Η ανατίναξη των γραφείων της δοσιλογικής οργάνωσης ΕΣΠΟ στην Αθήνα και η δράση της στην Λευκάδα | Λευκαδίτικα Νέα - Lefkada News
Published On: Τρ, Σεπ 21st, 2021

Η ανατίναξη των γραφείων της δοσιλογικής οργάνωσης ΕΣΠΟ στην Αθήνα και η δράση της στην Λευκάδα

espoΗ οδός Πατησίων λίγο μετά την ανατίναξη

Στις 20 Σεπτέμβρη του 1942 μέλη της ΠΕΑΝ (Πανελλήνια Ένωση Αγωνιζόμενων Νέων) ανατινάζουν στην Αθήνα τα γραφεία της δοσιλογικής οργάνωσης ΕΣΠΟ (Εθνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση) που βρίσκονταν στη γωνία των οδών Γλάδστωνος και Πατησίων. Στην ανατίναξη των γραφείων σκοτώθηκαν 29 μέλη της οργάνωσης και 27 τραυματίστηκαν ελαφρά.

Η ΕΣΠΟ ήταν μια εθνικοσοσιαλιστική φασιστική οργάνωση στην περίοδο της κατοχής με δράση και στη Λευκάδα. Η σφραγίδα της οργάνωσης ήταν η ελληνική σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό. Στα γραφεία της οργάνωσης κυμάτιζαν η γερμανική, η ελληνική, η ιταλική και η ιαπωνική σημαία.

espo2Τα μέλη της εκτελεστικής ομάδας της ΠΕΑΝ

Κύριος στόχος της ΕΣΠΟ ήταν η στρατολόγηση Ελλήνων ώστε να δημιουργηθεί μια λεγεώνα και να σταλεί μαζί με έναν πολυεθνικό στρατό των Γερμανών στο Ανατολικό Μέτωπο. Όμως αυτά τα σχέδια διακόπηκαν από την ιταλική κατοχική δύναμη που έθεσε βέτο σε αυτή την επιχείρηση. Έτσι προέκυψαν εσωτερικές αντιθέσεις στην οργάνωση μεταξύ των γερμανόφιλων και των ιταλόφιλων. Η νεολαία αυτής της οργάνωσης (τμήμα πρωτοπόρων νέων) λεηλάτησε την εβραϊκή συναγωγή στο Θησείο και κατέδιδε κομμουνιστές στις κατοχικές αρχές.

Η φασιστική αυτή οργάνωση έδρασε στην Λευκάδα μετά την ανατίναξη των γραφείων της στην Αθήνα. Όπως γράφει ο Ζώης Κουτσαύτης («Η Εθνική Αντίσταση στη Λευκάδα – Ιταλική και Γερμανική κατοχή», Έκδοση Π.Ε.Α.Ε.Α. Λευκάδας, Αθήνα 1991), ο Αχιλλέας Κονταράτος, αξιωματικός του ναυτικού από την Αθήνα, και ο Χαρίλαος Φραγκούλης, πρώην αξιωματικός του στρατού, ιδρυτικά μέλη της ΕΣΠΟ, έφτασαν το Γενάρη του 1943 μαζί με τις οικογένειές τους στην Εγκλουβή. «Μας είπανε οι ίδιοι», συνεχίζει «πως μετά την ανατίναξη των γραφείων τους από την αντιστασιακή οργάνωση ΠΕΑΝ στην Αθήνα, ανασυγκροτήσανε την ΕΣΠΟ με άλλον καθηγητή πανεπιστημίου επικεφαλής σαν πρόεδρο, και όπως διαβάσαμε στα χαρτιά τους που ήλθαν αργότερα στα χέρια μας, ανάλαβε ο Κονταράτος γενικός γραμματέας και ο Χαρ. Φραγκούλης, αρχηγός των μαχητικών ομάδων. Δεν τα συμφωνήσανε όμως με τους Ιταλούς της Αθήνας και ήρθαν στο χωριό».

