Μια προγραμματισμένη συνάντηση με τον «Γλωσσολόγο» στη Φάμπρικα

“Σπουδή” στη δύναμη του λόγου και των συναισθημάτων μπορεί να χαρακτηριστεί η βραδιά παρουσίασης της ποιητικής σύνθεσης της Βιβής Κοψιδά-Βρεττού στον τεχνοχώρο Φάμπρικα, στον Κεραμεικό, την Πέμπτη, 11 Ιουνίου 2026. Άνθρωποι πολλοί από τον χώρο της ποίησης, της επιστήμης, της φιλολογίας, πανεπιστημιακοί καθηγητές, φίλοι, συνεργάτες, συνάδελφοι, παλιοί μαθητές και φοιτητές της Βιβής την τίμησαν με την ξεχωριστή παρουσία τους. Οι ομιλητές έδωσαν το μέτρο της δύναμης, της ποιότητας, της ουσίας και της αισθητικής της γλώσσας, του «καθαρού» λόγου.

Η συντονίστρια του πάνελ, η γνωστή δημοσιογράφος του πολιτιστικού ρεπορτάζ της Καθημερινής, Αλεξάνδρα Σκαράκη, με την ευγένεια και την επαγγελματική άνεση που τη διακρίνει, άνοιξε, προλογίζοντας την εκδήλωση, τη βραδιά και κάλεσε πρώτο τον κ. Κώστα Κατηφόρη, Πρόεδρο της Εταιρείας Λευκαδικών Μελετών να απευθύνει τον χαιρετισμό του εκ μέρους της Εταιρείας. Ο λόγος του κ. Κατηφόρη δεν έμεινε στο επίπεδο ενός τυπικού χαιρετισμού. Με την ευρύτερη παιδεία που διαχρονικά έχει δεχτεί από το οικογενειακό του περιβάλλον και άμεσα από τον πατέρα του Νίκο Κατηφόρη, άξιο λόγιο και στοχαστικό πνευματικό άνθρωπο, εκπρόσωπο της παλιάς πνευματικότητας και παιδείας των Λευκαδίων, αναφέρθηκε στην προσωπικότητα, το έργο και την παρουσία της Βιβής Κοψιδά-Βρεττού. Τη χαρακτήρισε ως παράγοντα πολιτισμού της Λευκάδας και ευρύτερα, και έκαμε καίριες επισημάνσεις για το έργο της συνολικά και τον Γλωσσολόγο ειδικότερα.

Στη συνέχεια η συντονίστρια κ. Σκαράκη έδωσε τον λόγο στους ομιλητές:

Ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, κορυφαία προσωπικότητα στον χώρο της Γλωσσολογίας, μίλησε για το εύρος της επιστήμης της Γλωσσολογίας, την πολλαπλότητα των γλωσσών, για τις διαλέκτους και τη σημασία τους αλλά και την κοινωνική τους αντιμετώπιση. Ο λόγος του φέρει πάντοτε τη σφραγίδα του επιστήμονα σε συνδυασμό με την πραϋντική αύρα του εσώτατου ανθρωπισμού του. Τον Γλωσσολόγο της Βιβής Κοψιδά-Βρεττού χαρακτήρισε ως μοναδικής σύλληψης και πρωτοτυπίας έργο, που επάξια παίρνει τη θέση του πλάι στα μεγάλα έργα της νεοελληνικής -και όχι μόνο- γραμματείας. Υπογράμμισε την ευρύτητα της επενδυμένης στο έργο γνώσης, τη διακειμενική του επικοινωνία με την παγκόσμια σκέψη, το βάθος των προβληματισμών που θέτει, τη φιλοσοφική του διαλεκτική.

