παιχνίδια, τα δέντρα και τις γειτονιές μιας άλλης εποχής.