Αναφέρει στην συνέχεια ότι δημιούργησαν τμήματα της ΕΣΠΟ στο νησί της Λευκάδας και ότι έκαναν στην Καρυά την πρώτη πεντάδα, από Γερμανόφιλους και τεταρτοαυγουστιανούς. Αργότερα, όταν ο Ρόμελ έκανε την παρέλασή του στην Αφρική, κατεβήκανε ένα πρωινό με τα σήματα της ΕΣΠΟ στο πέτο και καλέσανε τους κατοίκους της Εγκλουβής σε συγκέντρωση. Ο Κονταράτος εκφώνησε λόγο για το «αήττητο της Γερμανίας, τον Χίτλερ και τη νέα τάξη», ενώ κάλεσε τους κατοίκους να οργανωθούν στην ΕΣΠΟ. Ακόμα είπε ότι για να βοηθήσει το χωριό, επειδή ήξερε ιταλικά, θα κατέβαινε στην πόλη για να αναλάβει διερμηνέας των Ιταλών. Ο Χαρίλαος Φραγκούλης αντέδρασε και μάλιστα με βίαιο τρόπο. Από τότε έκοψαν τις σχέσεις.

Από την άλλη μέρα ο Κονταράτος έγινε διερμηνέας των Ιταλών στο σταθμό και κατέδιδε και εξεβίαζε τους κατοίκους του χωριού που είχαν λάδια, κοπάδια, μύλους, λιοτρίβια, μαγαζιά και όπως αλλιώς μπορούσε. Μάλιστα έφερνε και τα κοπάδια και τα κούρευαν μπροστά στην Καραμπινερία και τους πέρνανε τα μαλλιά.

Οι Ιταλοί με τον Κονταρτάτο και μερικά παλιά μέλη του φασιστικού κόμματος του χωριού (η «Ένωσις Φασιστών» λειτουργούσε από το τέλος της δεκαετίας του 1920 στη Λευκάδα), οργανώσανε δίχτυ πληροφοριών το οποίο συνέταξε τον κατάλογο και πιάσανε 33 Εγκλουβησάνους (ανάμεσά τους και άνθρωποι που δεν είχαν καμία σχέση με την ΕΑΜίτικη οργάνωση). Ήταν ο πρωτεργάτης της σύνταξης του καταλόγου των συλλήψεων που έγιναν στην Εγκλουβή στις 18 Απρίλη 1943, Κυριακή των Βαΐων. Το μπλόκο στο χωριό ήταν και το πρώτο που έγινε στο νησί της Λευκάδας.

Τους συλληφθέντες τους μετέφεραν στις φυλακές Λευκάδας. Μετά από ανακρίσεις και απάνθρωπες μεθόδους βασανισμού καταδικάστηκαν στο στρατοδικείο σε 30 χρόνια φυλακή οι: Σ. Βανδώρος, Γ. Θερμός, Δημ. Κούρτης, Γ. Κοντογιώργης – Χαρίτος, και Κ. Κανέλλος. Έμειναν φυλακισμένοι μέχρι την κατάρρευση. Οι υπόλοιποι κρατούμενοι σε τρεις μήνες φυλακή ο καθένας όση ήταν και η προφυλάκισή τους και απολύθηκαν.

Ο Κονταράτος πιάστηκε αργότερα, την 1η Αυγούστου του 1943, στην εξέγερση των χωριών Βαυκερής-Εγκλουβής εναντίον των Ιταλών, μαζί με τα αρχεία της ΕΣΠΟ. Όπως γράφει ο Ηλίας Θερμός, επικαλούμενος την αφήγηση του Χριστόφορου Κούρτη στο σεμινάριο «Η Λευκάδα στην Αντίσταση 1941-1944», που έγινε στις 14 Γενάρη 1974 στην Αθήνα, «τον Κονταράτο τον πήρε η ομάδα (του εφεδρικού ΕΛΑΣ) και τον πήγε στον μύλο του Γιωργαλή. Εκεί συγκεντρώθηκε όλο το χωριό. Έγιναν τρεις προτάσεις. Η μια δια λιθοβολισμού και οι άλλες με άλλον τρόπο. Την ώρα αυτή έφτασε ένας δεύτερος σύνδεσμος ο οποίος καθώς διηγήθηκε στον Χριστόφορο Κούρτη, ο Νίκος ο Μπάυρας είπε ότι η οργάνωση έδωσε εντολή να σταματήσουν τα γεγονότα εκεί πάνω διότι δεν έπρεπε να έρθουμε σε σύγκρουση με τους Ιταλούς διότι τότε είχαμε φόβο για αντίποινα στο κλειστό νησί από τους 6.000-8.000 Ιταλούς». (Δες εδώ).

