Η δύσκολη αποστολή και ο άθλος της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ

Στις 12 Φλεβάρη του 1945 υπογράφτηκε η Συμφωνία της Βάρκιζας ανάμεσα στην κυβέρνηση Πλαστήρα και τους εκπροσώπους του ΕΑΜ. Τα τιμημένα όπλα του Ελληνικού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ) παραδόθηκαν στην αστική κυβέρνηση. Ωστόσο και μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας η ταξική πάλη παρέμενε οξυμένη, όπως παρέμενε σε ισχύ και το διακύβευμα «ποιος θα έχει την εξουσία;».

Οι αστικές δυνάμεις, οι κυβερνήσεις τους και σύμμαχοί τους – Άγγλοι σε μια πρώτη φάση και στη συνέχεια και Αμερικανοί – είχαν συνείδηση αυτού του πράγματος και συνολικά του ταξικού τους συμφέροντος, μια συνείδηση την οποία είχαν και στη διάρκεια της Κατοχής και του Β” Παγκοσμίου Πολέμου. Από την άλλη, το ΚΚΕ και ευρύτερα το ΕΑΜικό κίνημα δεν λειτουργούσαν ήδη από την Κατοχή με κριτήριο ότι η αντίθεση μεταξύ εργατικών – λαϊκών στρωμάτων και αστών είναι «αγεφύρωτη».

Στο πλαίσιο αυτό, οι κομμουνιστές και όλοι όσοι αγωνίστηκαν μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ – ΕΠΟΝ για την απελευθέρωση της πατρίδας μας από την Τριπλή Φασιστική Κατοχή αντιμετώπισαν την καταστολή από κρατικούς και παρακρατικούς μηχανισμούς του αστικού κράτους, συμπεριλαμβανομένων και συνεργατών των κατοχικών αρχών και των δυνάμεων του φασιστικού άξονα. Οι δολοφονίες, τραυματισμοί, ξυλοδαρμοί, βιασμοί γυναικών, λεηλασίες περιουσιών, φυλακές, εξορίες ήταν καθημερινά φαινόμενα. Η περίοδος αυτή θα διαρκέσει 14 μήνες και θα μείνει γνωστή ως «Λευκή Τρομοκρατία».

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση της «Λευκής Τρομοκρατίας», ο λαός μας με επικεφαλής το ΚΚΕ, για να προστατέψει τη ζωή, την τιμή και την αξιοπρέπειά του, πήρε τα όπλα για μια ακόμη φόρα. Άλλωστε, το 1946, εξακολουθούσαν να υφίστανται συνθήκες επαναστατικής κατάστασης και υπήρχαν δυνατότητες νίκης για τον ΔΣΕ. Η αστική εξουσία ήταν ακόμη μη σταθεροποιημένη, ο αστικός στρατός παρέμενε αποδιοργανωμένος και περιλάμβανε στις τάξεις οργανωμένους κομμουνιστές και πολλούς ΕΑΜίτες, οι οποίοι θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν υπέρ του ΔΣΕ.

Επιπλέον, χιλιάδες κομμουνιστές παρέμεναν ελεύθεροι στις πόλεις και στην ύπαιθρο. Παράλληλα, η Μ. Βρετανία αντιμετώπιζε δυσκολίες, οι οποίες την ανάγκαζαν σε αποχώρηση των στρατευμάτων της από την Ελλάδα. Βάραινε βέβαια αρνητικά η καθυστέρηση στη γενίκευση του ένοπλου αγώνα και η χρησιμοποίησή του αρχικά ως άσκησης πίεση για δημοκρατικές εξελίξεις και όχι ως αγώνα για την κατάκτηση της εξουσίας.

* * *

Στις 31 Μάρτη του 1946 βροντάει το αντάρτικο ντουφέκι και αρχίζει ο τρίχρονος ένοπλος ταξικός αγώνας (1946-1949) με την επίθεση των 33 ένοπλων καταδιωκόμενων αγωνιστών της Εθνικής ΕΑΜικής Αντίστασης στον σταθμό χωροφυλακής του Λιτοχώρου, τον οποίο πυρπολούν. Ο ΔΣΕ διεξήγαγε την τριετία 1946-1949 έναν δίκαιο και αναγκαίο αγώνα.

