Ο «μαρμάρινος ζητιάνος» της Αγίας Μαύρας στο Πέραμα – Μια φωτογραφική μαρτυρία από τη Λευκάδα του περασμένου αιώνα
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα φωτογραφία που βρήκαμε πρόσφατα στο αρχείο μας φέρνει στο φως μια σχεδόν άγνωστη πτυχή της ιστορίας του τόπου μας. Αν και δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς λήφθηκε ούτε ποιος είναι ο δημιουργός της, πρόκειται για μία από τις ελάχιστες φωτογραφικές μαρτυρίες όπου διακρίνεται ο λεγόμενος «μαρμάρινος ζητιάνος» της Αγίας Μαύρας, τοποθετημένος δίπλα στην προβλήτα όπου άραζε το παλιό πορθμείο που συνέδεε το νησί με την απέναντι ακαρνανική ακτή.
Η μαρμάρινη αυτή στήλη, την οποία σε παλαιότερη ανάρτησή μας είχαμε χαρακτηρίσει ως προσκυνητάρι–παγκάρι της Αγίας Μαύρας, αποτελούσε για δεκαετίες γνώριμο σημείο στο Πέραμα, εκεί όπου χιλιάδες ταξιδιώτες περίμεναν καθημερινά να περάσουν απέναντι πριν την κατασκευή της πλωτής γέφυρας.
Με αφορμή εκείνη την ανάρτηση, ο λειτουργιολόγος π. Σπυρίδων Κωνσταντής, ο οποίος έχει ασχοληθεί συστηματικά με την έρευνα των λεγόμενων «μαρμάρινων ζητιάνων», μας είχε επισημάνει ότι τέτοιες μαρμάρινες κατασκευές τοποθετούνταν συνήθως έξω από ναούς ή σε πολυσύχναστα σημεία, με σκοπό τη συγκέντρωση χρημάτων για την ενίσχυση των εκκλησιών μέσω των προσφορών των πιστών.
Ο «μαρμάρινος ζητιάνος» της Αγίας Μαύρας έργο μάλλον του σπουδαίου Τηνιακού μαρμαρογλύπτη Ιωάννη Ν. Καρπάκη
Σύμφωνα με την έρευνά του, η μαρμάρινη στήλη της Αγίας Μαύρας αποτελεί έργο που κατασκευάστηκε μεταξύ των ετών 1920 και 1938 και προέρχεται, κατά πάσα πιθανότητα, από το εργαστήριο του σπουδαίου Τηνιακού μαρμαρογλύπτη Ιωάννη Ν. Καρπάκη.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι παρόμοιοι «μαρμάρινοι ζητιάνοι» υπήρχαν και στη Χαλκίδα, όπου δύο όμοιες κατασκευές ήταν τοποθετημένες στις δύο πλευρές της παλαιάς γέφυρας της πόλης.
Η στήλη της Αγίας Μαύρας ήταν δωρεά του Λευκαδίτη εμπόρου Πάνου Ι. Θερμού, όπως αναγράφεται και στο ίδιο το μνημείο. Ο ευεργέτης πέθανε στις 25 Σεπτεμβρίου 1917 σε ηλικία 65 ετών, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το έργο ξεπερνά σήμερα τον έναν αιώνα ζωής και αποτελεί σημαντικό δείγμα εκκλησιαστικής και λαϊκής μαρμαρογλυπτικής τέχνης.
Σήμερα το προσκυνητάρι–παγκάρι βρίσκεται πίσω από τον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας (Μητρόπολη) Λευκάδας, φέροντας εμφανή τα σημάδια του χρόνου. Οι φθορές που διακρίνονται στο σώμα του αποδίδονται κυρίως σε συγκρούσεις οχημάτων κατά την εποχή λειτουργίας του πορθμείου, όταν τα αυτοκίνητα συνωστίζονταν περιμένοντας τη σειρά τους για τη διέλευση προς την Ακαρνανία. Δεν αποκλείεται επίσης ορισμένες ζημιές να προκλήθηκαν από απόπειρες βανδαλισμού ή κλοπής των χρημάτων που συγκεντρώνονταν στο εσωτερικό του.
Η παλιά αυτή φωτογραφία αποκτά έτσι ιδιαίτερη ιστορική αξία, καθώς δεν αποτυπώνει μόνο το Πέραμα και το Κάστρο της Αγίας Μαύρας σε μια άλλη εποχή, αλλά διασώζει και την παρουσία ενός μοναδικού μνημείου της τοπικής θρησκευτικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς, συνδέοντάς το με την καθημερινή ζωή των Λευκαδιτών και των επισκεπτών του νησιού στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.
