Μεσολόγγι! Διακόσια χρόνια Μνήμης και οι Αγιομαυρίτες υπερασπιστές του Ιερού φράχτη…

Η Έξοδος του Μεσολογίου!

Παρουσιάζει ο Θοδωρής Γεωργάκης

(Εδάφιο απ’ την ποιητικο-ιστορική μου σύνθεση με τίτλο ΟΙ ΛΕΥΚΑΔΙΤΕΣ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ 1821. ΡΕΚΒΙΕΜ 1203 ΗΡΩΙΚΩΝ ΨΥΧΩΝ).

Αμολυτές είν’ οι ψυχές διακόσια δόξας χρόνια, μακρόφτερες, γυρίζουνε στου ουρανού τα πλάτη… Γήταυροι θεοτράνταχτοι, ζοφιάζονται στα ύψη… Σιγαλοφτέρουγο πουλί άρπαξε τις πνοές τους και φέρτες αναθέματα πα στο βωμό της μνήμης…

ΟΙ ΔΙΑΦΥΓΟΝΤΕΣ ΑΡΧΗΓΟΙ ΣΤΗΝ ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΣΤΑ 1819 ΣΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ!

Κι όσοι από μας την αγχόνη φύγαμε των Εγγλέζων τη Γη της Άγιας Μαύρας σαν αφήκαμε, Αγωνιστές βρεθήκαμε στο ΧΡΕΟΣ ΤΗΣ ΦΥΛΗΣ…

ΧΡΕΟΣ! Δυνατότερο κι απ’ τον φόβο… Υπόσχεση από απύλωτα στόματα, που δεν τα τρόμαξαν οι γύρω τους γκρεμνοί… Κι αυτοθυσιαστικά πασχίσαμε να μπάσουμε πλιότερο νερό στου Γένους το περβόλι! Στων διαλεχτών τον παράδεισο μπήκαμε… Την φωτοσκορπούσα Ιερή Γη του Μεσολογγιού ξεδιψάσαμε με αίματα και λύθρους κρατώντας σφιχτά τους πυρσούς αναμμένους στου Ολύμπου τις ρονιές… Μοχτήσαμε το ανέσπερο φως τους με βια να μετρήσει και πάλι τα βήματα προς τη Λευτεριά…

Άλλη απαντοχή δεν είχαμε, πάρεξ τις στέγες τ’ ουρανού να σηκώσουμε ψηλότερα! Αιχμές να γίνουν στου φεγγαριού τις όχθες… Χάμω να μη γέρνουν, μόνο τα ψηλά θωρήματα ν’ ατενίζουν, όμοια Ηράκλειες Στήλες, απλωμένες στης Ρωμιοσύνης τα βουνά…

Και να σπαθιά για τη Λευτεριά…

Και να για την Ανάσταση σκουτάρια…

Και να στεφάνια για τη δόξα των ηρωικών Χωρικών μας…

ΘΩΜΑΣ ΧΑΛΙΚΙΑΣ

Απ’ το Σπανοχώρι των Σφακιωτών. Αρχηγός στην Εξέγερση των Χωρικών! Αγωνιστής του 1821! Πήρε μέρος στην μάχη του Ανατολικού (Αιτωλικό)

ΜΗΝΑΣ ΧΑΛΙΚΙΑΣ

Απ’ το Σπανοχώρι των Σφακιωτών. Αρχηγός στην Εξέγερση των Χωρικών! Αγωνιστής του 1821! Πήρε μέρος στη μάχη του Ανατολικού (Αιτωλικό)

ΑΝΗΛΙΚΟΣ ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΜΗΝΑ ΧΑΛΙΚΙΑ

Απ’ το Σπανοχώρι. Αγωνιστής του 1821! Πήρε μέρος στην μάχη του Ανατολικού!

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΑΝΗΛΙΚΟΣ ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΜΗΝΑ ΧΑΛΙΚΙΑ

Απ’ το Σπανοχώρι. Αγωνιστής του 1821. Πήρε μέρος στη μάχη του Ανατολικού!