Το ξεκίνημα βρίσκει τα πρώτα τμήματα του ΔΣΕ χωρίς την παραμικρή ύπαρξη υγειονομικής υποδομής. Δεν είχαν ακόμη ενταχθεί γιατροί στον ΔΣΕ. Νοσοκόμοι δεν υπήρχαν, ούτε υγειονομικό και φαρμακευτικό υλικό, ούτε νοσοκομεία. Ο,τι αφορούσε την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των τραυματισμένων και άρρωστων ανταρτών ήταν σε παντελή έλλειψη. Τα φάρμακα, οι επίδεσμοι και ό,τι άλλο χρησίμευε ήταν λάφυρα που έπαιρναν οι αντάρτες από τον αστικό στρατό. Έλειπαν τα πιο στοιχειώδη μέσα περίθαλψης. Για αποστειρωμένες γάζες χρησιμοποιούσαν κοινά πανιά από άσπρα σεντόνια και τόπια. Όταν χρειάζονταν βαμβάκι και δεν υπήρχε, οι αντάρτες ξήλωναν τα μαξιλάρια και τα παπλώματα και έπαιρναν το ακατέργαστο βαμβάκι για να το χρησιμοποιήσουν.

Τα χειρουργικά εργαλεία, νυστέρια, λαβίδες, ψαλίδια, άγκιστρα, ήταν ελάχιστα. Σε επείγουσες καταστάσεις που έπρεπε να γίνει μια χειρουργική επέμβαση και δεν υπήρχαν νυστέρια, τότε χρησιμοποιούσαν τα καλά ακονισμένα κουζινομάχαιρα και τους σουγιάδες, αποστειρωμένα στη φωτιά.

Στον ΔΣΕ έμπειρο νοσηλευτικό προσωπικό βγαλμένο από τις σχολές του Ερυθρού Σταυρού δεν υπήρχε καθ΄ όλη τη διάρκεια του ένοπλου ταξικού αγώνα. Τις γνώσεις νοσηλευτικής που είχαν οι νοσοκόμοι τις είχαν αποκτήσει από προηγούμενη προϋπηρεσία στον ΕΛΑΣ ή από προϋπηρεσία στον αστικό στρατό. Σε τμήματα του ΔΣΕ που δεν υπήρχαν νοσοκόμοι, τη βοήθεια στους τραυματίες την πρόσφεραν οι πρακτικοί νοσοκόμοι. Όπου δεν υπήρχαν και αυτοί, ήταν οι ίδιοι οι μαχητές/τριες που προσπαθούσαν να βοηθήσουν.

Η οργάνωση και η εξέλιξη της υγειονομικής υπηρεσίας συνδέθηκε με την ανάπτυξη του ΔΣΕ, με τη δραστηριότητά του σε όλη την Ελλάδα που όλο και μεγάλωνε, και με τις πολύπλευρες μάχες που έδινε.

Η παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στους μαχητές δεν αναπτύχθηκε ομοιόμορφα. Ήταν πολύ καλύτερη στις ελεύθερες περιοχές του Γράμμου – Βίτσι και γενικά στις περιοχές που συνόρευαν με τις Λαϊκές Δημοκρατίες Αλβανίας, Γιουγκοσλαβίας, Βουλγαρίας.

* * *

Με την ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών στις 26-10-1946 στο χωριό Τσούκα Αντιχασίων άρχισε η καλύτερη οργάνωση της υγειονομικής υπηρεσίας και η λειτουργία νοσοκομειακών σχολών. Λειτούργησαν αμέσως νοσοκομειακές σχολές, που έδωσαν τη δυνατότητα να αποφοιτήσουν οι πρώτοι νοσοκόμοι και νοσοκόμες για να επανδρώσουν τα ένοπλα τμήματα του ΔΣΕ. Η πρώτη σχολή νοσοκόμων λειτούργησε στα Χάσια τον Νοέμβρη του 1946 και είχε διάρκεια 13 ημέρες, και από αυτήν αποφοίτησαν 9 μαθητές. Τον Φλεβάρη του 1947 λειτούργησε Σχολή νοσοκόμων στο χωριό Κυψέλη του Γράμμου, με καλύτερη οργάνωση, τα μαθήματα περιελάμβαναν θεωρητική και πρακτική εξάσκηση. Εκπαιδευτής ήταν ο αξέχαστος γιατρός Νίκος Κουκουλιός. Την ίδια χρονιά λειτούργησαν σχολές νοσοκόμων σε όλα τα Αρχηγεία Περιοχών του ΔΣΕ.

