Στο Δημοτικό Συμβούλιο το αίτημα για χαρακτηρισμό του πέτρινου γεφυριού στη Λαγκάδα ως νεότερου μνημείου
Είναι ενθαρρυντικό όταν υπάρχει κινητικότητα προς τη σωστή κατεύθυνση, ακόμη κι αν αυτή έρχεται με καθυστέρηση. Έτσι, την έγκριση υποβολής αιτήματος προς το Υπουργείο Πολιτισμού για τον χαρακτηρισμό του πέτρινου γεφυριού στη θέση «Λαγκάδα», μεταξύ Αγίου Νικήτα και Τσουκαλάδων, ως νεότερου μνημείου πολιτιστικής κληρονομιάς καλείται να αποφασίσει το Δημοτικό Συμβούλιο Λευκάδας.
Η εισήγηση κατατέθηκε από τη Διεύθυνση Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος του Δήμου Λευκάδας και αφορά το ιστορικό πέτρινο γεφύρι που συνδέει τις δύο κοινότητες, με στόχο τη θεσμική προστασία και ανάδειξή του.
Σύμφωνα με το αίτημα του Προέδρου της Δημοτικής Κοινότητας Αγίου Νικήτα, Αντώνη Περδικάρη, το γεφύρι αποτελεί σημαντικό στοιχείο της τοπικής πολιτιστικής και τεχνικής κληρονομιάς της περιοχής.
Όπως αναφέρεται, το μονότοξο πέτρινο γεφύρι βρίσκεται στη βορειοδυτική Λευκάδα, στην παλιά επαρχιακή οδό Τσουκαλάδων – Αγίου Νικήτα, στο σημείο όπου γεφυρώνεται ο χείμαρρος της Λαγκάδας. Εκτιμάται ότι κατασκευάστηκε μετά τα μέσα του 19ου αιώνα, πιθανότατα κατά την περίοδο της Αγγλικής Διοίκησης των Ιονίων Νήσων, από έμπειρους λιθοτεχνίτες της περιοχής Σφακιωτών.
Στο σχετικό αίτημα επισημαίνεται ακόμη η ιστορική σημασία του γεφυριού, καθώς για δεκαετίες αποτελούσε βασικό σημείο σύνδεσης της πόλης της Λευκάδας με τον Άγιο Νικήτα και τη δυτική πλευρά του νησιού, ενώ παράλληλα εντάσσεται σε ένα ιδιαίτερο φυσικό τοπίο με ρέμα, καταρράκτη, παραλιακό μέτωπο και πλούσια βλάστηση.
Παράλληλα, γίνεται λόγος για εγκατάλειψη και φθορές τόσο στο γεφύρι όσο και στον παλιό δρόμο που το συνδέει με τις δύο όχθες, ενώ καταγγέλλονται και πρόσφατες παρεμβάσεις σε γειτονικό ακίνητο που – σύμφωνα με το αίτημα – επηρεάζουν το μνημειακό και περιβαλλοντικό σύνολο και δημιουργούν ζητήματα στατικής επάρκειας. Συγκεκριμένα, έχει περιφραχθεί η έξοδος της γέφυρας προς την πλευρά του Αγίου Νικήτα, έχει καταστραφεί τμήμα της πέτρινης κουπαστής στην ανατολική πλευρά προκειμένου να κατασκευαστεί τσιμεντένια κλίμακα προς την κοίτη, ενώ έχει ανεγερθεί τοιχίο μόνο από την νοτιοδυτική όχθη του ρέματος με αποτέλεσμα να εκτρέπεται η ροή του νερού προς τη βάση του δεξιού βάθρου της γέφυρας, με εμφανείς επιπτώσεις στη θεμελίωσή της.
Η Δημοτική Κοινότητα Τσουκαλάδων, με την υπ’ αριθμ. 4/2026 απόφασή της, εισηγείται ομόφωνα την υποβολή αιτήματος στο Υπουργείο Πολιτισμού για τον χαρακτηρισμό του γεφυριού ως νεότερου μνημείου πολιτιστικής κληρονομιάς.
Στην εισήγηση του Δήμου προβλέπεται επίσης να ζητηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού η πραγματοποίηση αυτοψίας, η λήψη προσωρινών μέτρων προστασίας και η διερεύνηση δυνατοτήτων αποκατάστασης και ανάδειξης του γεφυριού και του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής.
Η τελική απόφαση για τον χαρακτηρισμό του γεφυριού ως νεότερου μνημείου ανήκει στο Υπουργείο Πολιτισμού, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο περί προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για τον παλιό επαρχιακό δρόμο Αγίου Νικήτα και το πέτρινο μονότοξο γεφύρι της Λαγκάδας είχαμε αφιερώσει άρθρο το 2020 με τίτλο: Μια πονεμένη ιστορία: Ο παλιός επαρχιακός δρόμος Αγίου Νικήτα και το πέτρινο μονότοξο γεφύρι της Λαγκάδας. Γράφαμε τότε:
Ο παλιός Επαρχιακός δρόμος Αγίου Νικήτα – Τσουκαλάδων είναι μια πονεμένη ιστορία, γνωστή εδώ και χρόνια στους καθ΄ ύλην αρμόδιους, ενώ λίγοι είναι αυτοί που επιχείρησαν -ανεπιτυχώς- στο παρελθόν να βάλουν το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων.
