Φυλακές Λευκάδας: Όταν το παλιό κολαστήριο έγινε «αναμορφωτήριο» πολιτικών κρατουμένων το 1967
Μια λιγότερο γνωστή αλλά ιδιαίτερα σκοτεινή σελίδα της νεότερης ιστορίας της Λευκάδας αναδεικνύεται μέσα από μαρτυρίες και ιστορικές αναφορές για τις παλιές Φυλακές Λευκάδας, οι οποίες κατά τη διάρκεια της δικτατορίας χρησιμοποιήθηκαν ως χώρος κράτησης και «αναμόρφωσης» νεαρών πολιτικών κρατουμένων.
Οι φυλακές, χτισμένες στην άκρη της πόλης της Λευκάδας, δίπλα στη θάλασσα, αποτελούσαν ήδη από παλαιότερες δεκαετίες έναν ιδιαίτερα σκληρό χώρο κράτησης. Σύμφωνα με τις αναφορές, το κτίριο είχε ανακατασκευαστεί μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του 1953, με χαμηλή δόμηση και χοντρούς τοίχους ώστε να αντέχει στις σεισμικές δονήσεις της περιοχής.
Παρά τη νέα κατασκευή, οι συνθήκες διαβίωσης παρέμεναν εξαιρετικά δύσκολες. Η υγρασία, η έλλειψη ηλιακού φωτός, τα βαριά σιδερένια κάγκελα και η απομόνωση συνέθεταν ένα περιβάλλον που πολλοί κρατούμενοι περιέγραφαν ως πραγματικό κολαστήριο.
Η μετατροπή σε «αναμορφωτήριο» το 1967
Μετά την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών το 1967, οι αρχές αποφάσισαν να δώσουν στις φυλακές έναν νέο ρόλο. Ο χώρος μετατράπηκε σε ειδικό «αναμορφωτήριο» για νεαρούς αριστερούς και κομμουνιστές, ηλικίας περίπου 17 έως 20 ετών, που θεωρούνταν πολιτικά επικίνδυνοι.
Όπως αναφέρεται σε σχετική μαρτυρία του δημοσιογράφου Θανάση Καρτερού, οι πρώτοι νεαροί μεταφέρθηκαν στη Λευκάδα τον Νοέμβριο του 1967 από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Στόχος των αρχών ήταν, μέσω της απομόνωσης και ειδικών προγραμμάτων ιδεολογικής «διαπαιδαγώγησης», να επιτύχουν την πολιτική τους μεταστροφή.
Στο λεγόμενο «αναμορφωτικό πρόγραμμα» περιλαμβάνονταν προβολές ταινιών, διαλέξεις στρατιωτικών αξιωματικών, καθώς και μαθήματα από φιλολόγους και θεολόγους. Η εφαρμογή του προγράμματος τελούσε υπό την επίβλεψη κρατικών και στρατιωτικών παραγόντων, οι οποίοι πραγματοποιούσαν τακτικές επισκέψεις στις εγκαταστάσεις.
Οι αντιδράσεις και το κλείσιμο
Παρά τις προσπάθειες των αρχών, τα αποτελέσματα του προγράμματος κρίθηκαν περιορισμένα. Μετά τη χορήγηση της λεγόμενης «κουτσουρεμένης» αμνηστίας τον Δεκέμβριο του 1967, η λειτουργία του αναμορφωτηρίου άρχισε σταδιακά να υποχωρεί.
Στις φυλακές της Λευκάδας μεταφέρθηκαν επίσης και πολιτικοί κρατούμενοι από άλλες περιοχές της χώρας. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, μέχρι τον Οκτώβριο του 1968 κρατούνταν εκεί 21 αριστεροί κρατούμενοι που είχαν μεταφερθεί από τις φυλακές της Αίγινας.
Τελικά, ύστερα από πιέσεις, κινητοποιήσεις συγγενών και διαμαρτυρίες των ίδιων των κρατουμένων, οι φυλακές κρίθηκαν ακατάλληλες. Οι εναπομείναντες πολιτικοί κρατούμενοι μεταφέρθηκαν στις φυλακές Αβέρωφ, σηματοδοτώντας το τέλος μιας περιόδου που άφησε έντονο αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη.
Ένα κομμάτι της τοπικής ιστορίας
Οι παλιές Φυλακές Λευκάδας αποτελούν ένα σημαντικό, αλλά συχνά λησμονημένο, κεφάλαιο της ιστορίας του νησιού. Συνδέθηκαν με κρίσιμες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας, φιλοξενώντας ανθρώπους που βρέθηκαν στο στόχαστρο πολιτικών διώξεων κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.
Η ανάδειξη τέτοιων ιστορικών μαρτυριών συμβάλλει στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και υπενθυμίζει τις δύσκολες περιόδους που βίωσε η χώρα, αλλά και ο τόπος μας.
(Με πληροφορίες από τον «Ριζοσπάστη», Φύλλο της Κυριακής 8 Αυγούστου 1976)