Μέχρι τον Οκτώβρη του 1947, όπου είχε δράση ο ΔΣΕ δεν υπήρχαν μόνιμα νοσοκομεία με σταθερή έδρα. Υπήρχαν μόνο 6 ημιμόνιμα νοσοκομεία, τα οποία στεγάζονταν σε παράγκες, καλύβες ή μέσα σε σπηλιές.¹

Από τον Οκτώβρη του 1947 άρχισαν να δημιουργούνται νοσοκομεία σε όλα τα Αρχηγεία Περιοχών του ΔΣΕ. Οι τραυματίες και οι άρρωστοι μεταφέρονταν και νοσηλεύονταν τον περισσότερο καιρό σε σπίτια των χωριών και όχι σε σπηλιές όπως συνέβαινε μέχρι τότε. ;Aρχισαν να λειτουργούν πιο συστηματικά Σχολές Νοσοκόμων.

Στις 23 Δεκέμβρη 1947, με τη συγκρότηση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης οι υγειονομικές υπηρεσίες ενισχύθηκαν ακόμη περισσότερο. Υπουργός της Υγιεινής και Πρόνοιας ανέλαβε ο καθηγητής χειρουργικής Πέτρος Κόκκαλης.

Από τον Δεκέμβρη του 1948, για να καλυφθούν τα κενά που υπήρχαν από τις ελλείψεις ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, στην τοποθεσία πάνω από τον μύλο του χωριού Τύρνοβο λειτούργησαν οι Σχολές Νοσοκόμων και οι Σχολές Μεσαίων Υγειονομικών Στελεχών. Την ίδια χρονική περίοδο οργανώθηκε καλύτερα η μεταφορά των τραυματιών από το πεδίο της μάχης προς τα νοσοκομεία του ΔΣΕ. Για τους πιο βαριά τραυματίες οργανώθηκε η μεταφορά στα νοσοκομεία των Λαϊκών Δημοκρατιών. Κατέφθασαν περισσότεροι γιατροί, που στελέχωσαν τα τμήματα του ΔΣΕ. Δημιουργήθηκαν Χειρουργικές Ομάδες και Κινητά Ορεινά Χειρουργεία. Γενικά η κατάσταση καλυτέρευε μέρα με τη μέρα και ακόμη περισσότερο το 1949.

* * *

Η Νοσοκομειούπολη του Γράμμου μετά τις εργασίες αποκάλυψης και συντήρησης είναι σήμερα προορισμός χιλιάδων επισκεπτών που θαυμάζουν ακόμα έναν άθλο του ΔΣΕ

Η Νοσοκομειούπολη του Γράμμου μετά τις εργασίες αποκάλυψης και συντήρησης είναι σήμερα προορισμός χιλιάδων επισκεπτών που θαυμάζουν ακόμα έναν άθλο του ΔΣΕ

Μετά από τρία χρόνια που άρχισε η ένοπλη ταξική σύγκρουση, η Υγειονομική Υπηρεσία του ΔΣΕ αναπτύχτηκε σε τέτοιο βαθμό που δεν είχε καμία σχέση με αυτή που ήταν στο ξεκίνημά της. Ένας γενικός απολογισμός για την οργάνωση της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ αποτυπώνεται από τα στοιχεία που δίνονται σε έκθεση της Διεύθυνσης Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ που υπογράφεται στις 3 Ιούλη 1949.²

Από την παραπάνω έκθεση μας γίνεται γνωστό ότι μέχρι τέλος Ιούνη 1949 στον ΔΣΕ υπηρετούσαν 43 γιατροί. Οι 21 ήταν εθελοντές ενώ οι υπόλοιποι 22 ήταν επιστρατευμένοι και αιχμάλωτοι. Συγκεκριμένα, κατά ειδικότητα υπήρχαν 7 Χειρουργοί, 26 Παθολόγοι, 2 Γυναικολόγοι, 3 Μικροβιολόγοι, 1 Οφθαλμίατρος, 1 Ωτορινολαρυγγολόγος, 1 Υγιεινολόγος, 1 Παθολογοανατόμος και 1 Φυματιολόγος.