Ο δρόμος ακολουθούσε παλιά την ΒΑ παραλία του Αγίου Νικήτα μέχρι την περιοχή «Ποτισές» και «Πευκούλια». Από το σημείο αυτό και μετά συνέχιζε ένα μονοπάτι μέχρι το χωριό Τσουκαλάδες. Στο μεγαλύτερο μέρος του έχει διαβρωθεί σήμερα από τη θάλασσα. Υπάρχουν όμως ορισμένα σημεία που ο δρομίσκος διακρίνεται ακόμη καθαρά. Ιδιαίτερα λίγο πριν τις «Ποτισές» που κάποιοι μεγάλοι βράχοι τον προστάτεψαν όλα αυτά τα χρόνια από τους άγριους κυματισμούς της ανοιχτής θάλασσας του Ιονίου.
Το πλάτος του είναι κοντά στα δύο μέτρα και ίσως να μην περνούσαν κάρα από το δρόμο, όπως εικάζει ο Χρίστος Γ. Ροντογιάννης στα «Λαογραφικά στοιχεία των Τσουκαλάδων» («Λέγεται ότι έφταναν κάρα μέχρι εκεί»), σίγουρα όμως περνούσαν φορτωμένα υποζύγια που εξυπηρετούσαν τις ανάγκες των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής.
Συστατικό κομμάτι του επαρχιακού αυτού δρόμου ήταν το πέτρινο μονότοξο γεφύρι της Λαγκάδας, που γεφύρωνε το ομώνυμο ρέμα. Πρόκειται για το μεγάλο λαγκάδι που κατεβαίνει από τον Φρυά Σφακιωτών, με τις πλαγιές του να είναι κατάφυτες από πεύκα και σχίνα. Η κοίτη του πλαταίνει όσο να φθάσει στην άμμο. Το γεφύρι βρίσκεται πενήντα μέτρα πιο κάτω από τον σημερινό επαρχιακό δρόμο. Ήταν το όριο της περιοχής του χωριού Τσουκαλάδες και όπως γράφει ο προαναφερόμενος Χρίστος Γ. Ροντογιάννης στην μια άκρη του γεφυριού υπήρχε ένας όμορφος πέτρινος χιλιομετροδείκτης που έγραφε επάνω τον αριθμό 10. Δηλαδή, δέκα χιλιόμετρα από την πόλη της Λευκάδας.
Είναι γνωστό ότι στην προβιομηχανική Ελλάδα, το κύριο δομικό υλικό ήταν η πέτρα και ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα που απασχολούσαν τους κατοίκους στις αγροτοκτηνοτροφικές περιοχές ήταν η ασφαλής διέλευση των οδοιπόρων και των μεταφορικών μέσων τους, πάνω από ποτάμια, ρέματα και χείμαρρους. Και ο χείμαρρος της Λαγκάδας κατέβαζε πολλά νερά την εποχή εκείνη. Σε μια εποχή που και το τελευταίο ακόμη πέτσουρο γης καλλιεργούνταν. Σύμφωνα με μία αδιασταύρωτη πληροφορία το γεφύρι το κατασκεύασε ντόπιος μάστορας. Λεγόταν Ασπρογέρακας στο επίθετο και το παρατσούκλι του ήταν Μπίλας.
Η πρόσβαση στην παραλία «Πευκούλια» και το όμορφο γεφύρι της Λαγκάδας γίνεται σήμερα από μια κακοφτιαγμένη τσιμεντένια σκάλα που έγινε πρόσφατα στις όχθες του χειμάρρου, η οποία εγκυμονεί κινδύνους για τους επισκέπτες, αφού, πέρα από το γεγονός ότι τα σκαλοπάτια είναι ανισόμετρα (ένα είναι δεν είναι 20 πόντους και το άλλο κοντά στους 60 πόντους), μπορεί ανά πάσα στιγμή να καταρρεύσει με μια καλή μπόρα.
Το όμορφο πέτρινο γεφύρι που θα έπρεπε να έχει αναδειχτεί από τις τοπικές αρχές -Δήμο και Περιφέρεια και σε όποιο βαθμό εμπλέκονται χωριστά οι δυο βαθμοί της Τοπικής Διοίκησης- και να αποτελεί χώρο επισκέψιμο για ανθρώπους όλων των ηλικιών και όλων των ειδικών ικανοτήτων είναι το μοναδικό, ίσως, δημόσιο γεφύρι σε όλη την ελληνική επικράτεια που είναι σήμερα τυφλό, αφού η μια μεριά του εφάπτεται σήμερα με ιδιοκτησία.
Πέρα από την ασφαλή πρόσβαση, τόσο στο γεφύρι όσο και στην παραλία «Πευκούλια», που θα πρέπει να εξασφαλιστεί με δημόσια δαπάνη και εποπτεία, θα πρέπει άμεσα να γίνει κάτι ώστε να διασωθεί το γεφύρι για τις επόμενες γενιές προτού είναι αργά. Είναι ένα από τα λίγα πέτρινα γεφύρια που σώζονται ακόμη στο νησί μας. Όπως διαπιστώσαμε με τα ίδια μας τα μάτια η μια πλευρά του έχει μπατάρει επικίνδυνα ενώ είναι εμφανείς οι ρωγμές πάνω από την αψίδα του τόξου στη δεξιά πλευρά. Δεν γνωρίζουμε επίσης τι ρόλο μπορεί να παίξει μελλοντικά στη στατική του γεφυριού η πέτρινη σκάλα και το τοιχίο που έχουν κολληθεί στην αριστερή του μεριά.