Ο ίδιος ο Χριστόφορος Κούρτης σημειώνει επίσης για τον Κονταράτο ότι όταν συνελήφθηκε με τα γεγονότα της Βαυκερής – Εγκλουβής από τον εφεδρικό ΕΛΑΣ, «χτύπαγε το στήθος του και προσποιούνταν τον άρρωστο». Συμπληρώνει ακόμη ότι «δεν κάθισε στο εδώλιο του κατηγορουμένου όπως του άξιζε μπροστά στο χωριό -στη μέση της πλατείας- λόγω των συνθηκών της κατοχής. Ούτε μάθαμε αν έδωσε αργότερα, με την απελευθέρωση, λόγο των προδοσιών του».

espo3

Για την ανατίναξη των γραφείων της ΕΣΠΟ διαβάζουμε σε επαρχιακή εφημερίδα της εποχής («Θάρρος» Τρικάλων, 24 Σεπτεμβρίου 1942):

«Την 20ήν τρέχοντος εντός ενός κτιρίου της οδού Πατησίων εις τον αριθμόν 8, προεκλήθη η ανάφλεξις εκρηκτικού μηχανήματος η οποία επέφερε τον τραυματισμόν πολυαρίθμων προσώπων μεταξύ των οποίων και στρατιωτικών των Ενόπλων Δυνάμεων Κατοχής καθώς και τον εμπρησμόν του κτιρίου.

Ενώ διεξάγονται δραστηρίως ανακρίσεις δια την ανακάλυψιν και την σύλληψιν των ενόχων, η Ανωτάτη Στρατιωτική Διοίκησις των Ιταλικών Ενόπλων Δυνάμεων εθεώρησεν ότι η επανάληψις τρομοκρατικών πράξεων δεν δικαιολογεί ουδέν μέτρον επιεικείας και απεφάσισε την εκτέλεσιν της καταδίκης εις θάνατον των κάτωθι αναφερομένων τριών προσώπων, καταδικασθέντων ήδη εις την ποινήν του θανάτου υπό του Στρατοδικείου ως ενόχων κατοχής όπλων και πολεμοφοδίων και δια τα οποία η εκτέλεσις της καταδίκης είχεν αναβληθή:

Λυκοπούλου Ιωάννου του Δημητρίου εξ Αγίας Σωτήρας, Τσαουσίδη Ηλία εκ Τουρκίας και Γκογκάρα Λεωνίδα εκ Μεγαλοχωρίου Τρικκάλων. Η εκτέλεσις έλαβεν χώραν την χαραυγήν της σήμερον.

Ήδη και εις άλλας περιστάσεις η Ιταλική Διοίκησις επέσυρε την προσοχήν των πολιτών επί της σοβαρότητος των συνεπειών τας οποίας απερίσκεπτοι πράξεις ως αι σημειωθείσαι την παρελθούσαν Κυριακήν επιφέρουν αναποφεύκτως αφ΄ εαυτών και ενώ καλεί όλους τους πολίτας να συνεργασθούν εις την αναζήτησιν των υπευθύνων, γνωστοποιεί ότι δεν θα παραλείψη να εφαρμόση μέτρα ολοέν σκληρότερα εις την αξιοκατάκριτον ενδεχομένην περίπτωσιν, καθ΄ ην απόπειραι του είδους τούτου ήθελον επαναληφθή».

Να αναφέρουμε τέλος ότι αρχηγός της οργάνωσης ΠΕΑΝ που ανατίναξαν τα γραφεία της ΕΣΠΟ ήταν ο αξιωματικός της Αεροπορίας, Κώστας Περρίκος. Στην εκτελεστική ομάδα ανήκαν επίσης η Ιουλία Μπίμπα, ο Αντώνης Μυτιληναίος και Σπύρος Γαλάτης. Η ισχυρότατη βόμβα που τοποθετήθηκε στα γραφεία της ΕΣΠΟ συναρμολογήθηκε στο σπίτι της Μπίμπα και μεταφέρθηκε από την ίδια και τον Μυτιληναίο μέσα σε μια σακούλα για ψώνια στην οδό Γλάδστωνος. Μετά από προδοσία αποκαλύφθηκαν τα ονόματα και τα μέλη της ΠΕΑΝ συνελήφθησαν στις 11 Νοέμβρη 1942. Ο Μυτιληναίος κατάφερε να αποδράσει και να διαφύγει στη Μέση Ανατολή, ενώ οι υπόλοιποι πέρασαν από στρατοδικείο και καταδικάστηκαν σε θάνατο.

(Χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από το άρθρο του Χριστόφορου Κούρτη «Το μπλόκο των Ιταλών στις 18 Απρίλη 1943 στην Εγκλουβή Λευκάδας» στην εφημερίδα «ΕΓΚΛΟΥΒΗ ΛΕΥΚΑΔΑΣ», Έτος 8ο, Αριθμός Φύλλου 11, Μάης 1943, που έχουμε αναδημοσιεύσει εδώ).


Displaying 2 Comments
Have Your Say
  1. Ο/Η Έπεσε η Μόσχα λέει:

    Έπεσε η Μόσχα, φώναζε θριαμβικά στην είσοδο της πλατείας στο δρόμο στην βρύση της Καρυάς , ο ιερωμένος του χωριού χωριού ερχόμενος από Λευκάδα το 1943, όταν οι Γερμανοί προωθούνταν στο Ανατολικό μέτωπο στα Σοβιετικά εδάφη.
    Έπεσε η Μόσχα φώναζε, και δεν έχει διευκρινιστεί αν θα έκανε και ευχέλαιο ή δέηση ο παπάς αυτός για την πτώση της Μόσχας.
    Η ιστορία λέει ότι ο ιερωμένος αυτός έγινε ιερωμένος επί Γερμανικής κατοχής, άρα καλά έκανε και ήθελε να πέσει η Μόσχα , δηλαδή να καταληφθεί από τους Γερμανούς.
    Η Μόσχα ομως τότε ήταν σύμμαχος των Δυτικών Δυνάμεων Αγγλίας -ΗΠΑ και η Ελλάδα από το 1940 και πρωθύστερα ήταν συνδεδεμένη με την Αγγλία συμμαχικά, άρα και σύμμαχος της Μόσχας πολεμώνοντας τον καινό εχθρό τους Γερμανούς.
    Ο Ιερωμένος αυτός λοιπόν έπρεπε μετά τον πόλεμο να χαρακτηριστεί δοσίλογος κσι νσ δικαστεί στα δικαστήρια Δοσιλόγων, όπως αρκετοί άλλοι Έλληνες δοσίλογοι.
    Αλλά αυτό δεν έγινε, και μεταπολεμικά ο ιερωμένος αυτός ασκούσε στο βαθμόνπου ήταν στην πρώτη ιερατική γραμμή και την πολιτική της εκκλησίας πρός το ποίμνιο.
    Και το ποίμνιο τον άκουγε , τηρουμένης της σημασίας της Ελληνικής εκκλησίας στην χώρα , την σύμλπεξη εκκλησίας και κράτους και Έθνους, και της διαπερατότητας των ιερωμένων στην κλειστή τότε Ελληνική επαρχία κσι μικροχωριά.

    Έπεσε η Μόσχα έπεσε
    φώναζε κ Παπάς
    το 1943 στην κατοχή
    μες την πλατεία της Καρυάς.

    Είχε κυκλοφορήσει
    Ότι μπήκαν οι Γερμανοί
    και κατέλαβαν την Μόσχα
    στο πί και φί.

    Και διψασμένοι για αλκοόλ
    που ήταν οι Γερμανοί
    θέλανε να πιούνε βότκα
    Ρωσσική.

    Ακούστηκε τότε και ότι
    αγιασμό έκανε ο παπάς
    για την νίκη των Γερμανών
    στην εκκλησία της Καρυάς,
    που φτάσανε στην Μόσχα
    και μπούκαραν με μιάς
    και καταλάβανε το κρεμλίνο
    και παίξανε ρώσσικο μαντολίνο
    και λέγανε οτι ο παπάς είχε
    φωτό του Χίτλερ στο κομοδίνο.