Οι Οδοντίατροι ήταν 4. Οι 3 ήταν εθελοντές και 1 επιστρατευμένος. Οδοντοτεχνίτης 1 εθελοντής.

Φαρμακοποιός 1 επιστρατευμένος. Πρακτικοί φαρμακοποιοί 6. Οι 4 Εθελοντές και οι 2 ήταν επιστρατευμένοι.

Φοιτητές Ιατρικής: 12. Οι 5 ήταν εθελοντές και οι 7 επιστρατευμένοι ή αιχμάλωτοι. 1 Οδοντοτεχνίτης εθελοντής.

Νοσοκόμοι υπηρετούσαν σε όλους τους λόχους, στα τάγματα και στα νοσοκομεία. Οι νοσοκόμοι σε πολύ μεγάλη πλειονότητα ήταν γυναίκες.

Εκπαίδευση: Λειτούργησαν δυο σειρές της Σχολής Μεσαίων Υγειονομικών Στελεχών με τρίμηνη εκπαίδευση η καθεμία. Αποφοίτησαν 132 Ανθυπολοχαγοί. 57 από την Α΄ σειρά και 75 από τη Β΄ σειρά.

Λειτούργησαν σχολές νοσοκόμων εκπαίδευσης και μετεκπαίδευσης σε όλες τις Μεραρχίες. Στο Βίτσι λειτούργησαν 6 σειρές νοσοκόμων.

Γιατροί υπήρχαν σε όλες τις Μεραρχίες του ΔΣΕ. Στις Ταξιαρχίες λίγοι ήταν οι γιατροί και εκεί που δεν υπήρχαν, αναπλήρωναν το κενό οι φοιτητές Ιατρικής και οι Αξιωματικοί της Σχολής Μεσαίων Υγειονομικών Στελεχών.

Όλη η περιοχή του Βίτσι που βρισκόταν δυτικά της οριοθετημένης γραμμής από τα βουνά Μπέλλα-Βόντα, κορυφή Βίτσι, Μπίκοβικ, Μάλι-Μάδι μέχρι τα αλβανικά σύνορα, από τις αρχές καλοκαιριού του 1947 ήταν υπό τον απόλυτο έλεγχο του ΔΣΕ. Για δυο χρόνια είχε εγκατασταθεί η Λαϊκή Εξουσία σε 41 χωριά.

Στην περιοχή της Πρέσπας ήταν 16 χωριά. Από αυτά στη Σφήκα υπήρχαν 69 οικογένειες και 259 κάτοικοι. Στο Τύρνοβο 66 οικογένειες και 273 κάτοικοι. Στο Τρίγωνο 86 οικογένειες και 490 κάτοικοι. Στο Πισοδέρι 63 οικογένειες και 203 κάτοικοι. Στο Ανταρτικό 128 οικογένειες. Στις Καρυές 83 οικογένειες και 267 κάτοικοι.³

Στην περιοχή στο Βίτσι ιδρύθηκαν Στρατιωτικά Νοσοκομεία του ΔΣΕ και Λαϊκά Νοσοκομεία. Στα Στρατιωτικά Νοσοκομεία νοσηλεύονταν τραυματίες και παθολογικά άρρωστοι μαχητές του ΔΣΕ. Στα Λαϊκά Νοσοκομεία νοσηλεύονταν πολίτες παθολογικά άρρωστοι από την ελεύθερη περιοχή του Βίτσι που ήταν υπό την κυριαρχία του ΔΣΕ.

Λαϊκό Νοσοκομείο με 20 κρεβάτια λειτούργησε από τις 5 Φλεβάρη 1948 στο χωριό Τρίγωνο Φλώρινας. Στην ελεύθερη περιοχή της Καστοριάς από το Επαρχιακό Συμβούλιο ιδρύθηκε Λαϊκό Νοσοκομείο.