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΖΑΒΕΡΔΙΝΟΣ

Απ’ το Σπανοχώρι των Σφακιωτών. Αρχηγός στην Εξέγερση των Χωρικών! Αγωνιστής του 1821! Πήρε μέρος στη μάχη του Ανατολικού.

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΑΣΠΡΟΓΕΡΑΚΑΣ

Απ’ τα Ασπρογερακάτα των Σφακιωτών. Πολεμιστής στην Εξέγερση των Χωρικών! Αγωνιστής του 1821! Αγωνίστηκε στη Βόνιτσα, στο Νεόκαστρο, στην πολιορκία του Μεσολογγιού και σκοτώθηκε δίπλα στον Παπαφλέσσα στο Μανιάκι!

Θεοδώρου Βρυζάκη. Η Έξοδος του Μεσολογίου.

ΟΙ ΑΓΙΟΜΑΥΡΙΤΕΣ ΦΙΛΙΚΟΙ ΣΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ!

Σαν αξιωθήκαμε οι Αγιομαυρίτες Φιλικοί τον «Ιερό φράχτη του Μεσολογγιού» να υπερασπιστούμε, τότε νοιώσαμε βαθιά στα σωθικά πως:

Tούτη η ιερή γη στο θάνατο και στην απελπισιά χαμογελάει… Και με τούτη την κληρονομιά στα μάτια, τα αιματοπότιστα λουλούδια μας θεριέψαν στεφάνωμα γενήκαν στις λυτές σου κόμες Λευτεριά! Σε μια καμπή σου γονατίσαμε του πεπρωμένου δρόμου τα χέρια υψώσαμε ψηλά στον ουρανό, του σύμπαντου να τρυγήσουμε τους ήχους, μήνυμα λαύρο να πηγαίνει στης Κλείσοβας τα νερά:

«Κομμάτιασε φλογόψυχε Θησέα του Πιτυοκάμπτη τις φοβέρες… Της ράτσας μας τα στόματα, όμοια του Δημοσθένη, κράζουν πια στεντόρεια: Λευτεριά!»

Λευτεριά ίσον Mνήμη! Από ρηγάδικο γένος κρατημένε βλαστέ της Ελπίδας, στη μυριοδόξαστη γη πρωτοφίλημα δώσε! Αητοί φονιάδες σηκωθείτε, στον αέρα σφυροκοποθείτε και απ’ το κριάρωμά σας, χρυσόρροο απόσταγμα στην Ιερή Γη του Μεσολογγιού να πέσουν τα μεγαλόφτερα ιδανικά, σαν σε πλατύτερους ουρανούς κινούν να σελαγίζουν…

Με τους ξεφαντωτάδες, ύστερα, ας χορέψουμε, όμοια πόνος ύπαρξης ο χορός μας, στη μνήμη των πολιορκούμενων όλων, που χώματα πονεμένα κουβάλησαν στις ρίζες, για να χλοήσει η μνήμη… Νάρθει το Εσταυρωμένο Έαρ σιμότερα στη μοίρα της φυλής μας, σαν ψάλλει:

«Aπ’ τους αποθαμένους γεννήθηκες πατρίδα…»

ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΣ ΨΥΛΙΑΝΟΣ

Μέλος της Φιλικής Εταιρείας στη Λευκάδα. Λοχαγός στην κατάληψη των Κάστρων Τεκέ και Πλαγιάς. Οι άγγλοι δήμευσαν την περιουσία του… Με 30 Λευκαδίτες αγωνιστές θριάμβευσε στις μάχες του 1821 στη Ρούμελη και στην Ήπειρο!

«Ο εκ Λευκάδος Θεοφύλακτος Ψυλιανός ποτέ Ιωάννου άμα ως εξερράγη η Ελληνική Επανάστασις, εσύναξε περί τους τριάκοντα συμπατριώτας του Λευκαδίους και αφού τους ώπλισεν εξήλθε της νήσου Αγίας Μαύρας λαθραίως εις την Δυτικήν Ελλάδα και κατετάγη με τους υπ’ αυτόν υπό τας οδηγίας μου στο Στρατιωτικό Σώμα.

