Το φαινόμενο της «μπασάς» παλιά στην πόλη της Λευκάδας

Η παλιά αυτή φωτογραφία, που μας είχε σταλεί πριν δέκα χρόνια από αναγνώστη, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό στιγμιότυπο από την καθημερινότητα της παραλιακής ζώνης της πόλης της Λευκάδας σε παλαιότερες δεκαετίες. Διακρίνονται τρία άτομα μπροστά από ένα σπίτι, ενώ το νερό της θάλασσας έχει ήδη καλύψει τον δρόμο και φτάνει σχεδόν στην είσοδο του κτιρίου. Το σκηνικό δείχνει καθαρά ότι η θάλασσα έχει «μπει» μέσα στον οικισμό, πλημμυρίζοντας τον παραλιακό δρόμο.

Η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα με ένα φαινόμενο που παρατηρήθηκε έντονα και φέτος στη Λευκάδα: την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, όταν τα νερά κατακλύζουν τον παραλιακό δρόμο και τα γύρω σοκάκια. Ωστόσο, όπως αποδεικνύει η φωτογραφία, το φαινόμενο δεν είναι νέο· συνέβαινε και παλαιότερα.

Όπως είχε επισημάνει στη σελίδα μας ο αείμνηστος Μπάμπης Λάζαρης, οι ναυτικοί αποκαλούν το φαινόμενο αυτό «μαρέα», ενώ ευρύτερα είναι γνωστό ως παλίρροια. Πρόκειται για τη φυσική μεταβολή της στάθμης της θάλασσας:

– όταν το νερό ανεβαίνει, έχουμε την πλημμυρίδα,

– όταν υποχωρεί, έχουμε την άμπωτη.

Στη λευκαδίτικη ντοπιολαλιά όμως υπάρχουν ιδιαίτερες ονομασίες:

– την πλημμυρίδα τη λέμε μπασά (από το «μπαίνω», δηλαδή το νερό μπαίνει μέσα),

– ενώ την άμπωτη τη λέμε βγαλσά (από το «βγαίνω», δηλαδή το νερό αποσύρεται).

Έτσι, η φωτογραφία λειτουργεί όχι μόνο ως ιστορικό ντοκουμέντο της πόλης, αλλά και ως υπενθύμιση ότι το φαινόμενο της «μπασάς» ήταν γνώριμο στους παλιούς Λευκαδίτες, πολύ πριν γίνει αντικείμενο συζήτησης σήμερα.