  2. Ο/Η Έπεσε η ΕΣΠΟ λέει:

    Aν ξέρει κανείς, να γράψει ποιός ήταν ο παραπάνω αναφερόμενος ιερωμένος το 1943, για την ιστορική αλήθεια, και αν πάλι ξέρει κανείς να επιβεβαιώσει το συμβάν.
    Ακόμη να αναφερθούν τα ονόματα της πρώτης 5άδας συνεργατών στην Καρυά. Σε αυτό το τμήμα η παραπάνω αναφορά για την δράση της ΕΣΠΟ στην Λευκάδα ( Καρυά) είναι ελλειπής.
    Μπορεί και για την ιστορική μελέτη , το σύγχρονο ξαναδιάνασμα των γεγονότων που αναφέρονται να αποτελέσει μια συμβολή στην ιστορία του τόπου, την μικρή ιστορία αλλά και σε τομές με την μεγαλύτερη. Διότι η απόπειρα διακτινισμού της προδοτικής ΕΣΠΟ στην Ελληνική επαρχία , δημιουργεί αναγκαιότητες ερεύνης της μεθοδολογίας και της στόχευσης και τη σημασίας αυτού του διακτινισμού για τις μεταπολεικές αμέσως εξελίξεις , που ήταν διχαστικές για την Ελλάδα σε ιδεολογικά και κοινωνικά.
    Συνέβαλε ενισχυτικά και κατά πόσο στην ιδεολογική και κοινωνική διχαστική αντιπαράθεση , ο διακτινισμός των φιλογερμανικών οργανώσεων στην Ελληνική επαρχία συνδυαστικά με την ύπαρξη των ταγμάτων ασφαλείας , που δημιουργήθηκαν στοχεύοντας στη μεταπολεμική εξέλιξη και την κατάληψη της εξουσίας απ τις προπολεμικές παλαιπολιτικές δυνάμεις χωρίς αναφορά στο μερίδιο εξουσίας και κοινωνικής παρέμβασης που έπρεπε να αντιπροσωπεύει το αντιστασιακό ενεργό κίνημα τα έτη 1941-1944 ??
    Η σημασία της όξυνσης της αντιπαράθεσης μεταπολεμικά ιδεολογικά, μπορούσε να στοιχειοθετηθεί και στην βάση κοινωνικών χαρακτηριστικών οργάνωσης της Ελληνικής κοινωνίας προπολεμικά , δηλαδή πάνω σε μια ταξική υπάρχουσα τότε διαφοροποίηση ??
    Η σχέση του θεολογικού πατριωτικού τοπίου και συγκρότησης της εθνικής ιδεολογίας του νεοεεληνικού κράτους, πώς και επέδρασε ή δεν επέδρασε για την περίπου αποδοχή ιδεολογικά της γερμανικής κατοχής ( ή και συνεργασίας ιερωμένων με γερμανούς όπου υπήρξε). Ή μπορεί να υπάρξει και η αναφορά του κράτους που έπρεπε έστω κατ ελάχιστο να εκπροσωπηθεί απέναντι στην γερμανική κατοχική διοίκηση, και μέρος αυτής της εκπροσώπησης ήταν και οι χειροτονίες ιερωμένων και η συνεργασία ιερωμένων ώς τυπικά καθήκοντα της όποιας τότε κρατικής οργάνωσης και εκπροσώπησης της εκκλησίας??
    Η ανέχεια και η πείνα της κατοχής και ο φόβος συγκροτούσαν μια συνθήκη συγχρωτισμού με την γερμανικό ιταλική κατοχική κατά τόπους διοίκηση και σε ποιό βαθμό συμμετοχής ???
    Άλλο η καταφυγή στην αναγκαιότητα πιεστικά και άλλο η ενεργητική συμμετοχή και στη υπόθεση της κατοχικής οργάνωσης της Ελληνικής κοινωνίας.
    Ο υπήρξε διακτινισμός του κολασμού των δοσιλόγων και συνεργατών των Γερμανών μεταπολεμικά , ή απλά ήταν τα δικαστήρια των πρωταιτίων – ή όσοι χαρακτηρίστικαν πρωταίτοιοι- στην πρωτεύουσα και σε μεγαλύτερες πόλεις ?? Τι ομο’ι’δεατικά ξεκαθαρίσματα γίνανε μεταξύ δοσιλόγων και συνεργατών ή και συντροφικά δοσιλογικά μαχαιρώματα για να κατηγορηθούν κάποιοι και να δικαστούν κάποιοι άλλοι??

Αφήστε το σχόλιό σας

XHTML: You can use these html tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

        









Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.