Ο ρηθείς Ψυλιανός ων τότε εις εκ των πρωτίστων Μπουλουξίδων μου παρευρέθη εις την σοβαράν μάχην και θριαμβευτικήν έφοδον του Βραχωρίου και εις την του Ζαπάντου. Εις τας εκστρατείας και μάχας της Άρτης, Πέτα, Κομπότι, Μακρυνόρος, Καρβασαρά, Λουτράκι, Παλίμπελη, Βόνιτσα, Ακάνι, Πέρσοβο, Προφήτην Ηλίαν, Αετόν, Λινόν του Σαϊτά, Άμπλιανη, Μεσολόγγιον και Αχελώον ποταμόν και ανεδείχθη παντού και πάντοτε με πατριωτικόν ζήλον και γενναιότητα εις τα Μάχας και ευπειθής εις τας διαταγάς των προϊσταμένων του.

Εις δε την τελευταίαν πολιορκίαν και καταστροφήν του Μεσολογγίου έπεσεν ενδόξως και υπέρ πατρίδος εις την μάχην της Κλείσοβας.

Αθήναι 14 Μαρτίου 1836

Θεόδωρος Γρίβας»

ΠΕΤΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ

Μέλος της Φιλικής Εταιρείας στη Λευκάδα. Λοχαγός στην κατάληψη των Κάστρων Τεκέ και Πλαγιάς. Πολέμησε στην πολιορκία της Μεθώνης τον Ιμπραήμ και πήρε μέρος στην πρώτη και στην δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου. Σκοτώθηκε στο Μεσολόγγι. Οι Άγγλοι του δήμευσαν την περιουσία.

«Γενναίε πατριώτα κύριε Μιχαήλε, (Σικελιανέ), χαίρε

Αληθώς ψυχή πατριωτκή, λύπην ποτέ δεν ελπίζω να αισθανθείς δια τον θάνατον του αδελφού μας ποτέ Πιέτρου, όστις με ενθουσιασμό πάντοτε επρομελετούσε ταν ή επι τας, ο οποίος επλήρωσε το πατριωτικόν χρέος. Λοιπόν παρηγόρησε την γλυκυτάτην μητέρα σας, της οποίας τα χείρας ασπάζομαι, τας αγαπητάς αδελφάς σας τας οποίας προσκυνώ, ως επίσης τους καλούς πατριώτας αδελφούς σας τους οποίους αδελφικώς ασπάζομαι, τι λέγω, ούτοι παρηγορίαν δεν θέλουν.

Τας 25 του απερασμένου Ιουλίου το εσπέρας ευρέθη εύλογον παρά των οπλαρχηγών να έβγωμεν ένα σώμα από 1000, όπου και τα σώματα των έξω οπλαρχηγών να πέσωμεν εις το εχθρικόν ορδί… Εκεί επληγώθη υποκάτω από το παραλάγκαδον και εβγήκε εις το κόκκαλον γαλάριο δίχως να πειράξη το δεξιόν μέρος, ο οποίος εβάσταξε ημέρας τέσσερας. Από ιατρούς πολύ πάσχομεν. Τον εβίασα αμέσως να τον στείλω εις Κάλαμον, όπου εκεί βρίσκεται ιατρός. Να ιδή ως το δεύτερον, μου έλεγε. Τ’ άρματά του τα είχε στείλει εις την Επισκοπήν και ότι είχε εκεί ευρίσκονται. Το Μεσολόγγι, αγκαλά και απάνου εις τα ταμπούρια μας, ιδικό τους με χρεία δεν έχει. Υπάρχει απόφασις θανάτου. Μένοντας με πατριωτικήν αγάπην.

Ο πατριώτης

Θεοφύλακτος Ψυλιανός»

ΠΕΤΡΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΤΣΗΣ

Γιατρός στο επάγγελμα! Με την έκρηξη της Επανάστασης πέρασε στην Ρούμελη στον Μεγάλο Αγώνα. Οι Άγγλοι δήμευσαν την περιουσία του στο νησί.