Η διακεκριμένη φιλόλογος- διδάκτωρ Φιλολογίας, κριτικός λογοτεχνίας και συγγραφέας Αγάθη Γεωργιάδου, κατέθεσε μια υψηλών απαιτήσεων φιλολογική κριτική για τον Γλωσσολόγο της Βιβής. « Έχουμε να κάνουμε», είπε, «με ένα ιδιότυπο έργο που διαφοροποιείται αισθητά και αισθητικά από το σύνηθες ποιητικό τοπίο: φιλόδοξο, πολυφωνικό, πολυεπίπεδο και κρυπτικό, έχει στο επίκεντρό του την ιστορία και την εξέλιξη της γλώσσας, αλλά και την παραχάραξη, καπήλευση και σημασιολογική της μετάλλαξη. Χαρακτήρισε επίσης τον Γλωσσολόγο έργο πολιτικό, που «αναζητά την επιστροφή στην αλήθεια και στην αυθεντικότητα όχι μόνο της γλώσσας αλλά και της ζωής».

Η Χριστίνα Μιχαλά, η οποία υπέγραψε το εξαιρετικό κείμενό της ως «Μα-θητεύουσα στην ανατομία και τη φροντίδα των λέξεων», μίλησε-από την πλευρά του κριτικού αναγνώστη, για την προσωπική της μέθεξη στο έργο, καταθέτοντας μια βιωματική πρόσληψη του Γλωσσολόγου, που φέρει ωστόσο τα στοιχεία μιας πραγματικής εμβάπτισης στην ουσία του έργου. «Ο Γλωσσολόγος της Βιβής Κοψιδά Βρεττού δεν είναι απλώς ένας ήρωας ενός ποιητικού έργου», είπε χαρακτηριστικά. «Είναι μια αλληγορική μορφή. Μια συνείδηση που αντιστέκεται. Ένας οδοιπόρος ανάμεσα στη γλώσσα, την ιστορία, τη μνήμη και τον άνθρωπο. Δεν έρχεται να διδάξει. Δεν έρχεται να επιβάλει αλήθειες. Έρχεται να υπενθυμίσει. Να μας θυμίσει ότι οι λέξεις δεν είναι ουδέτερα εργαλεία. Ότι κάθε λέξη κουβαλά μνήμη, ήθος και ευθύνη. Η διάγνωση που κάνει είναι σκληρή. Οι λέξεις δεν παραμορφώνονται από αθωότητα. Παραμορφώνονται από σκοπιμότητα. Όταν μια κοινωνία αλλοιώνει τις λέξεις της, στην πραγματικότητα αλλοιώνει τη συνείδησή της…»

Εξαιρετική η απόδοση αποσπασμάτων του Γλωσσολόγου από τους δύο γνωστούς ηθοποιούς, τη Μαρία Ζαχαρή και τον Δημήτρη Βερύκιο, οι οποίοι, με διαφορετικό ύφος ο καθένας, δημιούργησαν την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα ακρόασης, που τελικά συνείχε τους πάντες.

Τη βραδιά έκλεισε η ίδια η ποιήτρια. Αναφερόμενη στον ρόλο της γλώσσας είπε ότι «μέσω της γλώσσας, εκτός των άλλων λειτουργιών, ο άνθρωπος διαμορφώνει την άρνησή του να αποδεχτεί τον κόσμο ως έχει» και ότι, περισσότερο από κάθε τι άλλο, είναι εκείνη που δημιουργεί την ατομική μας ταυτότητα, το ποιος είναι ο καθένας μας. Αναφέρθηκε στις «ιδιωτικές γλώσσες», του κάθε ανθρώπου χωριστά, και στις ιδαίτερες των ποιητών, οι οποίοι μπορούν να μετατρέψουν τις απλές λέξεις της καθημερινής ζωής σε ένα όραμα ζωής ανώτερο, που να απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους. Για τον Γλωσσολόγο της είπε ότι υπήρξε προϊόν μιας μακράς διανοητικής διεργασίας, καθώς παρακολουθούσε το ταξίδι και τις μεταμορφώσεις των λέξεων στον λόγο των ανθρώπων, και κυρίως στον εξουσιαστικό λόγο, την ιδιοτελή χρήση και τη διαστρέβλωση των νοημάτων των λέξεων. Έτσι δημιουργήθηκαν οι Χαλαστές των λέξεων, αυτοί που εκούσια παραποιούν, διαφθείρουν τις λέξεις, μετατρέποντας την αλήθεια τους σε ένα σκοτεινό, κερδοφόρο ψέμα. Ο Γλωσσολόγος είναι η συμβολική φιγούρα, μια αδιάφθορη, ισχυρή «προσωπικότητα», μεταξύ προφήτη, μάγου, ποιητή και δικαστή, που έρχεται αθόρυβα και αποτελεσματικά να αποκαταστήσει τη χαμένη αξιοπρέπεια των λέξεων και να παλέψει ώστε κάποια στιγμή να μετακινηθούν από την Κιβωτό των Χαλασμένων Λέξεων στην Κιβωτό του των Αναγεννημένων Λέξεων…