* * *

Στρατιωτικά Νοσοκομεία του ΔΣΕ κατά χρονολογική σειρά στην περιοχή της Πρέσπας λειτούργησαν: Στα χωριά Βροντερό και Πυξός μέχρι αρχές Δεκέμβρη του 1947, στους Ψαράδες από τον Νοέμβρη του 1947 μέχρι αρχές Ιούνη του 1948. Πάλι στον Πυξό αρχές Ιούνη 1948. Στο Βροντερό από το τέλος Ιούνη 1948 μέχρι τον Ιούνη του 1949. Στη συνέχεια για πάρα πολύ μικρό χρονικό διάστημα, τον Ιούνη του 1949 το νοσοκομείο μετακινήθηκε σε αμπριά έξω από το χωριό Βροντερό. Τελικά από 8 Ιούλη μέχρι 14 Αυγούστου 1949 βρήκε ασφαλή εγκατάσταση μέσα σε μια μεγάλη σπηλιά που βρίσκεται στη χαράδρα που οδηγεί προς το ερειπωμένο παραλίμνιο χωριό της μικρής Πρέσπας, το Αγκαθωτό. Σήμερα η σπηλιά ονομάζεται «Σπηλιά του Κόκκαλη» προς τιμήν του κομμουνιστή επιστήμονα, καθηγητή της χειρουργικής Πέτρου Κόκκαλη.

Στο Βροντερό στα περίπου 60 σπίτια του χωριού εγκαταστάθηκαν εκατοντάδες άτομα, το ιατρικό, νοσηλευτικό, τεχνικό προσωπικό, η φρουρά, οι τραυματίες και οι άρρωστοι του ΔΣΕ. Υπήρχαν περίοδοι που οι τραυματίες μαζί με το προσωπικό του νοσοκομείου έφταναν πάνω από 600 άτομα.

Σε μία τοποθεσία κοντά και πάνω από τον μύλο του Τύρνοβου τον Οκτώβρη του 1948 άρχισαν οι εργασίες για την κατασκευή του Συγκροτήματος Υγειονομικών Υπηρεσιών Βίτσι. Αυτό περιελάμβανε τα Χειρουργεία, τις μόνιμες και κινητές Χειρουργικές Ομάδες, το Τάγμα Τραυματιοφορέων κ.λπ.

Στην περιοχή του Γράμμου στη βορειοανατολική πλευρά του υψώματος Σκάλα από τις αρχές Μάη του 1948 άρχισε να οικοδομείται μια σύγχρονη Νοσοκομειούπολη για τα δεδομένα της εποχής εκείνης. Η έκτασή της κάλυπτε μια περίμετρο 1.500 μέτρα.

Σε υψόμετρο 1.400 μέτρα, μέσα σε ένα πυκνό δάσος με πανύψηλα πεύκα και έλατα κατασκευάστηκαν οι καλύβες που νοσήλευσαν 5.000 τραυματίες της μεγάλης μάχης του Γράμμου που έγινε από τις 14 Ιούνη 1948 μέχρι τις πρωινές ώρες της 21ης Αυγούστου 1949.

Η οικοδόμηση και η λειτουργία του νοσοκομείου της Σκάλας υπήρξε μια ασύλληπτα μεγαλειώδης δημιουργία του ΚΚΕ και του ΔΣΕ. Ξεκίνησε από το τίποτα και μέσα σε ενάμιση μήνα οικοδομήθηκε.⁴

Υγειονομική Υπηρεσία λειτούργησε σε όλα τα Αρχηγεία Περιοχών και στις Μεραρχίες του ΔΣΕ. Σε Θεσσαλία, Ρούμελη, Πελοπόννησο, Ήπειρο, Κεντρική, Ανατολική Μακεδονία – Θράκη. Στα νησιά Εύβοια, Λέσβο, Σάμο, Κρήτη, Κεφαλονιά την παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης την παρείχαν λίγοι γιατροί, νοσοκόμοι, ακόμη και οι ίδιοι οι μαχητές.

* * *

Μια πολύ μικρή αναφορά για τους γιατρούς του ΔΣΕ γίνεται παρακάτω: Από το καλοκαίρι του 1946 άρχισαν να εμφανίζονται οι πρώτοι γιατροί που ήταν εθελοντές στον ΔΣΕ και είχαν προϋπηρεσία στον ΕΛΑΣ και στην Εθνική μας Αντίσταση.