Κατά τον Νότη Μπότσαρη: «Επολέμα και ιάτρευε στο Μεσολόγγι!»

Πήρε μέρος στη μάχη του Πέτα και οργάνωσε νοσοκομείο στην Μονή Βροχότινου για τους τραυματίες της μάχης. Τον Οκτώβρη του 1822, με προτροπή του Μάρκου Μπότσαρη και του Μητροπολίτη Πορφύριου μπήκε στο Μεσολόγγι, όπου έζησε και τις δύο Πολιορκίες! Στην Ιερή Έξοδο διέφυγε τραυματισμένος με το θετό του γιο Νικόλαο Στεφανίτση – Γκίκα. Τον Ιούλιο του 1827 ξεκίνησε να προσφέρει αμισθί τις υπηρεσίες του στο νοσοκομείο του Ναυπλίου. Βοήθησε τους πολιορκούμενους Έλληνες στην Αθήνα τον Οκτώβρη του 1827. Κληροδότησε την περιουσία του στην Ριζάρειο Σχολή, με τον όρο να σπουδάζουν ετησίως τρία Λευκαδιτόπουλα.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΤΣΗΣ – ΓΚΙΚΑΣ

Θετός γιος του Πέτρου Στεφανίτση. Διασώθηκε μαζί του στην Έξοδο!

Δωδεκαετής ακόμη στο Μεσολόγγι πρόσφερε τις υπηρεσίες του στην περιποίηση των τραυματιών στο ιατρείο του πατέρα του. Τον ακολούθησε και στο Ναύπλιο και στην Αθήνα! Πέθανε από εγκεφαλικό στην Αθήνα στα 1837.

Πέτρος Στεφανίτσης!

«Προς τον ιατρόν Κύριον Πέτρον Δ. Στεφανίτσην

Εν Ναυπλίω την 25 Φεβρουαρίου 1828

Και την αναφοράν σου της 23 Φεβρουαρίου έλαβον και το νοσοκομείον επεσκέφθην αυτοπροσώπως. Με όχι ολίγην μου ευχαρίστησιν επαρατήρησα και τον τρόπον με τον οποίον εδιατηρήθη άχρι τούδε το φιλάνθρωπον τούτο κατάστημα και την προθυμίαν την οποίαν έδειξας και δεικνύεις υπέρ αυτού. Ευχαριστών πολλά δι’ αμφότερα ταύτα, σε προτρέπω να εξακολουθής και του λοιπού με αυτόν τον ζήλον τας υπηρεσίας σου.»

Ο Κυβερνήτης

Ιωάννης Α. Καποδίστριας

ΜΑΡΚΟΣ ΓΚΙΛΛΗΣ

Μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Λοχαγός στην κατάληψη των Κάστρων Τεκέ και Πλαγιάς. Με 20 Λευκαδίτες μαχητές μπήκε στον νταϊφά του Μάρκου Μπότσαρη και πολέμησε μαζί του στο Καρπενήσι. Βρέθηκε στην φρουρά του Μεσολογγίου και πήρε μέρος στην πολιορκία του Αιτωλικού με τον Κίτσο Τζαβέλα. Αγωνίστηκε δίπλα στον Καραϊσκάκη στην Αθήνα. Οι Άγγλοι του δήμευσαν την περιουσία