Στο τέλος η ποιήτρια απηύθυνε τις ευχαριστίες της στους συντελεστές και σε όλους τους συμμετέχοντες μιας απίστευτης ποιότητας βραδιάς, που ακούστηκε λόγος υψηλού επιπέδου, ως να είχαν αποκαθαρθεί πλέον οι λέξεις από των Χαλαστών τους την κακοποίηση:

«Και τώρα μπορούμε να γαληνέψουμε. Πήραμε και δώσαμε. Σας έδωσα, από το περίσσευμα της βασάνου μου, τον Γλωσσολόγο, του αντιπροσφέρατε την υπέροχη φιλοξενία σας στην καρδιά και στη σκέψη σας. Είναι δύσκολοι οι καιροί για όλους. Και ο Γλωσσολόγος έχει πολύ δρόμο να διανύσει. Και νέα εργαλεία να ρίξει στη μάχη. Η ακαριαία μεταβολή κάθε νέας τεχνολογικής-πολιτισμικής φάσης σήμερα –που ασκεί πάνω μας μια πρωτοφανή βία-του προσθέτει προβλήματα, που θα πρέπει ακαριαία κι αυτός να αντιμετωπίσει. Λέξεις και όροι «επίσημοι», και πίσω απ’αυτές, στο μεδούλι τους, ήθη και αξίες. Από την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα κοινωνικά δίκτυα, από την κουλτούρα της νέας ψηφιακής και μεταψηφιακής εποχής, αλλά και την υποκουλτούρα της παγκοσμιοποιημένης διαδικτυακής αργκό, μορφοποιείται ένα γλωσσικό παρα-μόρφωμα με προεκτάσεις πολιτικές, κοινωνικές, διανοητικές, αισθητικές, και ηθικές. Και ποιος δεν βομβαρδίζεται από τα μέσα ενημέρωσης, ποιος δεν χρησιμοποιεί σε κάθε συνομιλία ή συναλλαγή του λέξεις όπως ΑΙ (Αrtificial Intelligence, Chatbot, Dataset, AI Literacy, post, story, like, follow, followers, tag, viral, trend, influencer, spam, troll και πλείστες άλλες κι ακόμα ελληνοποιημένες λέξεις που συνιστούν τη διαδικτυακή αργκό: ποστάρω, σερφάρω, τρολλάρω, σπαμάρω, στοριζάρω, ταγκάρω, φλεξάρω, μπλοκάρω, γκοστάρω κ.λ.π. Αλλά και το πιο επικίνδυνο: λέξεις όπως όραμα, άνθρωπος, δημοκρατία, πολίτης, δικαιοσύνη, δικαίωμα, και άπειρες άλλες, που εκφέρονται πλέον με μια αλλοτριωμένη, διάστροφη χρήση, με σκοπό την παραπλάνηση της συνείδησης και την υπόταξη του «ανθρώπου» σε ιδιωτικές, τερατώδεις στη διάστασή τους, κερδοφόρες στρατηγικές.

