Έγγραφα του 1939 φωτίζουν την ιστορία του Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Πλατυστόμων Λευκάδας

Σημαντικά στοιχεία για τη λειτουργία και την οικονομική κατάσταση του Αναγκαστικού Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Πλατυστόμων Λευκάδας φέρνουν στο φως παλιά έγγραφα του 1939, τα οποία διασώθηκαν και αποτυπώνουν την εικόνα του συνεταιρισμού κατά την προπολεμική περίοδο.

Την εποχή εκείνη φαίνεται να μην έχει ακόμη ιδρυθεί ο Συνεταιρισμός του γειτονικού με τα Πλατύστομα χωριού του Αλέξανδρου, που ήταν και μεγαλύτερο, και κάτοικοί του, όπως εύκολα διακρίνεται από τα επίθετα, δραστηριοποιούνται στον Συνεταιρισμό Πλατυστόμων.

Ο αναγκαστικός συνεταιρισμός ήταν ένας ειδικός τύπος συνεταιρισμού όπου η συμμετοχή των παραγωγών ήταν υποχρεωτική από τον νόμο και όχι προαιρετική, όπως συμβαίνει στους συνηθισμένους συνεταιρισμούς. Αναγκαστικοί συνεταιρισμοί υπήρξαν σε διάφορα αγροτικά προϊόντα, όπως το κρασί, όταν η παραγωγή του αποτελούσε βασικό εισόδημα για πολλές οικογένειες του νησιού μας. Σε μια αμπελουργική ζώνη όλοι οι αμπελουργοί γίνονταν μέλη του συνεταιρισμού και τα σταφύλια ή το κρασί συγκεντρώνονταν μέσω του συνεταιρισμού. Η διάθεση του προϊόντος γινόταν συλλογικά και οργανωμένα ώστε να εξασφαλίζεται καλύτερη τιμή για τον παραγωγό, να περιορίζεται η εκμετάλλευση από τους εμπόρους και να οργανώνεται η εξαγωγή του κρασιού. Στη Λευκάδα καθοριστικό ρόλο έπαιξε το ΤΑΟΛ (Ταμείο Αμύνης Οινοπαραγωγών Λευκάδας), που λειτουργούσε ως ένωση συνεταιρισμών.

Τα έγγραφα προέρχονται από έλεγχο που πραγματοποιήθηκε από την Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος, μέσω του επόπτη Ευάγγελου Δ. Κουτούγκα, με ημερομηνία 18 Ιουλίου 1939. Ο έλεγχος αφορούσε τη λειτουργία του συνεταιρισμού, τα οικονομικά του στοιχεία, καθώς και τη διοικητική του οργάνωση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που καταγράφονται:

– Ο συνεταιρισμός είχε 172 ενεργά μέλη, ενώ συνολικά είχαν εγγραφεί 173 από την ίδρυσή του το 1925.

– Σκοπός του συνεταιρισμού ήταν κυρίως η προστασία της οινοπαραγωγής της περιοχής και η καλύτερη διάθεση των προϊόντων των παραγωγών.

– Τα βιβλία του συνεταιρισμού τηρούνταν στη Λευκάδα, ενώ η λειτουργία τους αξιολογείται ως σχετικά ικανοποιητική από τον έλεγχο.

Από τον οικονομικό απολογισμό προκύπτει ότι μέχρι τις 31 Μαρτίου 1939 ο συνεταιρισμός όφειλε σημαντικά ποσά, με συνολικό ύψος υποχρεώσεων περίπου 370.484 δραχμές, ενώ οι συνολικές οφειλές μαζί με άλλες υποχρεώσεις έφταναν περίπου τις 392.000 δραχμές.

Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη συνεργασία του συνεταιρισμού με την Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΤΑΟΛ) για τη διάθεση των κρασιών. Στο πλαίσιο αυτό καταγράφεται ότι κατά την προηγούμενη οινική περίοδο παραδόθηκε οίνος περίπου 7.093 «οινοπνευματικών βαθμών», αξίας περίπου 119.000 δραχμών (Στο εμπόριο κρασιού παλιότερα δεν υπολογιζόταν μόνο η ποσότητα (λίτρα), αλλά και η περιεκτικότητα σε αλκοόλη). Όπως αναφέρεται, «οι Συνεταίροι οι παραδώσαντες τον οίνον των εις το ΤΑΟΛ επέτυχον τιμήν εκκαθαρίσεως Δρ. 17 κατά βαθμόν ενώ οι υπόλοιποι επληρώθησαν Δρ. 13 παρά του εμπορίου»

Τα έγγραφα καταγράφουν επίσης τη σύνθεση των οργάνων διοίκησης του συνεταιρισμού. Στο Διοικητικό Συμβούλιο συμμετείχαν μεταξύ άλλων:

Ευστάθιος Π. Καλύβας, πρόεδρος

Ευσταθαντώνης Κ. Βρεττός, αντιπρόεδρος

Ευάγγελος Αθαν. Μανωλίτσης, συνυπογράφων

Μαρίνος Α. Κονιδάρης, ταμίας

Σπυρίδων Σ. Κολυβάς, σύμβουλος

Ενώ στο Εποπτικό Συμβούλιο συμμετείχαν:

Σπυρίδων Στεφ. Μανωλίτσης, προϊστάμενος

Αθανάσιος Σέρβος, αναπληρωτής

Πάνος Φίλιππας, σύμβουλος.

Τα συγκεκριμένα ντοκουμέντα αποτελούν πολύτιμη μαρτυρία για την προσπάθεια οργάνωσης των αγροτών της περιοχής μέσα από το συνεταιριστικό κίνημα, σε μια εποχή που η παραγωγή και η διάθεση του κρασιού αποτελούσαν βασικό στοιχείο της τοπικής οικονομίας της Λευκάδας.