«Ο Κύριος Μαρκάκης Γκίλλης από Αγίαν Μαύραν, υιός γονέων ευγενών και ευκαταστάτων, απ’ αρχής του παρόντος Ελληνικού Αγώνος φλεγόμενος από το πυρ της ελευθερίας άφησεν εις την πατρίδα του όλα τα αγαθά και ελθών εις την Ελλάδα κατετάχθη εις τον Στρατιωτικόν χορόν. Εν πρώτοις ηγωνίσθη υπό την οδηγίαν του αοιδίμου Μάρκου Μπότσαρη και πάντοτε δεν έλειψεν από όλας τα μάχας και τας πολιορκίας στας οποίας παρευρέθη ο μακαρίτης Μπότσαρης. Μετά τον θάνατον του Στρατηγού Μάρκου Μπότσαρη μετέβη εις την δικήν μου οδηγίαν, όπου εις την πολιορκίαν του Μεσολογγίου εστάλη εις το επαπειλούμενον Ανατολικόν με 30 στρατιώτας. Βλέπων ότι το Ανατολικόν έμελλε να παραδοθεί, έφυγεν κατάμονος και εν μέσω κινδύνων, χειμώνα και πείνας διασώθηκε στο στρατόπεδο του αοίδιμου Γενικού Αρχηγού Καραϊσκάκη, όπου εις τον έσχατον πόλεμον εις τας Αθήνας ευρεθείς εις την μάχην έφιππος εκινδύνευσε η ζωή του όταν έχασε το άτι του…

Εν Ναυπλίω την 26 Μαρτίου 1828

Κίτσος Τζαβέλας»

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΛΕΥΚΑΔΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ

Aπ’ την Εγκλουβή. Γενναίος Χιλίαρχος και πολεμιστής του 1821! Αξιωματούχος στην Πολιορκία του Μεσολογγίου. Πρωταγωνιστής στην Πολιορκία του Ναυπλίου με 30 ηρωικούς Λευκαδίτες στο πλευρό του. Πρωταγωνιστής και στη μάχη του Ανάλατου, στο σημερινό Νέο Κόσμο των Αθηνών, όπου σκοτώθηκε…

ΠΑΠΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΟΥΝΔΙΑΣ

Απ’ τον Αλέξανδρο. Πολέμησε γενναία στο Μεσολόγγι, στο Αιτωλικό, στις Σπέτσες, στην Τριπολιτσά και στην Ακρόπολη.

«Ο παπά Ιωάννης Σούνδιας έδειξε ανδρείαν, φρόνησιν και πατριωτισμόν μέγα, πολεμών, διανυκτερεύων και υπομένων με γενναιότητα όλων των συμβαινόντων, τας δυστυχίας και δυσκολίας, γενόμενος υπόδειγμα και εις τους άλλους. Στο Αιτωλικό πληγώθηκε στο χέρι…

Ο Συναγωνιστής του στην Ακρόπολη

Δημήτριος Ευμορφόπουλος»

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΒΒΑΔΑΣ Ή ΓΡΑΝΕΛΟΣ

Απ’ το Κατωχώρι. Πήρε μέρος στην κατάληψη των Κάστρων του Τεκέ και της Πλαγιάς. Έγινε ύστερα συναρχηγός με τον Λαυράνο στη θάλασσα. Έπεσε ηρωικά πολεμώντας στο Μεσολόγγι. Οι άγγλοι δήμευσαν την περιουσία του.

ΒΑΡΚΑΡΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ

Φτωχός, αλλά γενναίος Λευκαδίτης βαρκάρης, πέρασε νύχτα τον Ιωάννη Ζαμπέλιο στον Τεκέ, όπου φίλιωσε τον Τσόγκα με τον Βαρνακιώτη και ξεκίνησαν την Επανάσταση στη Δυτική Ελλάδα! Κι όταν γυρνώντας τα χαράματα πυροβόλησε και τραυμάτισε έναν χωροφύλακα της περιπολίας αναγκάστηκε να καταφύγει μόνιμα στην Ακαρνανία. Αγωνίστηκε με αυταπάρνηση και έπεσε ηρωικά στην έξοδο του Μεσολογγίου! Οι Άγγλοι δήμευσαν την περιουσία του. Οι Λευκαδίτες Φιλικοί στήριξαν την οικογένειά του!

ΔΗΜΟΤΣΕΛΙΟΣ Ή ΔΗΜΟΣ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΣ

Απ’ το Μεγανήσι. Κλέφτης δίπλα στον Κατσαντώνη. Λευτέρωσε τη Βόνιτσα!