Με τα παραπάνω ενδεικτικά δεδομένα το σίγουρο είναι ότι «Ο Γλωσσολόγος» ήρθε για να μείνει. Και όχι βέβαια «άνεργος». Οι φόβοι των στρατιών νεοανέργων δεν θα τον πλήξει. Όσο για μας το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να του προσφέρουμε την εμπιστοσύνη και την όποια συναινετική αρωγή μας. Αυτή η βραδιά δημιουργεί μια πνευματική «συνωμοσία» ευγενικών συναινέσεων-μακάρι διάρκειας. Γι’αυτό αισθάνομαι την ανάγκη να σας ταλαιπωρήσω λίγο ακόμα και με τα οφειλόμενα σε όλους σας:

Τις ευχαριστίες μου στην ιστορική πια Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών και στον εξαίρετο Πρόεδρό της Κώστα Κατηφόρη για την τιμή της συνδιοργάνωσης, και τον υψηλής ποιότητας διεισδυτικό κριτικά λόγο του.

Ευχαριστώ τον Σύνδεσμο Φιλολόγων – Logosynthesy, για την ομόθυμη συνεργασία, την απρόσκοπτη συνοδοιπορία στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση κάθε πνευματικής και πολιτιστικής μας προσπάθειας.

Ευχαριστίες στις εκδόσεις Βακχικόν και ιδιαίτερα στον Νέστορα Πουλάκο, που απόψε παρίσταται υποστηρικτικά για τα βιβλία μας, που, μια δεκαετία σχεδόν, αδιατάρακτα του έχουμε εμπιστευτεί.

Θερμές ευχαριστίες στους πρωταγωνιστές της βραδιάς, που έδωσαν το μέτρο του πνευματικού, ερευνητικού και φιλολογικού τους μόχθου στη δεξίωση του Γλωσσολόγου μου:

Στον Ομότιμο Καθηγητή και Ακαδημαϊκό Χριστόφορο Χαραλαμπάκη, που στο πρόσωπό του υλοποιείται αυτό το σπάνιο ιδεώδες της συνάντησης του ήθους της επιστήμης με το ανθρώπινο ήθος. Και αν οπωσδήποτε θέλουμε μια υλοποιημένη εικόνιση του ποιητικού Γλωσσολόγου, στο πρόσωπό του διασταυρώνονται και υπόσχονται αισιόδοξα οι συμβολισμοί του.

Στην εξαίρετη φιλόλογο, διδάκτορα φιλολογίας, κριτικό λογοτεχνίας και μέλος του Δ.Σ. της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων Αγάθη Γεωργιάδου-μια αναγνωρισμένη ηθική προσωπικότητα στον χώρο της φιλολογίας, της κριτικής, της συγγραφής. Με τον ουσιώδη φιλολογικό-κριτικό λόγο της ανέσυρε λεπτά σημεία και έννοιες σημαντικές για την κατανόηση της συμβολικής γλώσσας του Γλωσσολόγου.

Ευχαριστώ τη Χριστίνα Μιχαλά, που αυτοπροσδιορίστηκε ως «Μα-θητεύουσα στην ανατομία και τη φροντίδα των Λέξεων», στοιχείο που αναδείχτηκε με τη λεκτική σμίλευση του λόγου της.

Τους εξαίρετους ηθοποιούς Δημήτρη Βερύκιο και Μαρία Ζαχαρή γιατί με την αισθαντική τους απόδοση του ποιητικού κειμένου, μετέτρεψαν τον Γλωσσολόγο σε ζώσα οντότητα, που μίλησε στην ψυχή μας.

Τις θερμές μου ευχαριστίες στην Αλεξάνδρα Σκαράκη, άξια δημοσιογράφο του πολιτιστικού ρεπορτάζ της Καθημερινής, για τον άψογο συντονισμό της όλης εκδήλωσης.

Ευχαριστίες στην Ελληνοαμερικανίδα ζωγράφο Frana (Φράνα) για τη φιλοτέχνηση, κι αυτή τη φορά, του «πολύγλωσσου», εντυπωσιακού εξωφύλλου, που αποτυπώνει την ένταση και την πολυσημία του έργου.

Εγκάρδιες ευχαριστίες στον σκηνοθέτη, καλλιτέχνη φωτογράφο, ποιητή, εξαίρετο παλιό μου μαθητή, Γιάννη Φαλκώνη, του οποίου η παρουσία με τιμά και η συνεργασία μαζί του έχει πάντα κάτι γόνιμο και πρωτότυπο να προσφέρει.

Ευχαριστώ από καρδιάς και τους δικούς μου ανθρώπους: τον Σπύρο, την Άννα, τη Ρόζα, την Κασσιανή, τον Αντώνη, τους νέους πρωταγωνιστές της αγάπης μου, Απόστολο και Χρήσπη για ό,τι ωραίο προλαβαίνουμε να μοιραστούμε αλλά και για τη συμπαράσταση στις… παράπλευρες απώλειες της συγγραφής.

Ευχαριστούμε τον τεχνοχώρο Φάμπρικα για τη ζεστή φιλοξενία.

Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους εσάς για την αγάπη, την ηθική συμπαράσταση, την υποστήριξη, την ενεργό ακρόαση. Σας εύχομαι ένα αισιόδοξο και φωτεινό καλοκαίρι-εις πείσμα όσων το αντιμάχονται».

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους: Ο Πρόεδρος της Εταιρείας Λευκαδικών Μελετών Κώστας Κατηφόρης, ο Πρόεδρος του Συλλόγου των Απανταχού Εγκλουβησάνων «Άγιος Ηλίας» και πρ. Πρόεδρος της Συνομοσπονδίας Επτανησίων Χαράλαμπος Κοντογεώργης, οι πανεπιστημιακοί καθηγητές Διονύσιος Χιόνης (Καθηγητής Οικονομικών ΕΚΠΑ), Γιώργος Λεοντσίνης (Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας ΕΚΠΑ), Μανόλης Σέργης (Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνικής Λαογραφίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης), Γεώργιος Σκαράκης (Ομότιμος Καθηγητής Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών), ο εξαίρετος φίλος, βραβευμένος -με το ευρωπαϊκό βραβείο λογοτεχνίας- συγγραφέας, διευθυντής του Diastixo, του μεγαλύτερου ελληνικού ενημερωτικού site για το βιβλίο, Μάκης Τσίτας, η διευθύντρια του Κέντρου Ευρωπαϊκών Εκδόσεων Χάρη Πάτση, Ελένη Πάτση, η φίλη ποιήτρια Μαρία Σκουρολιάκου, η Μαρία Κονταλή, ποιήτρια, οι φιλόλογοι και ποιήτριες Καλλιόπη Καλογηράτου, Φωτεινή Νικολαΐδου, Ευαγγελία Φύτρου, ο φιλόλογος και συγγραφέας και εγκάρδιος φίλος χρόνων πολλών Έκτορας Χόρτης, η ποιήτρια και επιστήθια φίλη Ελένη Αντωνίου-Κωνσταντίνου και η κόρη της Ειρήνη, που ήρθαν για την εκδήλωση από την Κύπρο, ο συλλέκτης έργων τέχνης και ιδρυτής του Ιστορικού Κέντρου «Λευκάδιος Χερν» στη Λευκάδα, Τάκης Ευσταθίου και η ζωγράφος, ερευνήτρια της ελληνικής διασποράς στα εικαστικά, υπ. Διδάκτωρ (ΑΣΚΤ), Ελεάννα Μαρτίνου, η παλιά μου φοιτήτρια Άννα Λιανού με τον σύζυγο και τα παιδιά τους, ο οικονομολόγος, άξιος Λευκαδίτης της διασποράς, Γιάννης Φραγκούλης και πολλοί άλλοι.

Για την παρουσία όλων, ευγνώμων!