Μαχαιράς Ξηρομέρου Αιτωλοακαρνανίας Ένα χωριό στην ηρεμία του χειμώνα… (Γράφει η Μαρία Ν. Αγγέλη)
Γράφει η Μαρία Ν. Αγγέλη
agelimaria@yahoo.gr
Λατρεύω τα γαλήνια, νυσταγμένα πρωινά,
όταν στους έρημους τους δρόμους του χωριού
κανείς δεν περπατάει,
εκεί που μέσα στα καφενεία τα μικρά,
όλη η ζωή της επαρχίας μας χωράει…
(Το χωριό το μακρυνό, Αντώνη Παρασκευόπουλου)
Στην καρδιά του Ξηρομέρου Αιτωλοακαρνανίας βρίσκεται ο Μαχαιράς. Ένα αντιπροσωπευτικό χωριό της ελληνικής επαρχίας. Ένα χωριό που τον χειμώνα μοιάζει να περνά χειμερία νάρκη. Η ωραία πλατεία στο κέντρο του αδειάζει, οι δρόμοι ερημώνουν, οι φωνές λιγοστεύουν. Οι λίγοι κάτοικοι που απομένουν, δεμένοι με τον τόπο τους, βιώνουν την ηρεμία και τον αργό ρυθμό της εποχής. Οι ελάχιστες καμινάδες που καπνίζουν μαρτυρούν τα νοικοκυριά που είναι ζωντανά το χειμώνα. Στα καφενεία του χωριού ελάχιστοι θαμώνες, κυρίως ηλικιωμένοι και υπερήλικες, δίπλα στη σόμπα, μιλούν για τον καιρό, για τις ανημπόριες, για τους απόντες, για τα ζώα τους, για την πολιτική, για την ακρίβεια κ.λπ. Ο χειμώνας σημειώνει τις απουσίες των παιδιών και των εγγονών που ζουν στα αστικά κέντρα, κυρίως στην Αθήνα.
Ο Μαχαιράς υπήρξε κάποτε ζωντανό αγροτικό χωριό. Κεφαλοχώρι του Ξηρομέρου. Οι οικογένειες κυρίως πολυμελείς, τα χωράφια καλλιεργημένα κυρίως με καπνό, το βασικό προϊόν του νομού, και η καθημερινότητα γεμάτη εργασία, αλλά και κοινωνική ζωή.
Το τριθέσιο δημοτικό σχολείο, το καφενείο και η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου αποτελούσαν κέντρα συνάντησης, όπου οι άνθρωποι μάθαιναν, αντάλλασσαν νέα, μοιράζονταν αγωνίες, χαρές και λύπες…
Με τα χρόνια όμως η αστυφιλία και η αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής και η επιθυμία για σπουδές οδήγησαν τους νέους προς τις πόλεις. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται γενικά στην ελληνική επαρχία.
Τον χειμώνα μένουν λίγοι κάτοικοι που είναι δεμένοι με τον τόπο τους και αρνούνται να τον εγκαταλείψουν. Παρά τη μοναξιά του χειμώνα, ο Μαχαιράς δεν χάνει τη γοητεία του. Το τοπίο παραμένει αυθεντικό, με όμορφο φυσικό περιβάλλον, με καλοσυντηρημένα σπίτια, με δρομάκια και ήσυχα σοκάκια. Με την επιβλητική εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και δίπλα το σχολείο, που περιμένει σιωπηλά την αξιοποίησή του σε Λαογραφικό Μουσείο, το οποίο θα αναδείξει την αγροτοκτηνοτροφική παράδοση του τόπου. Eλπίζω και εύχομαι το νέο διοικητικό συμβούλιο του Πολιτιστικού Συλλόγου Μαχαιράς να δραστηριοποιηθεί περισσότερο σε θέματα και δράσεις πολιτισμού και να επιδιώξει συνεργασίες με φορείς και άτομα για το συλλογικό καλό!
Το κρύο και οι συννεφιασμένες μέρες του χειμώνα δημιουργούν ένα σκηνικό αυστηρό αλλά γοητευτικό. Τις νύχτες το χωριό είναι σαν παραμυθένιο. Ακούς τον αέρα, το γαύγισμα των σκυλιών, σχεδόν όλοι έχουν στην αυλή ή στον κήπο τους ένα ή περισσότερα σκυλιά για συντροφιά. Το κουδούνισμα των προβάτων αποτελεί μια ωραία βουκολική εικόνα που θυμίζει περασμένες εποχές… Μέσα στη μεγάλη χειμωνιάτικη νύχτα ακούς εκκωφαντικά τη σιωπή της άλλοτε πολύβουης γειτονιάς…
Βρέθηκα στο χωριό, για λίγες μέρες, φέτος την Πρωτοχρονιά (2026). Ένα ήρεμο τοπίο, με ήπια βροχή και άνεμο, με μυρωδιά από αναμμένο τζάκι και χοιρινό που ψήνεται στη σούβλα και σερβίρεται με αγάπη στην οικογένεια ήταν η εορταστική ατμόσφαιρα στο Μαχαιρά! Στιγμές οικογενειακής θαλπωρής και γαλήνης.
Ο Μαχαιράς είναι ένα ξηρομερίτικο χωριό, που μέσα στην ηρεμία και τη σιωπή, εξακολουθεί να γοητεύει και να προσκαλεί σε χαλάρωση και στοχασμό… Παρά τη φαινομενική ερημιά, ο Μαχαιράς δεν είναι εγκαταλειμμένος, όπως συμβαίνει σε άλλα μικρότερα χωριά της επαρχίας. Είναι ένας τόπος που αντιστέκεται στη λήθη. Κρατάει ζωντανή την ταυτότητά του, μέσα από τους ανθρώπους που επιμένουν να ζουν στο χωριό, παρά τις όποιες δυσκολίες τους.
Το καλοκαίρι, όταν οι απόδημοι επιστρέφουν, το χωριό γεμίζει ξανά ζωή. Εγκαταλείπει τη νωχελικότητα του χειμώνα και αποκτά ενεργητικότητα και κίνηση. Τα σπίτια ανοίγουν, οι αυλές γεμίζουν κόσμο, τα σοκάκια ζωντανεύουν, η πλατεία γίνεται κέντρο συνάντησης για όλους τους κατοίκους.
Ο Μαχαιράς δεν είναι απλώς ένα χωριό στο χάρτη. Είναι μνήμη! Κάθε πέτρα, κάθε δρομάκι, κάθε σπίτι, κάθε ιστορία που περνά από γενιά σε γενιά, συνθέτει μια ταυτότητα που διατηρείται στο χρόνο.
Είναι γεγονός ότι ο κόσμος αλλάζει, η τεχνολογία αναπτύσσεται με μεγάλη ταχύτητα, οι άνθρωποι προοδεύουν. Είναι καλό, νομίζω, μέσα σ’ αυτή τη ραγδαία εξέλιξη, να θυμάται καθένας από πού έρχεται και να κουβαλά μέσα του τον τόπο και τις αξίες του…
