Η Υγειονομική Υπηρεσία του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ)
Αναντικατάστατη υπήρξε στον αγώνα του ΔΣΕ η συμβολή της Υγειονομικής Υπηρεσίας του. Στην αρχή της οργάνωσής της στερούνταν γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό, καθώς και τα πιο στοιχειώδη μέσα. Χρησιμοποιούνταν πανιά και πουκάμισα για γάζες, ενώ για βαμβάκι αυτό που έβγαζε ο λαός των χωριών απ’ τα μαξιλάρια και τα παπλώματά του. Με την ακούραστη προσπάθεια μαχητών και υποστηρικτών του ΔΣΕ χτίστηκαν νοσοκομεία, το μεγαλύτερο στη Σκάλα Γράμμου, καθώς και στο Καϊμακτσαλάν και στην περιοχή των Πρεσπών, στον Ταΰγετο, στο Βίτσι, στα Ψιανά, στο Ζαγόρι, στη Σπινάσα και σε πολλές ακόμα περιοχές. Στα νοσοκομεία του ΔΣΕ δεν περιθάλπονταν μόνο οι μαχητές και οι μαχήτριες του ΔΣΕ, αλλά και οι κάτοικοι των απελευθερωμένων περιοχών, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις δεν είχαν δεχτεί ποτέ στο παρελθόν οργανωμένη υγειονομική περίθαλψη.
Ο γιατρός του ΔΣΕ, Πέτρος Κόκκαλης μαζί με τραυματίες μαχητές (Αρχείο ΚΚΕ)
Επίδεση τραύματος (Αρχείο ΚΚΕ)
Παράλληλα, αντιμετωπίστηκε, όσο αυτό ήταν δυνατό, η έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού, με την οργάνωση Σχολών. Από τη Σχολή Μεσαίων Υγειονομικών Στελεχών του ΔΣΕ αποφοίτησαν συνολικά 152 και ονομάστηκαν Ανθυπολοχαγοί της Υγειονομικής Υπηρεσίας. Αργότερα, ακολούθησε νέα σειρά με άλλους 75. Από τη Σχολή Νοσοκόμων αποφοίτησαν πάνω από 300 άντρες και γυναίκες.
Νοσοκομείο του ΔΣΕ στο Γράμμο
Νοσοκομείο του ΔΣΕ στο Καϊμακτσαλάν (Αρχείο ΚΚΕ)
Στην οργάνωση και λειτουργία της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ είχαν αποφασιστική συμβολή οι γιατροί και ορισμένοι φοιτητές Ιατρικής. Ανάμεσά τους ο καθηγητής της Ιατρικής Πέτρος Κόκκαλης, ο επιδημιολόγος Χρήστος Δάμκας, οι γιατροί Γιώργος Τζαμαλούκας, Νώντας Σακελλαρίου, Νίκος Κοκουλιός ή Παλιούρας, Στέφανος Χουζούρης, Γιώργος Νεδέλκος, Τάκης Σκύφτης, Βασίλης Δαδαλιάρης, Αυγή Κτενά, Καίτη Νικολέττου – Γκιζέλη, Καίτη Ποτήρη, Βασιλική Κριτσίκη, η φοιτήτρια Πάτρα Μονά ή Σπέγγου. Συνέβαλαν, επίσης, εθελοντές γιατροί από άλλες χώρες, όπως ο Ούγγρος γιατρός Τιμπόρ, αλλά και γιατροί του αστικού στρατού που προσχώρησαν στον ΔΣΕ, όπως ο Παναγιώτης Πετρόπουλος, ο Δρόσος Σκυλλάς και άλλοι.
Οδηγίες για μαχητές και νοσοκόμους (Αρχείο ΚΚΕ)
Οι λιγοστοί γιατροί, με τη βοήθεια του υγειονομικού και άλλου προσωπικού, παρά τις τρομακτικές ελλείψεις, την πλήρη απουσία των κατάλληλων συνθηκών που απαιτούσε το έργο τους, επιτέλεσαν άθλους, διεξάγοντας μια συνεχή πάλη ενάντια στον θάνατο. Κατάφεραν να περιθάλψουν και να σώσουν τη ζωή χιλιάδων μαχητών και μαχητριών του ΔΣΕ. Μόνο στον χώρο Γράμμου – Βίτσι περιέθαλψαν περί τους 12.000 μαχητές και μαχήτριες.
Ψαλίδι που χρησιμοποιούσε η μαχήτρια του ΔΣΕ Βαγγελιώ Μελιτζανά, ως νοσοκόμα στο υγειονομικό τμήμα του ΔΣΕ για ιατρικές πράξεις και επεμβάσεις (Αρχείο ΚΚΕ)
Όσα κατόρθωσαν οι γιατροί και οι υγειονομικοί του ΔΣΕ πήγαζαν απ’ την πίστη στο δίκιο του αγώνα του. Πολλοί θυσιάστηκαν, ιδιαίτερα από τους τραυματιοφορείς.
(Απόσπασμα από τη Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ για τα 80 χρόνια από την έναρξη της εποποιίας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (1946-1949), η οποία κυκλοφορεί με τον «Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου» στις 14-15 Φλεβάρη)