Τον Ιούνη του 1946 ο Κουκουλιός Νίκος (Τιμημένος Νεκρός του ΔΣΕ) ήταν ο πρώτος γιατρός που κατατάχτηκε στον ΔΣΕ, στα τμήματα του Αρχηγείου Θεσσαλίας του ΔΣΕ. Έναν μήνα αργότερα, τον Ιούλη του 1946 ο Δαδαλιάρης Βασίλης κατατάχτηκε στο περιφερειακό Αρχηγείο Χασίων του Αρχηγείου Θεσσαλίας. Ο Νεδέλκος Γεώργιος στις 24-10-1946 επιστρέφοντας από το Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας εντάχθηκε στο Αρχηγείο Βίτσι του ΔΣΕ. Ο Λαζαρίδης Κώστας κατατάχτηκε στις 15 Νοέμβρη του 1946 στο περιφερειακό Αρχηγείο Δράμας του ΔΣΕ.

Τέλη φθινόπωρου του 1946 κατατάχτηκε ο Μιχάλης Ορφανός στα τμήματα της Δυτικής Θεσσαλίας στην περιοχή των Αγράφων. Ο Γρίβας Δημοσθένης (Τιμημένος Νεκρός του ΔΣΕ) τέλος 1946 με αρχές 1947 κατατάσσεται στο Αρχηγείο Αγράφων. Με το ξεκίνημα του ένοπλου ταξικού αγώνα στην Πελοπόννησο ο Νίκος Μάστορης κατατάχτηκε στο Αρχηγείο Πάρνωνα. Ο Στέργιος Αντάρας από τους πρώτους γιατρούς που εντάσσεται στα αντάρτικα τμήματα της περιοχής των Αγράφων. Από τον Απρίλη μέχρι το τέλος του 1946 ο ΔΣΕ είχε μόνο 8 γιατρούς.

Καθ΄ όλη τη διάρκεια του ένοπλου ταξικού αγώνα οι γιατροί που πρόσφεραν τις υπηρεσίες στους μαχητές μέσα από τις γραμμές του ΔΣΕ ήταν περίπου 80. Γιατροί που υπηρέτησαν από διοικητικές θέσεις στον ΔΣΕ ήταν 6 και όλοι τους ήταν κομμουνιστές

Για να καταλάβουμε την αριθμητική υπεροχή του αστικού στρατού σε γιατρούς σε σχέση με τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, έχει ενδιαφέρον να συγκρίνουμε τον αριθμό των γιατρών που υπηρετούσαν στον ΔΣΕ με τους γιατρούς που υπηρετούσαν στον αστικό στρατό. Στη σύγκριση μας βοηθάει η έκθεση που συνέταξε το 2ο Γραφείο του κλιμακίου Πάικο – Καϊμακτσαλάν του ΔΣΕ και έχει ημερομηνία 23 Οκτώβρη του 1947. Η έκθεση συντάχτηκε μετά την εξέταση του αιχμάλωτου έφεδρου Ανθυπιάτρου του αστικού στρατού Παναγιώτη Πετρόπουλου, όπου αναφέρεται:

«Σύνολο ιατρών Κυβερνητικού στρατού 540 μόνιμοι, 420 έφεδροι, ο αριθμός αυτός θεωρείται ανεπαρκής. Όλοι οι έφεδροι γιατροί έχουν διατεθεί στις μάχιμες μονάδες μέχρι τάγμα εκτός ορισμένων ειδικοτήτων (χειρουργών) που μένουν στα κέντρα. Από τους 540 μόνιμους σε μάχιμες μονάδες ανήκουν μόνο 14 ενώ οι υπόλοιποι στα μετόπισθεν και χρησιμοποιούνται σε διάφορες υπηρεσίες».⁵

Από τα ανωτέρω φαίνεται ότι τον Οκτώβρη του 1947 ο αστικός στρατός είχε στη διάθεσή του περισσότερους από 960 μόνιμους και έφεδρους γιατρούς. Σε αντίθεση με τον ΔΣΕ, που είχε πάνω – κάτω 20 γιατρούς που υπηρετούσαν σε όλη την ελληνική επικράτεια.

* * *

Πολλοί από τους γιατρούς του ΔΣΕ δεν γνώριζαν τι θα πει κούραση. Υπήρχαν φορές που μέρα – νύχτα χειρουργούσαν ασταμάτητα και με αυτοθυσία ασκούσαν το λειτούργημά τους. Όπως αναφέρει ο Επαμεινώνδας Σακελλαρίου, Διευθυντής της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ, «έκαναν το παν να πάρουν μέσα από του χάρου τα δόντια τους ήρωες τραυματίες του ΔΣΕ για να τους σώσουν».

Η ζωή και η δράση των γιατρών του ΔΣΕ κατέχουν μια σελίδα στην Ιστορία της ταξικής πάλης στην πατρίδα μας. Η προσφορά τους αποτελεί παρακαταθήκη στην εξάσκηση της ιατρικής επιστήμης. Ιδιαίτερα των νέων γιατρών. Να αγωνίζονται με τον λαό μας με επικεφαλής το ΚΚΕ για έναν καλύτερο κόσμο. Να μη δειλιάσουν να συγκρουστούν με τον ταξικό εχθρό για την πραγματοποίηση των μεγάλων ιδανικών της εργατικής τάξης και του εργαζόμενου λαού μας.

Μια κατηγορία γιατρών που πρέπει να αναφερθεί είναι οι ξένοι γιατροί που πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους στον ΔΣΕ. Ήταν 5 γιατροί εθελοντές που σταλθήκαν από τις κυβερνήσεις της ΛΔ Βουλγαρίας, ΛΔ Ουγγαρίας, ΛΔ Πολωνίας και ήρθαν στις περιοχές Βίτσι – Γράμμου για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους τραυματίες και άρρωστους μαχητές του ΔΣΕ.

Από τις παραπάνω Λαϊκές Δημοκρατίες ήρθαν στα νοσοκομεία της ΛΔ Αλβανίας 8 γιατροί. Όλοι οι διεθνιστές γιατροί που πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους ήρθαν με μυστική αποστολή και ήταν γνωστοί με ψευδώνυμα.

Πολλοί μελετητές την οικοδόμηση της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ την χαρακτήρισαν «θαύμα» και δεν είχαν άδικο. Πώς ήταν δυνατό με τόσα λίγα μέσα και από το τίποτα να δημιουργηθεί και να αναπτυχθεί σε μεγάλο βαθμό και πολύπλευρα η Υγειονομική Υπηρεσία του ΔΣΕ; Πολλοί μαχητές τραυματίστηκαν μέχρι και δέκα φορές και όλοι τους με ανεβασμένο ηθικό γύρισαν στα τμήματά τους για να πάρουν μέρος στις μάχες.

Η Υγειονομική Υπηρεσία του ΔΣΕ εκπλήρωσε πέρα για πέρα την αποστολή της και τον σκοπό για τον οποίο ιδρύθηκε, που ήταν η σωτηρία των τραυματισμένων και άρρωστων μαχητών. Αποτέλεσε όρο για τη διεξαγωγή του ένοπλου αγώνα του ΔΣΕ. Εδειξε στους κατοίκους των περιοχών οι οποίες βρίσκονταν υπό τον ΔΣΕ, έστω αχνά, μια πλευρά της εργατικής εξουσίας σε περίπτωση επικράτησής της στην Ελλάδα. Υπήρξε εν γένει ένα κεφάλαιο του τρίχρονου ένοπλου ταξικού αγώνα 1946-1949.

Παραπομπές:

1. Αρχείο ΚΕ του ΚΚΕ. Αριθμός Εγγράφου 404666.

2. Αρχείο ΚΕ του ΚΚΕ. Αριθμός Εγγράφου 404666

3. Αρχείο ΚΕ του ΚΚΕ. Αριθμός Εγγράφου 221654.

4. Το νοσοκομείο ανακαλύφθηκε και μέχρι τον Ιούνη του 2025 έχουν βρεθεί 36 θάλαμοι. Δεκάδες κομμουνιστές πήραν μέρος στις εργασίες αποκάλυψης και ανάδειξής του. Πρόσφατα, βρέθηκε ο καταρράκτης στον οποίο είχε τοποθετηθεί η ηλεκτρογεννήτρια για την παραγωγή ηλεκτρισμού στο νοσοκομείο, ενώ οι πετρόχτιστοι τοίχοι ήταν τα μαγειρεία και τα πλυντήρια του νοσοκομείου. Βορειότερα από το βόρειο τμήμα της Νοσοκομειούπολης αποκαλύφθηκε σε όλη την έκτασή του το νεκροταφείο. Βλ. «Ριζοσπάστης» 14-15 Ιούνη 2025.

5. Αρχείο ΚΕ του ΚΚΕ. Αριθμός Εγγράφου 8654

Γεώργιος ΖΕΛΙΛΙΔΗΣ, Γιατρός

(Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη», Φύλλο του Σαββατοκύριακου 23-24 Μάη)