Πολέμησε ηρωικά στο Πέτα, όπου σκοτώθηκε η αγαπημένη του Ρηνιώ, ντυμένη άντρας πολεμιστής… Πολέμησε στην Αράχωβα δίπλα στον Καραϊσκάκη! Πολέμησε ηρωικά και στο Μεσολόγγι! Υπερασπίστηκε νικηφόρα το Λεσίνι!

«Ηύρα, αφηγείται ο ίδιος στον Τερτσέτη, ένα Ζαφείρη κλεφτικάτο από την Ακαρνανία, κάθονταν στην Άγια Μαύρα. Μου λέει αυτός: Δήμο τι χαλεύεις να πας με καράβια; Έρχεσαι να πάμε στο Καρπενήσι; Βγαίνεις και Κλέφτης. Με πήρε τον Ιούλιο μήνα στα 1804. Ο Γιωργάκης ήταν καπετάνιος και ο Ζαφείρης γαμπρός του. Εστάθημεν ως τις 10 Απριλίου Λαμπρή. Έσμιξα τον Κατζαντώνη, 4 νομάτοι και γινήκαμε 5. Αντώνης, Λεπενιώτης, Τζόγκας, και ο Θοδωρής 4, κ’ εγώ 5. Ξακουλουθούγαμε τη κλεψιά τότε διάφορους πολέμους. Ερχόντανε και μεγαλώναμε. Εμεγάλωσε ο Αντώνης. Έτρεμε η Τουρκιά.

Στα 1805 ήρθε και ο Καραϊσκάκης. Έσμιξε με τον Αντώνη και αυτός. Έφυγε ο Καραϊσκάκης από το Πρεμέτι, από τη φυλακή. Εγίνηκε και αυτός πρώτη σκάλα, καθώς ήμουν και εγώ. Λεπτότερος και ψηλότερός μου, δεν είχε όψη καλή. Τότε με τον Καραϊσκάκη απάντησα πιστή αγάπη. Από τότε. Εσκοτώσαμε τον Λιάζαγα τον Βεληγκέκα. Εμείς είμεθα 40, εκείνοι χίλιοι…»

Ευγενίου Ντελακρουά! Η Ελλάς επί των Ερειπίων του Μεσολογγίου.

ΕΤΕΡΟΙ ΑΓΙΟΜΑΥΡΙΤΕΣ ΣΤΟΝ ΙΕΡΟ ΦΡΑΧΤΗ…

Κορμιά Αγιομαυρίτικα, χαλκευμένα στου Ήφαιστου τ’ αργαστήρι, τόσο ν’ αντέχουμε τις καύτρες σου φωτιά σαν κινούσες τις χόβελές σου να σκορπίζεις…

Αγνοήσαμε, μπροστά τραβώντας, όσους φύτρες στ’ όνειρο λησμόνησαν να ρίξουν, στήνοντας γιοφύρια δίχως γυρισμό στα κελεύσματα των φρόνιμων Εγγλέζων…

Ποτάξαμε την αθωότητα της αυθόρμητης ψυχής, στον θάνατο που στέκει μπροστά στης Κανάθου τα νερά μ’ αθανασία ραντισμένη!

Τη δύναμή μας φοβηθήκαμε πιότερο μην κιοτέψει απ’ την καρδιά και ζήσαμε δυο θάνατους αντάμα…

Τον θάνατο της ανάγκης τίποτα να μη λησμονηθεί και τον προδότη θάνατο της δουλοσύνης, όμοιο που τα δεσμά εχάλκευσε τέσσερεις αιώνες στην παγωμένη μας ανάσα…

Κι έπειτα, πόθοι της γενιάς μου, μυστικό κυκλωτικό χορό σύρατε, ίσαμε τις πλαγιές του Αράκυνθου και τους ασημένιους ποταμούς της Αιτωλίας!

