Πικροδάφνη στα σχολεία: Προειδοποίηση και αντιδράσεις

Ένα φαινομενικά τεχνικό ζήτημα εξελίχθηκε σε ευρύτερη δημόσια συζήτηση, μετά την εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας προς όλες τις σχολικές μονάδες της χώρας σχετικά με την τοξικότητα της πικροδάφνης (Nerium oleander).

Η ενημέρωση, που βασίζεται σε στοιχεία του Υπουργείου Υγείας, εφιστά την προσοχή στους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από την παρουσία του φυτού σε σχολικούς χώρους.

Η εγκύκλιος προκάλεσε άμεση αντίδραση από την Πανελλήνια Ένωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου (ΠΕΕΓΕΠ), η οποία εκφράζει έντονη αντίθεση στην προοπτική μαζικής απομάκρυνσης της πικροδάφνης από σχολεία, πάρκα και δημόσιους χώρους, κάνοντας λόγο για υπερβολές, έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης και κίνδυνο περιβαλλοντικής υποβάθμισης.

Τι αναφέρει η εγκύκλιος του Υπ. Παιδείας

Το Υπουργείο Παιδείας διαβίβασε στις σχολικές μονάδες ενημέρωση της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας, η οποία χαρακτηρίζει την πικροδάφνη ως ιδιαίτερα τοξικό φυτό.

Όπως επισημαίνεται στο έγγραφο, όλα τα μέρη του φυτού -φύλλα, άνθη, μίσχοι- περιέχουν καρδιακές γλυκοσίδες, όπως ολεανδρίνη και νεριίνη, ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή δηλητηρίαση ακόμη και σε μικρές ποσότητες.

Κίνδυνοι για τη σχολική κοινότητα

Η εγκύκλιος αναφέρει ότι τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα λόγω:

– του μικρότερου σωματικού βάρους

– της φυσικής περιέργειας που τα οδηγεί να αγγίζουν ή να συλλέγουν άνθη

– της πιθανότητας κατάποσης φύλλων ή ανθέων

– του κινδύνου δερματικών ερεθισμών από τον χυμό του φυτού

– της επικινδυνότητας των αναθυμιάσεων σε περίπτωση καύσης κλαδιών.

Στο έγγραφο τονίζεται επίσης ότι η έλλειψη ενημέρωσης εκπαιδευτικών και προσωπικού συντήρησης αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων.

Συμπτώματα δηλητηρίασης & τρόποι έκθεσης

Η έκθεση στην πικροδάφνη μπορεί να γίνει μέσω:

– κατάποσης

– δερματικής επαφής

– εισπνοής καπνού από καύση

– επαφής με ανοιχτές πληγές.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

– καρδιακές αρρυθμίες, βραδυκαρδία ή ταχυκαρδία

– ναυτία, εμετό, διάρροια

– σύγχυση ή υπνηλία

– δερματικούς ερεθισμούς.

Σε περίπτωση υποψίας έκθεσης, συστήνεται άμεση επικοινωνία με γιατρό ή το Κέντρο Δηλητηριάσεων, χωρίς πρόκληση τεχνητού εμετού.

Προληπτικά μέτρα που προτείνει το Υπ. Υγείας

Η εγκύκλιος προτείνει:

– απομάκρυνση της πικροδάφνης από σχολεία, παιδικς χαρές και πάρκα

– αντικατάσταση με μη τοξικά φυτά,

– ενημέρωση εκπαιδευτικών και εργαζομένων

– εκπαίδευση παιδιών για αναγνώριση και αποφυγή του φυτού

– περίφραξη και σήμανση όπου η απομάκρυνση δεν είναι άμεσα εφικτή.

Η αντίδραση της ΠΕΕΓΕΠ – «Υπερβολική & ατεκμηρίωτη η πρόταση για μαζική εκρίζωση»

Η Πανελλήνια Ένωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου εξέδωσε αναλυτική ανακοίνωση, εκφράζοντας έντονη αντίθεση στην προοπτική μαζικής απομάκρυνσης της πικροδάφνης. Η Ένωση υπο- στηρίζει ότι:

– η πικροδάφνη είναι αναπόσπαστο στοιχείο του ελληνικού τοπίου

– αποτελεί ανθεκτικό φυτό με χαμηλές ανάγκες συντήρησης

– συμβάλλει στη σταθεροποίηση εδαφών, στη μείωση της ρύπανσης και στην αστική βιοποικιλότητα

– δεν υπάρχουν περιστατικά δηλητηρίασης που να δικαιολογούν μαζική εκρίζωση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η ΠΕΕΓΕΠ, από περίπου 22.000 δηλητηριάσεις παιδιών ετησίως, μόλις 4 σχετίζονται με πικροδάφνη, αριθμός που θεωρείται εξαιρετικά χαμηλός.

Τα επιχειρήματα των γεωτεχνικών

Η ΠΕΕΓΕΠ επισημαίνει ότι:

– πολλά φυτά του αστικού πρασίνου έχουν τοξικά μέρη,

– η εκρίζωση εκατομμυρίων φυτών θα επιβαρύνει οικονομικά τους δήμους,

– η μαζική απομάκρυνση έρχεται σε αντίθεση με τον Ευρωπαϊκό Κλιματικό Νόμο, που απαγορεύει τη μείωση του αστικού πρασίνου έως το 2030.

Η εναλλακτική πρόταση

Η Ένωση προτείνει:

– ενημερωτικές πινακίδες

– εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και προσωπικό

– ορθολογική διαχείριση φυτικού υλικού

– προδιαγραφές για ασφαλείς σχολικές αυλές

– δημιουργία «ζωντανών σχολικών αυλών» με εκπαιδευτικό χαρακτήρα.

[info]

Πώς αναγνωρίζεται η πικροδάφνη (Nerium oleander)

– Αειθαλής θάμνος, ύψους 1–4 μέτρων

– Φύλλα στενά, λογχοειδή, δερματώδη, σε σκούρο πράσινο χρώμα.

– Άνθη σε συστάδες, συνήθως ροζ, λευκά ή κόκκινα.

– Παράγει γαλακτώδη χυμό όταν κοπεί κλαδί ή φύλλο.

– Συχνή σε δρόμους, πάρκα, αυλές και νησίδες λόγω αντοχής σε ξηρασία και ρύπανση.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς & η σχολική κοινότητα

– Όλα τα μέρη του φυτού είναι τοξικά (φύλλα, άνθη, μίσχοι, χυμός).

– Η τοξικότητα οφείλεται σε καρδια κές γλυκοσίδες όπως ολεανδρίνη και νεριίνη.

Κίνδυνοι για τα παιδιά:

– πιθανή κατάποση λόγω περιέργειας

– δερματικός ερεθισμός από τον χυμό

– αναθυμιάσεις από καύση κλαδιών.

Συμπτώματα δηλητηρίασης:

– ναυτία, εμετός, διάρροια

– βραδυκαρδία ή αρρυθμίες

– σύγχυση ή υπνηλία

– δερματικός ερεθισμός.

Σε υποψία έκθεσης: επικοινωνία με γιατρό ή το Κέντρο Δηλητηριάσεων.

Δεν προκαλούμε τεχνητό εμετό.

Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ της Αιτωλοακαρνανίας – [Σύνταξη – επιμέλεια: Αλίκη Οικονόμου]