Χορέψτε, ποτάξτε του Ερμή τα γοργοπόδαρα! Ωκυπέτες αετοί! Αίγαγροι φτεροπόδαροι! Αγιομαυρίτες Αγωνιστές της Ρούμελης και του Μεσολογγιού, Αντάρτες παινεμένοι!!!

Αντώνης Κούρτης Μαχητής στο Μεσολόγγι

Βασίλειος Φραγκούλης ή Τουρκάκης

Γιώργης Γληγόρης

Αποστόλης Αρβανίτης

Νικόλαος Μελάς

Αθανάσιος Ταρονάς

Ιωάννης Ματζίκας

Σπύρος Λίγις

Αποστόλης Κουτoυβίνος

Ζαχαρίας Κουτουβίνος

Φραγκίσκος Βαγγελινός

Παύλος Ποντίκης

Γεωργάκης ή Παπαρούνης

Αντριάς Χιώτης

Δημήτρης Παπανελόπουλος

Τζώρτζης Λέκκας

Στεφανής Ντελαπόρτας

Κωνσταντής Κουτσός

Στάθης Καββαδάς

Γιώργης Μωραΐτης

Αθανάσιος Βλαχογιάννης

Ιωάννης Τσέλιος

Στάθης Μεσολογγίτης

Δημήτρης Καραμποΐκης

Στάθης Βλάχος

Πάνος Πέτρος

Ιωάννης Τσιγάντες

Πάνος Σειρότος

Παναγιώτης Βρεττός

Δημήτρης Αντωνέλος

Γεωργάκης ή Τζουρλελές

Γιάννης Κατωπόδης

Δημητράτος Αγωνιστής

Χρήστος Κακοκέφαλος

Θεοφύλακτος Μήτσουρας ,,

Αγιομαυρίτης Χωρικός με το καριοφύλι του, πολέμησε πρώτα τους Άγγλους στα 1819 κι’ έπειτα έτρεξε για την Λευτεριά στο Μεσολόγγι! (Πίνακας Νικολάου Κουκουλιώτη)

ΡΕΚΒΙΕΜ…
Στων Διαλεχτών τον ορθάνοιχτο Παράδεισο μπήκαν… Φωτοσκορπούσα γη ξεδίψασαν με αίματα και λύθρους… Και να η πληρωμή τους… Δεν ζουν με το σήμερα και τ’ αύριο… Ζουν με την αιωνιότητά τους…

Έλα ζωή να σπάσουμε τις ακαμάτρες λύρες… Δοξαριές ας σπαθίσουμε στα λιγνοκάμωτα κορμιά, που τον Ιερό Φράχτη ακομάτιαστο κράτησαν, στεριοθεμελιωμένο πάνω στης αντρειάς το θάμα, ποτισμένο στο κλέφτικο ηρωικό κρασί, απάντηση σα δίνουν οι πάντα ζωντανοί νεκροί μας…

Πόσο ανυπόμονα πάλευαν να ζήσουν την αυγασμένη Λευτεριά, την ίδια την Ζωή, και τον θάνατό της να λοιδωρήσουν με το σπαθί της ηρωικής τους θρασιάς…

Ο Μέγας Θάνατος θέλει τα πάντα γύρο του σεμνά! Ένα λουλούδι… Ένα τραγούδι… Έναν Έρωτα… Ένα κομμάτι μάρμαρο… Γιατί, τούτους τους Μεγάλους Νεκρούς δεν αξίζει να τους μοιρολογάμε, αλλά να τους ζηλεύουμε…

Ω, μη μας κλαίτε… Εκεί που οι άλλοι φλυαρούσαν, εμείς τραγουδούσαμε με την μαρμαρόχτιστη ψυχή μας…

Αυτή είναι το μνήμα μας… Αυτή κι η θύμησή μας…

ΠΗΓΕΣ
Κωνσταντίνου Μαχαιρά: H ΛΕΥΚΑΣ ΕΠΙ ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑΣ
Πάνου Ροντογιάννη: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΛΕΥΚΑΔΟΣ
Γεωργίου Τσίλη: AΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΣΠΥΡΑΝΤΩΝΗ ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΥ